Cantus Network

libri ordinarii of the Salzburg metropolitan province (Beta-Version)

Feedback

Incipit breviarium secundum usum ecclesiae sancti Castuli Mosburgensis

BREVIARIUM ECCLESIAE MOSBURGENSIS. [PROLOGUS]

Deum benedictum et gloriosum in saecula cuius laus est in ecclesia sanctorum et qui mandata sua custodire nimis, licet omnes gentes et populi, dicente propheta, etiam in omni tempore benedicere debeant et laudare, praecipue tamen viri ecclesiastici tamquam custodes super muros Hierusalem militantis ecclesiae constituti tota die et tota nocte tacere non debent laudare nomen domini, videlicet diurnis pariterque nocturnis horis secundum ecclesiasticam traditionem divinis officiis insistendo. Sed diversorum ordinum traditiones diversorumque locorum dissimiles ritus et consuetudines ecclesiasticis officiis confusionem inducunt, praesertim cum multi alterius episcopatus consuetudinem confuse sequentes et matricis suae ordinem ignorantes, aut forte, quod deterius est, contemnentes, divinum officium exequantur multiplici sub errore, non attendens quod non decet membra a capite discedere, sed iuxta scripturae testimonium omnia membra caput sequantur. Quidam etiam enutriti in locis saecularium seu regularium personarum consuetudines, quas illic dudum didicerunt iam nolentes dimittere, easdem cum consuetudinibus ecclesiarum ad quas modo transferuntur, quasi arantes in bove et asino, non sine perturbatione divini offici conantur permiscere. Contra quos facit dictum quod sanctus Augustinus sanctum Ambrosium refert sibi respondisse Ad quam ecclesiam veneris, eius more serva. Si cuiquam non vis esse scandalum nec quemquam tibi. Contra illos etiam concilium Bracarense sic scribit: Placuit omnibus communi consensu ut unius atque idem ordo psallendi in matutinis et vespertinis officiis teneatur. Et non diversae ac privatae neque monasticae consuetudines cum ecclesiastica regula sint permixtae. His itaque persuadentibus causis ego Ioannes de Perchawosen indignus presbyter domini nostri Iesu Christi sola ipius dispensante patientia dictus decanus ecclesiae Mosburgensis considerans eandem meam ecclesiam in ordine divini officii magnum habere defectum propter antiqui sui breviarii insufficentiam et brevitatem ac seniores canonicos qui ex sibi notis dictae ecclesiae consuetudinibus longis temporibus divinum officium laudabiliter rexerunt, modo deficere et cottidie mortalitate praeveniri, ne moderni canonici eisdem senioribus iam substituti, seu in pos terum substituendi ordinem et consuetudinis tam matris Frisingensis quam filiae Mosburgensis ecclesiarum forsitan ignorantes quantum ad regimen divini officii errore implicentur, coepi in laudem dei omnipotentis et in remedium animae meae pro communi utilitate confratrum meorum novum breviarium colligere. singula quae in antiquo breviario rattionabiliter fuerunt posita cum rationabilibus illius ecclesiae consuetudinibus ad conformitatem tamen Frisingensis ecclesiae scribens ac reservans diligenter. His tamen exceptis ex quibus nulla debet censeri diversitas, seu in quibus ecclesiastica scripta diversitatem non arguunt. Unaquaeque namque fere ecclesia proprias habet observantias et in suo sensu habundat ut inducit auctor libri Rationalis, nec censetur reprehensibile vel absurdum deum et sanctos eius variis concentibus seu modulationibus atque diversis observantiis venerari cum et ipsa ecclesia triumphans secundum prophetam circumdata sit varietate. His etiam omissis quae Freisingensis ecclesia per se non approbat, seu in quibus sibi ipsi quantum ad antiquum breviarium videtur displicere. Talium namque pro suppletione scripta et consuetidines metropolitanae et sibi collateralium ecclesiarum, in quantum scire et experiri potui, plurimumque prospexi, secundum libri Rationalis et aliorum de divinis officiis scribentium informationem procedendo faciens diligenter quod potuis sed insufficenter quod volui. Dicit enim apostolus: Velle mihi adiacet, perficere autem bonum non invenio. Cuius quidem scripti fasciculum sic ab indoctis manibus tortuose collectum atque compositum correctioni et approbationi ipsius Frisingensus ecclesiae tamquam matris et magistrae humiliter subicio tam in toto quam in parte.

