Die Großbotschaften Wolfgang IV. zu Oettingen-Wallersteins und Elçi İbrahim Paşas (1699–1701)Undatiertes Memorandum, das von Graf Wolfgang IV. von Oettingen-Wallerstein den Osmanischen Agenten vorgelegt wurde und Angelegenheiten behandelt, die im Friedensvertrag nicht geregelt wurden, o.O., o.D. (ca. 1700)An undated memorandum submitted by Habsburg Grand Ambassador Graf Wolfgang IV zu Oettingen-Wallerstein to the Ottoman agents, concerning matters that were not covered in the peace treaty, n.p., n.d. (c. 1700)Kont Wolfgang IV zu Oettingen-Wallerstein tarafından, barış antlaşmasında ele alınmamış konular hakkında Osmanlı temsilcilerine sunulmuş bir memorandum, b.y., ts. (1700 civarı)Wolfgang IV. zu Oettingen-Wallersteinota, de, en1701recordUrkundeʿarż ve iʿlām olunan māddeler ʿahdnāmeleriñ mevāddına muvāfıḳ olmaḳ̣ üzere mülāḥaẓa olunmış lākin ʿahdnāme mevāddından olmayub müceddeden iẕn ü müsāʿadeye muḥtāc olmaġla cemīʿ-i umūrda esās-ı dīn ü devlet olan şerʿ-i şerīfiñ mesāġı istiḳṣā olunduḳda muḳteżā-yı şerʿ-i ḳadīme muṭābıḳ icmāl üzere virilen cevāblardırarż ve i lam olunan maddeler ahdnameleriñ mevaddına muvafıḳ olmaḳ üzere mülaḥaẓa olunmış lakin ahdname mevaddından olmayub müceddeden iẕn ü müsa adeye muḥtac olmaġla cemi -i umurda esas-ı din ü devlet olan şer -i şerifiñ mesaġı istiḳsa olunduḳda muḳteża-yı şer -i ḳadime muṭabıḳ icmal üzere virilen cevablardırDevletlü saʿādetlü sultanım ḥaẓretleri ṣaġ olsun Geçen günlerde ḥużūr-ı ʿālīlerine gelüb şevketlü çāsār efendim ḥaẓretlerinüñ cānibinden iʿlām eyledügüm aḥvāl ḫāṭır-ı şerīflerine getürülmesi ricā olunur ẕikrolunan ḫuṣūṣlar ʿadālete muvāfıḳ olub ʿahdnāmeʾ-i hümāyūn ve ʿahdnāmeʾi hümāyūnda mesṭūr olan mevāddıñ mukṭezāsınca icrā olunmaları āşikāre lāzım olmaġla ḳaleme getürilüb başḳa başḳa ʿarẓ ve iʿlām olunmaları münāsib görilüb ümīdimüz oldur ki mūcibince müsāʿade olunan māddeleriñ aḥkāmı ve berātları gerek tecdīd ve teʾkīd içün ve gerek tetmīm ve tekmīl içün ikṭiẓāsı üzere yedimize iḥsān oluna şöyle ki ʿaḳd olunan ṣulḥ ve ṣalāḥ ve ḥāṣıl olan dostluḳ ve ḥüsn-i civārıñ merāsim ve levāzımı iḳtiẓā itdüġi gibi cümlesi merʿī ṭutılaDevletlü sa adetlü sultanım ḥaẓretleri ṣaġ olsun Geçen günlerde ḥuzur-ı alilerine gelüb şevketlü çasar efendim ḥaẓretlerinüñ canibinden i lam eyledügüm aḥval haṭır-ı şeriflerine getürülmesi rica olunur zikrolunan huṣuṣlar adalete muvafıḳ olub ahdname -i hümayun ve ahdname i hümayunda mesṭur olan mevaddıñ muktezasınca icra olunmaları aşikare lazım olmaġla ḳaleme getürilüb başḳa başḳa arẓ ve i lam olunmaları münasib görilüb ümidimüz oldur ki mucibince müsa ade olunan maddeleriñ aḥkamı ve beratları gerek tecdid ve te kid içün ve gerek tetmim ve tekmil içün iktiẓası üzere yedimize ihsan oluna şöyle ki aḳd olunan ṣulḥ ve ṣalaḥ ve ḥaṣıl olan dostluḳ ve ḥüsn-i civarıñ merasim ve levazımı iḳtiẓa itdüġi gibi cümlesi mer i ṭutılaḲuds-i şerīf dāḫilinde ve ḫāricinde olub ṭāʾife-i naṣārānuñ ziyāretgāhları olan yerler ve manāstırlar ḥīn-i fetḥde her ḳanġı milletiñ yedinde terk olundı ise muḳteżā-yı şerʿ anlaruñ yedinde ibḳā olunmaḳdur ḥālā efrenc rāhiblerine virilen nişān-ı hümāyūnda mülūk-ı naṣārādan birinüñ ismi meẕkūr degildür ʿāmme-i naṣārānuñ ḳadīmü’l-eyyāmdan müşterek olduḳları ziyāretgāhları bir ṭāʾifeye maḫṣūṣ ḳılınmaz ancaḳ gerek Nemçe ve gerek ġayrı efrenc rāhibleri ḳadīmden ide geldükleri ziyāretlerine mümānaʿat olunmayub bu bābda ʿahdnāmeniñ mażmūnı riʿāyet olunurḲuds-i şerif dahilinde ve haricinde olub ṭa ife-i naṣaranuñ ziyaretgahları olan yerler ve manastırlar ḥin-i fetḥde her ḳanġı milletiñ yedinde terk olundı ise muḳteża-yı şer anlaruñ yedinde ibḳa olunmaḳdur ḥala efrenc rahiblerine virilen nişan-ı hümayunda müluk-ı nasaradan birinüñ ismi meẕkur degildür amme-i naṣaranuñ ḳadimü’l-eyyamdan müşterek olduḳları ziyaretgahları bir ṭa ifeye mahṣuṣ ḳılınmaz ancaḳ gerek Nemçe ve gerek ġayrı efrenc rahibleri ḳadimden ide geldükleri ziyaretlerine mümana at olunmayub bu babda ahdnameniñ mażmunı ri ayet olunurEvvelki mādde budur ki gerek Ḳuds-i şerīf dāḫilinde ve gerek Ḳuds-i şerīf ṭaşrasında vāḳīʿ olan ziyāretgāhlar cümle tevābiʿ ve levāḥıḳı ve muʿāfiyet ve taṣaddur ḥükmiyle efrenc rāhiblerine ḳadīmden merʿī olan ve cümle ve bu ḳadar selef pādişāhlardan tecdīd ve teʾkīd olunduḳları resm üzere tafṣīl ve taṣrīḥ ile çāsār ḥażretlerinüñ iltimāsına bināʾen gendü ismine berāt ile ibḳā ve muḳarrer olunub ḫaṭṭ-ı hümāyūn ile daḫı muʿayyen ḳılınaEvvelki madde budur ki gerek Ḳuds-i şerif dahilinde ve gerek Ḳuds-i şerif ṭaşrasında vaḳi olan ziyaretgahlar cümle tevabi ve levaḥıḳı ve mu afiyet ve taṣaddur ḥükmiyle efrenc rahiblerine ḳadimden mer i olan ve cümle ve bu ḳadar selef padişahlardan tecdid ve te kid olunduḳları resm üzere tafṣil ve taṣriḥ ile çasar hażretlerinüñ iltimasına bina en gendü ismine berat ile ibḳa ve muḳarrer olunub haṭṭ-ı hümayun ile dahı mu ayyen ḳılınaSaḳız Cezīresinde olub ḥīn-i fetḥde hedm olunan kelīsālarıñ iʿādelerine aṣlen mesāġ-ı şerʿī yoḳdur gerek Saḳız ve gerek sāʾir memālik-i İslāmiyyede mutevaṭṭın olub baġ ve baġce ve tarla ve emlāke mutaṣarrıf olub ʿöşr ve ḫarācın virenler müsteʾmen degillerdür ehl-i ẕimmet reʿāyādur niẓām-ı ḥāllerine evfaḳ olan vech üzere ṭaraf-ı devlet-i ʿaliyyeden mürāʿāt olunur müceddeden olan ʿahdnāmeniñ on üçünci māddesinde mesṭūr olan mefhūm budur ki Lātīn rāhibleri ḳadīmden ellerinde bulunan kelīsālarında āyīnlerin icrā eyleyüb ḫilāf-ı ʿahdnāme ve muġāyir-i şerʿ-i şerīf bir dürlü rencīde olunmayalar bu māddeniñ aña şümūli yoḳdur ki baʿde’l-fetḥ yedlerinde terk olunmayan kelīsālar gendülere virile bā-ḫuṣūṣ maʿrifet-i şerʿ ile niẓām-ı memleket içün hedm olunan kelīsālarıñ tekrar bināsına aṣlā mesāġ-ı şerʿī yoḳdur ki anlarıñ keyfiyyet-i aḥvālleri ve baʿde’l-fetḥ ḥaḳlarında ṣādır olan fermān-ı şerīf tevātür ile cümleniñ maʿlūmıdur niẓām-ı memleket içün muḳteżā-yı şerʿ-i şerīf üzere bundan aḳdem ṣādır olan emr-i ʿālī tebdīl ü taġyīr ḳabūl eylemeyüb ʿayniyle icrā olunur Lātīn ruhbānlarınuñ ellerinde olub şerʿ-i şerīfe ve ʿahdnāme mażmūnına muvāfıḳ olan evāmir-i şerīfe yine ellerinde ḳalur gendü ḥāllerinde olub sāʾir ehl-i ẕimmet reʿāyānıñ umūrına ḫalel virmezler ise gendüleriñ daḫı āyīnlerine daḫl yoḳdur ve ḳadīmī kelīsālarında taʿmīr ü termīme muḥtāc olanlar muḳteżā-yı şerʿ üzere keşf olunub mesāġ-ı şerʿī olduġı üzere başḳa başḳa emr-i şerīf virilürSaḳız Ceziresinde olub ḥin-i fetḥde hedm olunan kelisalarıñ i adelerine aṣlen mesaġ-ı şer i yokdur gerek Saḳız ve gerek sa ir memalik-i İslamiyyede mutevaṭṭın olub baġ ve baġce ve tarla ve emlake mutaṣarrıf olub öşr ve haracın virenler müste men degillerdür ehl-i ẕimmet re ayadur niẓam-ı ḥallerine evfaḳ olan vech üzere ṭaraf-ı devlet-i aliyyeden müra at olunur müceddeden olan ahdnameniñ on üçünci maddesinde mestur olan mefhum budur ki Latin rahibleri ḳadimden ellerinde bulunan kelisalarında ayinlerin icra eyleyüb hilaf-ı ahdname ve muġayir-i şer -i şerif bir dürlü rencide olunmayalar bu maddeniñ aña şümuli yoḳdur ki ba de’l-fetḥ yedlerinde terk olunmayan kelisalar gendülere virile ba-huṣus ma rifet-i şer ile niẓam-ı memleket içün hedm olunan kelisalarıñ tekrar binasına aṣla mesaġ-ı şer i yoḳdur ki anlarıñ keyfiyyet-i ahvalleri ve ba de’l-feth ḥaklarında ṣadır olan ferman-ı şerif tevatür ile cümleniñ ma lumıdur niẓam-ı memleket içün mukteza-yı şer -i şerif üzere bundan akdem sadır olan emr-i ali tebdil ü taġyir ḳabul eylemeyüb ayniyle icra olunur Latin ruhbanlarınuñ ellerinde olub şer -i şerife ve ahdname mazmunına muvafıḳ olan evamir-i şerife yine ellerinde kalur gendü hallerinde olub sa ir ehl-i ẕimmet re ayanıñ umurına halel virmezler ise gendüleriñ dahı ayinlerine dahl yoḳdur ve ḳadimi kelisalarında ta mir ü termime muhtac olanlar mukteza-yı şer üzere keşf olunub mesaġ-ı şer i olduġı üzere başka başka emr-i şerif virilürİkinci mādde budur ki Ḫristiyān āyīni ve Ḫristiyān rāhibleri içün Rīn Ḳatoliḳlerinüñ meẕhebinde olanlara ṭaraf-ı hümāyūn-ı şehriyārīden memālik-i maḥrūsede iḥsān olunan gerek ʿahdnāmelerden ve gerek ġayrı berāt ve evāmir-i şerīfe şevḳetlü ve ḳudretlü pādişāh ṭarafından merʿī ve muʿteber ṭutulmaḳ müceddeden ṣādır olan ʿahdnāme-i hümāyūnuñ on üçünci māddesinde mesṭūr olmağla mezbūrlar kelīsāların taʿmīr ve termīm ve āyīnlerini ḳadīmden muʿtādları olduġı üzere icrā eyleyüb ḫilāf-ı ʿahidname-i hümāyūn ve muġāyir-i şerʿ-i şerīf bir dürlü remīde ve aḳce ṭalebiyle rencīde olumayub her ne ṣınıfdan olurlar ise vech-i meşrūḥ üzere teʿaddī olunmayub zīr-i ḥimāye-i pādişāhīde āsūde-ḥāl olmaları lāzım olub aña bināʾen Saḳız Cezīresinde vāḳiʿ kelisālar rāhiblerinden bed-ḫᵛāhbed-ḫāhlarıñ iltimās ve ḫilāf-ı inhālarıyle ve vāḳiʿ olan ceng ü cidāl sebebiyle alınub hedm olunanlar tekrār yapılmaḳ üzere iẕn virilüb ve frenk rāhiblerinüñ ḥaḳḳında ve ʿaleyhinde biñ yüz altı senesinde ṣādır olub memālik-i maḥrūseye yayılan fermānlar ḫilāf-ı inḥāya ve iftirāya mebnī olub mezbūr ruhbānlarıñ sezāsına göre olmayub mücerred düşmen şikayetleriyle memlū olmaġla külliyen refʿolunub fīmā-baʿd maʿmūlün-bih olmayaİkinci madde budur ki Hristiyan ayini