[DOMINICA PRIMA] IN ADVENTU DOMINI

Ad vesperas AN Veni et libera. PS Benedictus cum reliquis. Finis in antiphonis semper trahitur exceptis maioribus festivitatibus et suis octavis. Ubi sciendum finalis qui sic trahitur vocatur neuma sive iubilus et significat ineffabile gaudium de rebus aeternis quod nec oculus vidit nec auris audivit nec in cor hominis ascendit, et quia perfectorum hominum tantum est iubilus, ideo in maioribus sollemnitatibus quando tam maiores quam minores conveniunt finis omittitur. CP Deus pacis. RP Ecce dies. RV In diebus illis. HY Veni redemptor. Sciendum est quod ille versus Praesepe iam fulget omittendum est usque in vigiliam nativitatis domini. VS Rorate caeli desuper. AB Ecce nomen domini. OR Excita domine. Hac nocte tam in vesperis, quam in matutinis et in secunda vespera tantum una oratio dicitur, sed deinceps secunda oratio de sancta Maria scilicet Deus qui de beatae Mariae cum AC Spiritus sanctus in te descendet, quae tantum ad matutinas dicetur. Ad vesperas vero ista dicitur AC Ne timea Maria, praemissis tamen istis versibus Ave Maria gratia, vel Spiritus sanctus superveniet in te, vel Egredietur virga de radice. In feriis tertia oratio de sanctis scilicet ista Conscentias nostras cum AC Ecce dominus veniet praemisso versu Ex Sion species decoris. Sed AC Missus est Gabriel differatur dum idem evangelium legatur. Ideo autem hac dominica praedictae antiphonae vitantur, quia nondum sunt cantatae in historia.

Ad completorium super psalmos Cum invocarem cum reliquis AN Alleluia, quae per totum annum non variatur excepta septuagesima et quadragesima. CP Patientes estote, quod non variatur usque ad vigiliam nativitatis domini. HY Iesu redemptor saeculi. VS Custodi nos domine, qui per circulum anni tam de tempore quam de sanctis apud nos ad completorium non variatur. AD Bethlehem non es, quae noctibus sabbatinis non variatur usque ad nativitatem domini. Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison. Pater noster. Et ne nos. VS In pace in idipsum. Credo in deum patrem. Carnis resurrectionem. VS Egredietur dominus de loco, vel Ex Sion species, vel alius consimilis. OR Excita domine, vel Prope esto domine. Post completorium AS Salve regina. Sequitur VS Spiritus sanctus superveniet. OR Deus qui de beatae. Et notandum quod ab adventu domini inclusive usque ad octavas pentecostes similiter inclusive post completorium singulis sabbatinis noctibus canitur Salve regina cum versu et oratione correspondenter, etiam si in vesperis de beata virgine mentio praecessisset.

Ad matutinum INV Ecce venit rex. PS Venite exultemus. In primo nocturno AN Hora est. PS Beatus vir cum reliquis. VS Egredietur virga de radice. Ab adventu domini usque ad eius nativitatem legitur Isaias propheta. Qui in quanto de domino prophetavit urbanius tanto legitur nativitati eius propinquius. Lectiones de ipso per Haec dicit dominus deus claudantur. Dominicis diebus leguntur sermones. RP Aspiciens a longe, quod tres seniores retro in ecclesia a longe videlicet sub basilica incipiunt, et ibidem stantes primum versum decantant semper vicinius et vicinius prosequuntur. Hac nocte sola dicimus tres versus ad unum responsorium, ut monstremus Christum esse venturum salvatorem omnium et eorum qui in naturali lege fuerant, quos et terrigenas vocat dicens Quique terrigenae. REP Item obviam ei. Quia adhuc tales erant quales eos terra genuerat, nec in lege informati nec plena fide. Unde et nationes nominantur, qui manent sicut nati sunt, et gentes ut geniti sunt, qui tamen aliquid credebant de Christo et optabant semper adventum domini, ut Moyses qui dixit: Mitte quem missurus es. Et eorum qui sui sub lege erant quos significat RV Qui regis. Qui in medio ecclesiae canitur. REP Nuntia nobis. Et eorum iustorum qui discesserant a saeculo qui eum etiam expectabant apud inferos, quos significat iste RV Tollite portas, qui in gradibus chori impulsato ostio habet decantari. REP Qui regnaturus. Qua finita omnes tres simul in medio chori circa pulpitum more solito cantant Gloria patri. Gratias agant pro eis qui iam sunt sub gratia. Post Gloria patri iteratur RP Aspiciens a longe. Quia post vitam praesentem omnia opera consumantur, et tunc erit deus omnia in omnibus, id est consummatio et sufficentia omnium. Deinde RP Aspiciebam. RV Ecce dominator. RP Missus est. RV Ave Maria. Gloria patri. In secundo nocturno AN Nox praecessit. PS Conserva me cum reliquis. VS Egredietur dominus de loco. RP Ave Maria. RV Tollite portas. RP Salvatorem. RV Praeoccupemus faciem. RP Audite verbum. RV A solis ortu. Gloria patri. In tertio nocturno AN Scientes quia. PS Caeli enarrant cum reliquis. VS Ex Sion species decoris. EV Cum appropinquasset cum sua homilia. RP Ecce virgo. RV Tollite portas. RP Obsecro. RV A solis ortu. RP Laetentur caeli. RV Ecce dominator. Post Gloria patri responsorium ab aliquibus iteraur quando Te deum laudamus non canitur, quod nos non facimus ad morem ecclesiae Freisingensis. Ab adventu domini usque ad nativitatem ipsius Te deum laudamus, Gloria in excelsis, Ite missa est dimittimus, quia maior est gloria novi testamenti quam veteris, cuius typum infra adventum domini observamus. Aliquando etiam festivius nativitatem domini suscipimus, si huiusmodi glorificationes aliquamdiu suppressas quasi de novo die illa incipimus. In nataliciis apostolorum, sancti Nicolai, conceptionis gloriosae virginis Mariae, dedicationis ecclesiae vel altaris, si occurreret, et in plenis officiis praedictas glorificationes non omittimus. Ab hinc usque post octavas pentecostes solitam mentionem sanctae crucis solemus reticere, similiter reticemus de patrono. Nam quod quidam in illo spatio quod est infra octavam epiphaniae et septuagesimam mentionem sanctae crucis assumunt, non adeo congruum videtur cum eo tempore potius de infantia Christi quam de eius passione sit cantandum et legendum. Ante laudes praemittatur iste VS Ostende nobis domine, vel ille Vox clamantis. Nam ut frequenter versiculum de laudibus praemittimus.

Ad laudes AN In illa die. AN Iucundare. AN Ecce dominus veniet. AN Omnes sitientes. AN Ecce veniet propheta. PS Dominus regnavit cum reliquis. Quidam hic psalmos Miserere mei et Confitemini ut in quadragesima sibi usurpant, sed hoc contra auctorictatem sanctorum patrum, nos autem imitantes sanctos patres canimus PS Dominus regnavit cum reliquis, ut in aliis diebus dominicis. Capitulum de lectione Scientes quia hora est sicut in officiali continetur. Dicitur enim capitulum ad omnes horas quia a capite epistularum lectionum seu prophetiarum recipitur. VS Vox clamantis in. AB Spiritus sanctus. OR Deus qui de beatae. Circa quod nota. Si antiphona super Benedictus vel Magnificat fuerit de beata virgine, tunc dicatur oratio de beata virgine. Si vero antiphona fuerit de adventu domini sequitur oratio dominicalis de adventu domini. Deinde dicatur antiphona de sancta Maria cum oratione. Et in privatis diebus addatur AC Ecce dominus veniet de omnibus sanctis et ORC Conscientias nostras. Ad horas hymni sub dominicali melodia.

Ad primam HY Iam lucis ortus. AN Veni et libera. PS Deus deus meus respice cum reliquis et PS Confitemini. Semper duos psalmos concludendo cum uno Gloria patri ut in aliis dominicis. CP Domine miserere nostri, quod non mutatur usque ad nativitatem domini, nisi in festivitatibus sanctorum supradictorum, de quibus sicut in omnibus plenis officiis proprium capitulum dicetur et propria orato secundum antiquum morem Frisingensem. Qui in plenis officiis sanctorum ut frequenter completorium et primam variant. His versiculis Custodi nos domine et Exurge domine utrobique sollummodo reservatis. Quod autem hi versiculi non variantur potest esse haec ratio: Nam ut habetur in scholastica historia prima et completorium comparantur iugi sacrificio quod cottidie indeficienter fiebat mane et vespere secundum eundem modum praeter alia sacrificia, quae diversis diebus secundum aliam et aliam sollemnitatem diversimode fiebant. Et secundum hoc quaedam ecclesiae prima et completorium etiam in festivitatibus novem lectionum numquam vel raro et in valde paucis variant. Sed quia Frisingensis ecclesia ex antiqua consuetudine in plenis officiis, forte propter maiorem sollemnitatem officiorum, completorium et prima variavit quemadmodum in summis festivitatibus fieri solet, forsitan praedictos versiculos reservavit * invariabiles, ut cum aliis ecclesiis mysterium iugis sacrificii repraesentaret. RB Christe fili dei vivi. RV Qui sedes ad dexteram. Gloria patri. VS Exurge domine. Qui per circulum anni tam de tempore quam de sanctis apud nos ut praedicitur ad primam numquam variatur. Sequuntur Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison. Pater noster. Et ne nos. VS Vivit anima mea [et] laudabit. VS Erravi sicut oves. Credo in deum. Carnis resurrectionem. VS Egredietur dominus de loco, vel alius consimilis de adventu. OR Excita domine.