ve Hristiyan rahibleri içün Rin Ḳatoliḳlerinüñ mezhebinde olanlara ṭaraf-ı hümayun-ı şehriyariden memalik-i maḥrusede iḥsan olunan gerek ahdnamelerden ve gerek ġayrı berat ve evamir-i şerife şevḳetlü ve ḳudretlü padişah ṭarafından mer i ve mu teber ṭutulmak müceddeden ṣadır olan ahdname-i hümayunuñ on üçünci maddesinde mestur olmağla mezburlar kelisaların ta mir ve termim ve ayinlerini ḳadimden mu tadları olduġı üzere icra eyleyüb hilaf-ı ahidname-i hümayun ve muġayir-i şer -i şerif bir dürlü remide ve aḳce ṭalebiyle rencide olumayub her ne ṣınıfdan olurlar ise vech-i meşruh üzere te addi olunmayub zir-i ḥimaye-i padişahide asude-ḥal olmaları lazım olub aña bina en Saḳız Ceziresinde vaḳi kelisalar rahiblerinden bed-hᵛahbed-hahlarıñ iltimas ve hilaf-ı inhalarıyle ve vaḳi olan ceng ü cidal sebebiyle alınub hedm olunanlar tekrar yapılmak üzere iẕn virilüb ve frenk rahiblerinüñ ḥaḳḳında ve aleyhinde biñ yüz altı senesinde ṣadır olub memalik-i maḥruseye yayılan fermanlar hilaf-ı inḥaya ve iftiraya mebni olub mezbur ruhbanlarıñ sezasına göre olmayub mücerred düşmen şikayetleriyle memlu olmaġla külliyen ref olunub fima-ba d ma mulün-bih olmayaMesāġ-ı şerʿī olduġı vech üzere taʿmīr olunmaḳ içün muḳteẓī olan maḥalleri keşf ve ḥüccet olunmaḳ içün emr-i şerīf virilürMesaġ-ı şer i olduġı vech üzere ta mir olunmak içün muktezi olan maḥalleri keşf ve ḥüccet olunmak içün emr-i şerif virilürÜçünci mādde budur ki Ġalaṭada vāḳiʿ Dominīḳān taʿbīr olunur frenk ruhbānlarınuñ kelīsāsı ve manāstırı taʿmīre muḥtāc olmaġla taʿmīr ü termīmine lāzım olan iẕn virileÜçünci madde budur ki Ġalaṭada vaḳi Dominiḳan ta bir olunur frenk ruhbanlarınuñ kelisası ve manastırı ta mire muḥtac olmaġla ta mir ü termimine lazım olan iẕn virileGendü menzillerinde münferiden ve ḫalḳa iẓhār eylemeksizin gendü dīnleri üzere ʿibādet idüb İncīl ḳırāʾat itmekden menʿolunmazlar lākin ḳırāʾat itsünler diyü fermān virilmez eger menzillerin maʿbed ittiḫāẕ idüb ictimāʿ vechi üzere āyīnlerin icrā ve İncīl ḳırāʾat iderlerse şerʿan menʿ olunurlarGendü menzillerinde münferiden ve halka iẓhar eylemeksizin gendü dinleri üzere ibadet idüb İncil ḳıra at itmekden men olunmazlar lakin ḳıra at itsünler diyü ferman virilmez eger menzillerin ma bed ittihaẕ idüb ictima vechi üzere ayinlerin icra ve İncil ḳıra at iderlerse şer an men olunurlarDördünci mādde budur ki Ġalaṭada dörtyol aġzında vāḳiʿ Nemçe ḳāṭoliḳ ruhbānları sākin olduḳları gendü evlerinde āyīnlerine muvāfıḳ ʿibādetlerin icrā ve İncīl ḳırāʾat eyledüklerinde kimesneden daḫl ü taʿarruż olunmamaḳ üzere emr-i ʿālī ile teʾkīd olunaDördünci madde budur ki Ġalaṭada dörtyol aġzında vaḳi Nemçe ḳaṭoliḳ ruhbanları sakin olduḳları gendü evlerinde āyinlerine muvafıḳ ibadetlerin icra ve İncil ḳıra at eyledüklerinde kimesneden dahl ü ta arruż olunmamaḳ üzere emr-i ali ile te kid olunaEfrenc ve Rūm ve Ermenī ve sāʾir millet-i naṣārā memālik-i maḥrūsede ḳadīmden ne vech üzere tefrīḳ olundılar ise ol ḥālde ḳalub birbirleriyle muḫteliṭ olmayub ḫilāf-ı şerʿ-i şerīf müdāḫale itdürilmezEfrenc ve Rum ve Ermeni ve sa ir millet-i nasara memalik-i mahrusede kadimden ne vech üzere tefrik olundılar ise ol ḥalde kalub birbirleriyle muhteliṭ olmayub hilaf-ı şer -i şerif müdahale itdürilmezBeşinci mādde budur ki memālik-i maḥrūsede sākin olan ḳāṭoliḳleriñ üzerine Rūm baṭrīḳleri ve pisḳoposları ṭarafından ḥükūmet olunmayub ḳāṭoliḳler ile bir dürlü ʿalāḳa ve nizāʿ ve virgü muṭālebesi ve taṣadduḳ istenmesi olmaya bütün mābeynleri müteferriḳ olmaḳ̣ üzere müʾekked fermānlar virilüb ḳāṭoliḳleriñ ruhbānlarınuñ emniyetine lāzım olan fermānlar taḥrīr ve teslīm olunaBeşinci madde budur ki memalik-i maḥrusede sakin olan kaṭoliḳleriñ üzerine Rum baṭriḳleri ve pisḳoposları ṭarafından ḥükumet olunmayub kaṭoliḳler ile bir dürlü alaḳa ve niza ve virgü muṭalebesi ve taṣadduḳ istenmesi olmaya bütün mabeynleri müteferriḳ olmaḳ üzere mü ekked fermanlar virilüb ḳaṭoliḳleriñ ruhbanlarınuñ emniyetine lazım olan fermanlar taḥrir ve teslim olunaTüccāra ve ticārete müteʿalliḳ bundan aḳdem virilen nişān-ı hümāyūn geldükde ʿayniyle tecdīd olunurTüccara ve ticarete müte alliḳ bundan akdem virilen nişan-ı hümayun geldükde ayniyle tecdid olunurAltıncı mādde budur ki memālik-i maḥrūsede ticārete müteʿalliḳ bundan aḳdem der-devlete gelen çāsārıñ büyük ilçisi Ḳonto Lesleye merḥūm Ṣulṭān Meḥemmed Ḫān ṭarafından virilen emr-i şerīf cümle şurūṭ ve ḳuyūdıyla tecdīd olunaAltıncı madde budur ki memalik-i mahrusede ticarete müte alliḳ bundan akdem der-devlete gelen çasarıñ büyük ilçisi Ḳonto Lesleye merhum Sulṭan Mehemmed Han ṭarafından virilen emr-i şerif cümle şuruṭ ve kuyudıyla tecdid olunaSaḳızda olan efrenc ṭāʾifesiyle baʿde’l-fetḥ ne şurūt ile muʿāhede olunmış ise ol şurūṭ taġyīr olunmayub ḥāli üzere ibḳā olunurSakızda olan efrenc ta ifesiyle ba de’l-feth ne şurut ile mu ahede olunmış ise ol şurut taġyir olunmayub ḥali üzere ibka olunurYedinci mādde budur ki Saḳız Cezīresinüñ taḫlīṣinden ṣoñra cezīre-i mezbūrede sākin ḳāṭoliḳ reʿāyāsı ki lātīn āyīnindedür düşmenleri ṭarafından nice bühtān ve ḫilāf-ı inhā ile maḳhūr olub ve ihānet cürmiyle müttehim olmalarıyla muʿāfiyyet ve poṭāṭlıḳ ḫidmetiyle Rūm ṭāʾifesi ile berāber olmış iken maḥrūm ḳaldıḳları āşikārdır ki cümle bu aḥvāl düşmenleri ṭarafından kiẕb ile isnād olunub ḫilāf-ı inhālarına bināʾen olmışdur zīrā mezbūr Lātīn āyīninde olanlar efendisine geregi gibi sāʾirler ile berāber ṣadāḳat ve istiḳāmet eyleyüb cezīre-i mezbūreyi ḥıfẓ içün cümle muḫāṭaralara müteheyyiʾ olub ve Venediklünüñ ḳalʿa muḫāṣarası es̱nāsında ne şekil ḥareket eyledüklerine saʿādetlü Ḳāʾim-maḳām Ḥasan Paşa ol es̱nāda muḥāfıẓ olmaġla vāḳıf olub şehādet idebilür bu ṣūretde eski muʿāfiyyetleri iḥsān olunub Rūm ṭāʾifesiyle berāber poṭāṭ olalar ve yine ḳadīmü’l-eyyāmdan ola geldigi üzere Lātīn ve Rūm ṭāʾifeleri mütteḥid olmaġla müreffeh olalar ve devām-ı devlet-i pādişāhīye duʿā idelerYedinci madde budur ki Saḳız Ceziresinüñ tahliṣinden ṣoñra cezire-i mezburede sakin kaṭoliḳ re ayası ki latin ayinindedür düşmenleri ṭarafından nice bühtan ve hilaf-ı inha ile maḳhur olub ve ihanet cürmiyle müttehim olmalarıyla mu afiyyet ve poṭaṭlıḳ hidmetiyle Rum ṭa ifesi ile beraber olmış iken maḥrum ḳaldıḳları aşikardır ki cümle bu aḥval düşmenleri ṭarafından kiẕb ile isnad olunub hilaf-ı inhalarına bina en olmışdur zira mezbur Latin ayininde olanlar efendisine geregi gibi sa irler ile beraber ṣadaḳat ve istiḳamet eyleyüb cezire-i mezbureyi ḥıfẓ içün cümle muhaṭaralara müteheyyi olub ve Venediklünüñ ḳal a muhaṣarası es̱nasında ne şekil ḥareket eyledüklerine sa adetlü Ka im-maḳam Ḥasan Paşa ol es̱nada muḥafıẓ olmaġla vaḳıf olub şehadet idebilür bu ṣuretde eski mu afiyyetleri iḥsan olunub Rum ṭa ifesiyle beraber poṭaṭ olalar ve yine ḳadimü’l-eyyamdan ola geldigi üzere Latin ve Rum ṭa ifeleri mütteḥid olmaġla müreffeh olalar ve devam-ı devlet-i padişahiye du a idelerBunlardan müṭālebe olunan gendüleriñ cizyeleridir cizye ise bir ṭarīḳle tenḳīṣ olunmaḳ cāʾiz degildürBunlardan mütalebe olunan gendüleriñ cizyeleridir cizye ise bir tarikle tenkiṣ olunmak ca iz degildürSekizinci mādde budur ki Devlet-i ʿOs̱māniyyeye āşikāredir ki Dūbrovnīk begleri bu ḳadar seneden berü mümted olan ceng sebebi ile Bosna ve Hersek iskeleleri ḳapanmaġla ticāret idemeyüb ḥimāye-i pādişāhī muḳābilinde viregeldükleri virgüyi viremeyüb ʿaẓīm zaḥmet ile edā itmeye iḳtidārları olmadıġından ġayrı kemāl-i faḳr ü żaʿf ile mütekeddir olmaġla bir miḳdār aḳce virüb merḥamet-i pādişāhīden gerek guẕeşte gerek ṣulḥ ʿaḳdine degin edāsı lāzım olan virgüleri ʿafv olunmışdur mezbūr Dūbrovnīk begleri ḥıfẓ ü ṣıyānet olunub üzerlerine edāsı lāzım gelan virgülerini teslīm ḳudretleri olmaḳ̣ içün virgüleri merḥamet ile taḫfīf ve Bosna ve Hersek iskeleleri gendülerine taḫṣīṣ ḳılınub gelüb giden emtiʿa Ġable ve Neve ḳalʿalarına getürilmeyüb ve götürilmeyüb ve sınūrları ḳadīmden Devlet-i ʿAliyyenüñ ḥudūdıyla muttaṣıl olub tefrīḳ olunmaya mezbūrların begleri ḥaḳḳında ʿināyet-i pādişāhī ṭarafından ṣādır olacaḳ fermānlar ʿināyetlü efendim çāsār ḥażretlerinüñ ricāsı ve gendülere ḥimāyesine bināʾen olduġını bilürler ve Dūbrovnīk begleri çāsār ṭarafından ceng eyyāmında ṣaḳlanub niçe niçe tecāvüz ve taṣalluṭ ve mekr ü ḥīleden emīn ü sālim ṣaḳlanmaġla Devlet-i ʿAliyyenüñ menfaʿatine lāzım bu şehr dostluḳ ile menfaʿatlü ḥāl üzere iki ṭarafdan ḥimāye olunmaḳ üzere ḥıfẓ u ṣıyānet olunduġı maʿlūm ola bu taḥrīr olunan mevādd bi’l-cümle ḫayırlu ve ʿadāletlü ve ʿahdnāme şurūṭına muvāfıḳ olmaġla bilā teʾḫīr başḳa başḳa temşiyetleri bī-şekk ve bī-şübhe meʾmūldürSekizinci madde budur ki Devlet-i Os̱maniyyeye aşikaredir ki Dubrovnik begleri bu ḳadar seneden berü mümted olan ceng sebebi ile Bosna ve Hersek iskeleleri ḳapanmaġla ticaret idemeyüb ḥimaye-i padişahi muḳabilinde viregeldükleri virgüyi viremeyüb aẓim zaḥmet ile eda itmeye iktidarları olmadıġından ġayrı kemal-i faḳr ü ża f ile mütekeddir olmaġla bir miḳdar aḳce virüb merḥamet-i padişahiden gerek guẕeşte gerek ṣulḥ aḳdine degin edası lazım olan virgüleri afv olunmışdur