Post primam semper diebus dominicis fiat aspersio fontis. AP Asperges me. PS Miserere mei. Gloria patri. Asperges m e. VS Domine apud te est fons vitae. Dominus vobiscum. OR Praesta quaesumus domine, vel Sancti spiritus.

Ad tertiam HY Nunc sancte. AN Dicite. CP Abicite ergo opera tenebrarum. RB Veni ad liberandum. VS Timebunt gentes. Oratio ut supra.

Ad missam presbyter et ministri utantur casulis ab hac die usque ad nativitatem domini, nisi festa apostolorum vel aliorum sanctorum magis celebrium vel dedicatio vel commemoratio patroni interveniat, tunc omnia sollemniter agantur. IN Ad te levavi. PS Vias tuas. Gloria patri. Kyrie eleison dominicale. Gloria in excelsis non canitur. CL Excita domine. Fratres. EP Scientes quia hora. GR Universi qui. GV Vias tuas. ALV Ostende nobis. EV Cum appropinquasset. Credo in unum canitur. OF Ad te domine. Praefatio cottidiana dicitur. Similiter Sanctus et Agnus dei. CO Dominus dabit. Missa cum Benedicamus clauditur.

Ad sextam HY Rector potens. AN Tuam domine. CP Nolite ingemiscere. RB Ostende nobis domine. VS Memento nostri domine. Oratio ut supra.

Ad nonam HY Rerum deus. AN In tuo adventu. CP Suscitabo super oves. Capitula dominicalia dicantur per totam ebdomadam. RB Super te Hierusalem. VS Domine deus virtutum. Oratio ut supra.

In secunda vespera AN Veni et libera. PS Dixit dominus cum reliquis. CP Lauda et laetare, vel quodcumque aliud de epistula diei. HY Veni redemptor. VS Rorate caeli. AM Ne timeas Maria. Oratio de beata virgine.

Ad completorium hymnus et capitulum ut supra. AD Qui venturus est. Haec [antiphona] non mutatur in feriis per duas ebdomadas.

FERIA SECUNDA

[Ad matutinum] INV Regem venturum, quod in singulis feriis non variatur usque ad inceptionem historiae Clama. Nocturnus ferialis cum antiphonis cottidianis ferialibus. Habeatur VS Egredietur virga. Et legantur hodie et in qualibet feria tres lectiones de Isaia usque ad nativitatem domini. Et incipi tur ubi praecedenti die fuit dimissum. RP Aspiciebam. RP Missus est. RP Ave Maria. Et sic deinceps cottidie tria responsoria de historia dominicali sunt recipienda. Iste VS Ostende nobis, vel iste Vox clamantis laudibus praemittatur.

Laudes cottidianae et feriales cum antiphonis cottidianis et ferialibus. Capitulum dominicale ut supra. VS Vox clamantis. AB Angelus domini. OR Deus qui de beatae. Quae *sicut loco dominicalis orationis ponitur ergo sibi, eam ut aliqui faciunt sub una conclusione non subnectimus, nec in vesperis vel in matutinis, quotiescumque occurrit sibi aliud quam dominicale seu feriale. Capitulum praeponimus omnia enim quae iam recitantur ad tempus adventus domini proprie videntur pertinere. Sequitur AC Ecce dominus veniet et oratio de omnibus sanctis Conscentias nostras.

[Ad horas] Preces in matutinis, in prima, in vesperis, in completorio cum genuflexione dicantur. In matutinis et in vesperis Ego dixi domine breviores, in prima autem Repleatur os meum ut cottidie habentur.

Ad primam HY Iam lucis sub melodia feriali. AN Veni et libera. CP Domine miserere nostri. Cottidie preces cottidianae Repleatur os meum. PS Ad te levavi. VS Egredietur dominus. Egredietur virga. Ex Sion, vel Ostende nobis domine, vel Domine deus virtutum converte. Quia isti versus ad adventum domini se habent, correspondenter oratio ad primam et ad omnes horas de adventu, et additur oratio de sancta Maria. Ad tertiam, ad sextam, ad nonam ut supra, nisi quod hymni canuntur sub melodia feriali.

In secunda vespera et in alii ferialibus vesperis usque in dominicam tertiam, exceptis noctibus sabbatinis et diebus dominicis cantantur *antiphonae cottidianae feriales super psalmos feriales. Capitulum, hymnus ut supra. AM Hierusalem respice.

Ad completorium ut supra, nisi quod in feriis modo et per circulum anni post completorium dicuntur psalmi Deus misereatur cum Gloria patri. Sequitur VS Adiutorium nostrum in nomine domini. PS Miserere mei deus cum Gloria patri. Sequitur VS Salvos fac fideles tuos, et VS Mitte eis auxilium. Sequitur VS Requiem aeternam domine, et VS Fidelium omnium animae.

Si occurrant festa minus celebria ut Barbarae, Damasi, Luciae et consimilia tunc ad vesperas antiphonae sunt feriales super psalmos feriales. Capitulum, hymnus et versus fiant de sanctis. *Similiter antiphonae super Magnificat et collectae fiant de sanctis. Quibus dictis sequatur antiphona de feria et statim dicantur novem Kyrie eleyson flexis genibus cum precibus Ego dixi et PS Miserere. Sequitur versiculus de adventu et oratio correspondens sine salutatione. Horae fiant de sanctis cum suis antiphonis et responsoriis praeter completorium et primam, quae modum et per totum annum tempus respiciunt, nisi festa magis celebria peragantur.

FERIA TERTIA

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Cetera ut supra.

[Ad laudes] AB Antequam convenirent. Oratio de beata virgine.

In vesperis AM Quaerite dominum.

FERIA QUARTA

[Ad laudes] AB De Sion exibit.

Ad vesperas AM Veniet fortior.

FERIA QUINTA

[Ad laudes] AB Benedicta tu.

Ad vesperas AM Expectabo dominum.

FERIA SEXTA

[Ad laudes] AB Ecce veniet.

[Ad vesperas] AM Ex Aegypto.

SABBATO

[Ad laudes] AB Leva Hierusalem.

INFRA EBDOMADAM

[Ad missam] Feria quarta EP Patientes estote. EV Venit Ioannes Baptista.

[Ad missam] Feria sexta epistula ut supra de feria vel de dominica. EV Dicebat Ioannes ad turbas.

DOMINICA SECUNDA [DE ADVENTU]

Sabbato ad vesperas AN Veni et libera. PS Benedictus cum reliquis. Fratres. CP Quaecumque scripta sunt. RP Rex noster. HY Verbum supernum prodiens. VS Rorate caeli desuper. AM Veni domine. OR Excita domine corda nostra. Sequitur antiphona et oratio de sancta Maria.

Ad completorium ut supra.

Ad matutinum INV Rex noster. In primo nocturno ut in superiori dominica AN Hora est. VS Egredietur virga. Legatur sarmo Maximi episcopi Igitur quoniam post tempus spiritalibus epulis. RP Hierusalem cito. RV Israel si. RP Ecce dominus. RV A solis ortu. RP Hierusalem surge. RV Leva in circuitu. In secundo nocturno AN Nox praecessit. VS Egredietur dominus de loco. RP Civitas Hierusalem. RV Ecce dominator. RP Ecce veniet dominus. RV Ecce dominator. RP Sicut mater. RV Deus a Libano. In tertio nocturno AN Scientes quia. VS Ex Sion species decoris. EV Erunt signa in sole. RP Hierusalem plantabis. RV Deus a Libano. RP Egredietur dominus de Samaria. RV Deus a Libano. RP Rex noster. RV Ecce agnus. Ante laudes VS Vox clamantis, vel Ostende nobis.