mezbur Dubrovnik begleri ḥıfẓ ü ṣıyanet olunub üzerlerine edası lazım gelan virgülerini teslim ḳudretleri olmaḳ içün virgüleri merḥamet ile tahfif ve Bosna ve Hersek iskeleleri gendülerine tahṣiṣ ḳılınub gelüb giden emti a Ġable ve Neve ḳal alarına getürilmeyüb ve götürilmeyüb ve sınurları ḳadimden Devlet-i Aliyyenüñ ḥududıyla muttaṣıl olub tefriḳ olunmaya mezburların begleri ḥaḳḳında inayet-i padişahi ṭarafından ṣadır olacaḳ fermanlar inayetlü efendim çasar hażretlerinüñ ricası ve gendülere ḥimayesine bina en olduġını bilürler ve Dubrovnik begleri çasar ṭarafından ceng eyyamında ṣaḳlanub niçe niçe tecavüz ve taṣalluṭ ve mekr ü ḥileden emin ü salim ṣaḳlanmaġla Devlet-i Aliyyenüñ menfa atine lazım bu şehr dostluḳ ile menfa atlü ḥal üzere iki ṭarafdan ḥimaye olunmaḳ üzere ḥıfẓ u ṣıyanet olunduġı ma lum ola bu taḥrir olunan mevadd bi’l-cümle hayırlu ve adaletlü ve ahdname şuruṭına muvafıḳ olmaġla bila te hir başḳa başḳa temşiyetleri bi-şekk ve bi-şübhe me muldürĠrūf Vūlfānḳūs DötingenĠruf Vulfankus DötingenEsīrler māddesi ʿahdnāme mażmūnını riʿāyet ile icrā olunurEsirler maddesi ahdname mażmunını ri ayet ile icra olunurNach Aussage eines türkischen Paschas, der bei S.D. Fürst Eugen zu Ö.W. dieser tage in Wallerstein zu besuch weilte, enthält vorliegendes Schriftstück, soweit es mit schwarzen buchstaben geschrieben ist, einen Nota der kaiserl. bothschaft an die Pforte und in roter Schrift die Antwort der letzteren. Notiert Wallerstein im Oktober 1933 Dr. Diemand.The matters presented here are considered to align with the articles of the imperial letters of agreement (ʿahdnāme-i hümāyūn). However, certain topics do not fall within the scope of the provisions of the imperial letter of agreement; they require renewed authorization and approval. The following are short responses provided about those topics, after thoroughly investigating their conformity with the principles of the customary Islamic law, which serves as the foundation of both religion and state.The matters presented here are considered to align with the articles of the imperial letters of agreement ( ahdname-i hümayun). However, certain topics do not fall within the scope of the provisions of the imperial letter of agreement; they require renewed authorization and approval. The following are short responses provided about those topics, after thoroughly investigating their conformity with the principles of the customary Islamic law, which serves as the foundation of both religion and state.May his majesty, the most esteemed and exalted sultan, be blessed with enduring prosperity. I am writing to request humbly to bring to the esteemed attention of your majesty, the concerns that I recently presented in your imperial presence on behalf my illustrious caesar. The [addressing of the] aforementioned matters comply with justice. It is evident that they must be implemented in strict adherence to the provisions outlined in the imperial letter of agreement (ʿahdnāme-i hümāyūn). Therefore, it has been deemed appropriate to submit and clarify these matters in writing, presenting each issue separately. We hope that, once a matter is approved, the related decrees and charters will be graciously granted to us, not only renewing and reinforcing them in this way, but also rectifying any deficiencies and enhancing them for greater efficacy. Thus, the treaty and peace agreement established between us as well as the ceremonial obligations and necessities of the mutual friendship and good neighborly relations shall be upheld.May his majesty, the most esteemed and exalted sultan, be blessed with enduring prosperity. I am writing to request humbly to bring to the esteemed attention of your majesty, the concerns that I recently presented in your imperial presence on behalf my illustrious caesar. The [addressing of the] aforementioned matters comply with justice. It is evident that they must be implemented in strict adherence to the provisions outlined in the imperial letter of agreement ( ahdname-i hümayun). Therefore, it has been deemed appropriate to submit and clarify these matters in writing, presenting each issue separately. We hope that, once a matter is approved, the related decrees and charters will be graciously granted to us, not only renewing and reinforcing them in this way, but also rectifying any deficiencies and enhancing them for greater efficacy. Thus, the treaty and peace agreement established between us as well as the ceremonial obligations and necessities of the mutual friendship and good neighborly relations shall be upheld.As per the requirements of the customary Islamic law, both within and beyond the sacred city of Jerusalem, the sites of pilgrimage and monasteries belonging to the Christian communities shall remain under the authority and custodianship of those in whose possession they were left at the time of the conquest. In the imperial charter granted to the Catholic clergy, the name of any Christian sovereign is not mentioned. The shared pilgrimage sites, which all Christians have jointly revered since ancient times, cannot be allocated exclusively to any single sect. However, neither the Austrian nor any other Catholic clergy shall be prevented from continuing their traditional pilgrimages, as they have done since day immemorial. In this regard, the provisions of the imperial letter of agreement shall be duly observed.The first article is as follows: Both within the sacred city of Jerusalem and in its surrounding regions, all Catholic pilgrimage sites, along with their respective attachments and appendages, shall be granted exemption and protection under the time-honored legal provisions granted to Catholic monks. Per the longstanding customs upheld and reaffirmed by all previous sultans to this day, these sites shall be explicitly detailed and declared in a charter issued upon the request of his majesties the caesar, bearing reference to his name. This decree shall ensure their preservation and confirmation, and it shall be further validated by an imperial sign, thereby formally designating their status.In the case of the churches on the island of Chios that were demolished at the time of the conquest, there is absolutely no legal basis in Islamic law for returning them. Whether in Chios or other Islamic territories, those who have settled and possess vineyards, gardens, fields, and properties, and who pay tithes and land taxes, are not considered musta’mins (temporary foreign residents who are given protection during their stay in the Ottoman lands) but rather dhimmi subjects. They are treated by the Sublime State in accordance with the conditions most suitable to their status. The provision stated in the thirteenth article of the newly issued imperial letter of agreement is as follows: Latin clergy are permitted to perform their religious rites in the churches that have remained in their possession since ancient times, and they should not be disturbed in any way that violates the imperial letter of agreement or Islamic law. However, this provision does not extend to churches that were not left in their possession after the conquest and does not grant them the right to reclaim such churches. In particular, churches that were demolished with the knowledge of religious authorities and for the sake of maintaining public order cannot, under any circumstances, be rebuilt according to Islamic law. The status of these churches and the noble decrees issued concerning them after the conquest are widely known. Under the requirements of Islamic law and the maintenance of public order, previously issued noble edicts cannot be altered or revoked; they must be enforced as they stand. The noble decrees that remain in the hands of the Latin clergy and that are in conformity with Islamic law and the content of the imperial letter of agreement shall remain valid. As long as they conduct themselves appropriately and do not interfere in the affairs of other dhimmi subjects, there shall be no intervention in their religious practices. In the case of old churches requiring repair or restoration, an investigation will be conducted according to Islamic legal requirements, and if permitted, new noble edicts shall be issued accordingly.The second article states that, for the Christian rite and Christian clergy, those who belong to the Roman Catholic denomination shall continue to benefit from the privileges granted to them within the well-protected domains. These privileges, whether in the form of imperial letters of agreement (ʿahdnāme-i hümāyūn), sultanic patents, or noble decrees, are to be recognized and upheld by the most noble and powerful sultan, as stipulated in the thirteenth article of the newly issued imperial letter of agreement. Accordingly, those adhering to the Roman Catholic faith are permitted to repair and restore their churches and to conduct their religious ceremonies as per their long-standing customs. Furthermore, they shall not be offended through any form of threat in violation of the imperial letter of agreement and contrary to the sacred Islamic law, nor shall any monetary demands be imposed upon them. Regardless of which group they belong to, they shall not be subjected to any form of assault, so that they remain in a state of peace and security under imperial protection. Accordingly, the churches on the island of Chios, which were seized and demolished due to the conflicts and disputes, as well as through the appeals and misinformation submitted by malevolent individuals against the clergy of these churches, shall be permitted to be reconstructed. Furthermore, the decrees issued in the year 1106 about the European clergy, which were disseminated throughout the well-protected domains, were based on unfounded accusations and misinformation. These decrees have become the basis of misinformation and false accusations; they do not align with the concerns of the Catholic clergy. Therefore, they shall be annulled alltogether, and henceforth, they shall not serve as a basis for any further action.The second article states that, for the Christian rite and Christian clergy, those who belong to the Roman Catholic denomination shall continue to benefit from the privileges granted to them within the well-protected domains. These privileges, whether in the form of imperial letters of agreement ( ahdname-i hümayun), sultanic patents, or noble decrees, are to be recognized and upheld by the most noble and powerful sultan, as stipulated in the thirteenth article of the newly issued imperial letter of agreement. Accordingly, those adhering to the Roman Catholic faith are permitted to repair and restore their churches and to conduct their religious ceremonies as per their long-standing customs. Furthermore, they shall not be offended through any form of threat in violation of the imperial letter of agreement and contrary to the sacred Islamic law, nor shall any monetary demands be imposed upon them. Regardless of which group they belong to, they shall not be subjected to any form of assault, so that they remain in a state of peace and security under imperial protection. Accordingly, the churches on the island of Chios, which were seized and demolished due to the conflicts and disputes, as well as through the appeals and misinformation submitted by malevolent individuals against the clergy of these churches, shall be permitted to be reconstructed. Furthermore, the decrees issued in the year 1106 about the European clergy, which were disseminated throughout the well-protected domains, were based on unfounded accusations and misinformation. These decrees have become the basis of misinformation and false accusations; they do not align with the concerns of the Catholic clergy. Therefore, they shall be annulled alltogether, and henceforth, they shall not serve as a basis for any further action.As per Islamic law, a noble decree shall be issued to inspect and verify the locations requiring restoration.The third article states that the church and monastery belonging to the Dominican clergy in Galata require repair. Therefore, the necessary permission shall be granted for their restoration and renovation.They are not prohibited from worshiping according to their faith and reciting the Bible privately and without public display. However, no decree shall be issued explicitly instructing them to recite. If they convert their quarters into a place of worship and perform their religious ceremonies and recite the Bible in a congregational manner, they shall be prohibited according to Islamic law.The fourth article states that a noble decree shall affirm that the Catholic priests who are subjects of the Roman emperor residing at the crossroads in Galata may conduct their worship according to their rites in their homes; when they chant the Bible, no one shall interfere with or attack them.The European Catholics, Greeks, Armenians, and other Christian communities in the well-protected dominions shall remain separated from one another, as they have been since ancient times and they shall not mix. No interference contrary to Islamic law shall be permitted.The fifth article states that the Greek patriarchs and bishops shall not exercise authority over the Catholics residing in the well-protected domains. The Greek patriarchs shall have no involvement with the Catholics, there shall be no conflicts between the two groups, and there shall be no demands for taxes or charitable donations from the Catholics. To ensure that they remain as completely seperate communities, firm decrees shall be issued, and the necessary decrees ensuring the security of the Catholic clergy shall be written and delivered.The previously issued imperial charter related to merchants and trade shall be renewed exactly as it is.The sixth article states that the noble decree previously granted by the late Sultan Mehmed (IV) to Graf (Walter) Leslie, the grand ambassador of the caesar, concerning trade within the well-protected domains, shall be renewed in its entirety, including all its conditions and stipulations.The conditions agreed upon post-conquest with the Latin Catholic community of Chios shall remain unchanged and upheld in their original form.The seventh article states that after the liberation of the island of Chios, the Catholic subjects residing there, who follow the Latin rite, were falsely accused of betrayal and oppressed by their adversaries through slander and reports contrary to truth. As a result, they were deprived of the exemption and privileges they once shared with the Greek community. It is evident that all these accusations were falsely attributed to them by their enemies and were based on misleading reports. The Catholics of the Latin rite remained loyal and steadfast to their sovereign, just like others, and they prepared themselves to face all dangers in defense of the island. During the Venetian siege of the fortress, their conduct was evident to the esteemed Deputy Grand Vizier Hasan Pasha, who was the fortress commander at the time and can bear witness to their actions. Accordingly, their previous exemptions shall be reinstated, and they shall once again enjoy the same privileges as the Greek community. As in ancient times, the Latin and Greek communities shall remain united and prosperous, continuing to offer prayers for the endurance of the fortune and might of the sultan.What is demanded from them is their jizya; it is not permissable by any means to reduce it.The eighth article states that it is well known to the Ottoman State that the lords of Dubrovnik, due to the prolonged war over many years, have been unable to conduct trade as the ports of Bosnia and Herzegovina were closed. As a result, they have been unable to pay the tribute they customarily provided in exchange for the protection of the sultan. Being in extreme poverty and hardship, they lacked the means to fulfill their financial obligations, and thus, out of imperial mercy, both past dues and the amounts required until the conclusion of the peace agreement have been pardoned. The lords of Dubrovnik shall be protected and safeguarded, and in order to enable them to meet their financial obligations, their tribute shall be mercifully reduced. Furthermore, the ports of Bosnia and Herzegovina shall be designated exclusively for their use, and the goods transported shall neither be brought to nor taken from the fortresses of Gabela and Nevesinje. Their borders shall remain contiguous with those of the Sublime State as they have been since ancient times, and they shall not be separated. These lords know that the sultanic decrees that will be granted to them from the grace of the sultan will have been granted in response to the requests of my imperial majesty, the ceaser, and his protection over them. The lords of Dubrovnik, during the time of war, remained under the ceaser’s protection and were safeguarded from numerous acts of aggression, oppression, deceit, and trickery. Let it be known that this city, which is of benefit to the Sublime State, shall be protected, preserved, and safeguarded by both parties in a manner that ensures mutual benefit and friendship for both sides. It is thus acknowledged that these provisions, being just, beneficial, and in accordance with the terms of the imperial letter of agreement, shall be implemented without delay, and their execution is expected without any doubt or hesitation.Graf Wolfgang (IV) zu Oettingen-WallersteinThe matter of prisoners shall be executed per the provisions of the imperial letter of agreement.According to a Turkish Pasha, who recently visited his Serene Highness Eugen Fürst zu Oettingen-Wallerstein, the parts written in black letters in the present document contain a note of the imperial ambassador to the Porte, and the parts in red script the reply from the latter. Wallerstein, noted in October 1933 by Dr. Diemand