Ad laudes AN Ecce in nubibus. PS Dominus regnavit cum reliquis. AN Urbs fortitudinis. AN Ecce apparebit. AN Montes et colles. AN Ecce dominus noster. Fratres. CP Quaecumque scripta sunt, vel quodcumque aliud de epistula. VS Vox clamantis. AB Super solium David. OR Excita domine corda. Sequitur antiphona et oratio de sancta Maria tantum et non de sanctis.

Ad primam et ad alias horas antiphonae, responsoria et versus ut in superiori dominica. *Sed capitulum et oratio recipiuntur de praesenti dominica.

Ad missam Populus Sion. PS Qui regis. Kyrie eleison dominicale sine Gloria in excelsis. CL Excita domine. Fratres. EP Quaecumque scripta. GR Ex Sion species. GV Congregate illic. ALV Laetatus. ALV Stantes erant. Hac die ambo versus cantentur ad alleluia, sed per ebdomadam *alternuntur vicissim. EV Erunt signa in sole. Credo in unum dicitur. OF Deus tu convertens. Praefatio cottidiana dominicaliter. CO Hierusalem. Benedicamus domino.

In secunda vespera AN Veni et libera. PS Dixit dominus cum reliquis. Capitulum de dominica quodcumque volueris. HY Verbum supernum, qui per totam ebdomadam ad vesperas non mutatur. VS Rorate caeli. AM Beata es Maria. Oratio de beata virgine.

Ad completorium ut supra.

FERIA SECUNDA

[Ad laudes] AB De caelo veniet.

Ad vesperas AM Ecce rex veniet. Cetera ut supra.

FERIA TERTIA

[Ad laudes] AB Super te Hierusalem.

[Ad vesperas] AM Vox clamantis.

FERIA QUARTA

[Ad laudes] AB Ecce mitto.

Ad vesperas AM Sion renovaberis.

FERIA QUINTA

[Ad laudes] AB Tu es qui venturus.

[Ad vesperas] AM Qui post me.

FERIA SEXTA

[Ad laudes] AB Cantate domino.

Ad vesperas AM Erumpent montes.

SABBATO

[Ad laudes] AB Levabit dominus.

INFRA EBDOMADAM

[Ad missam] Feria quarta EP Ecce ego mitto angelum. EV Amen dico vobis non surrexit.

[Ad missam] Feria sexta epistula ut supra de feria vel de dominica. EV Ite ecce ego mitto vos sicut agnos.

IN FESTIVITATE SANCTI NICOLAI

si in dominicam venerit antiphona et oratio de eo dicantur. Cetera *omnia usque in feriam secundam differantur. Hoc idem teneatur in aliis festivatitubs plenorum officiorum infra adventum domini.

Ad vesperas AN Sancte Nicolae. PS Laudate pueri cum reliquis. CP Ecce sacerdos. RP Beatus Nicolaus cum quo itur processionaliter ad altare ipsius. VS Ut apud. HY Plaudat laetitia. VS Gloria et honore. AM O pastor aeterne. OR Deus qui beatum Nicolaum. Qua finita dicatur ferialis antiphona de feria cum oratione *de feria et de sancta Maria. Deinde reditur ad chorum cum antiphona Beatissimo Castulo.

Ad completorium capitulum de confessore et pontifice. HY Rerum summe deus. VS Custodi nos domine. AD Sancte et iuste. Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison. Pater noster. Et ne nos. In pace in idipsum. Credo in deum. Carnis resurrectionem. VS Gloria et honore vel consimilis. Oratio ut supra. Hic modus apud nos hactenus est servatus, quod in plenis officiis tam completorium quam prima de sanctis peraguntur in nataliciis vero sanctorum trium lectionum, etiam si in dominica. Cum novem lectionibus evenerint completorium et prima non de sanctis sed de tempore peraguntur.

Ad matutinum INV Confessorum regem. In primo nocturno AN Nobilissimis siquidem. PS Beatus vir. AN Postquam domi. PS Quare fremuerunt. AN Pudore bono. PS Domine quid. VS Gloria et honore. Legatur vita ipsius ad sex lectiones Nicolaus ex illustri. RP Confessor dei. RV Erat enim. RP Operibus sanctis. RV Voce quippe. RP Quadam die. RV Mox illis. Gloria patri. In secundo nocturno AN Auro virginum. PS Cum invocarem. AN Innocenter puerilia. PS Verba mea. AN Gloria mundi. PS Domine dominus noster. VS Posuisti domine. RP Audiens vero. RV Statimque. RP Qui cum audisset. RV Clara quippe. RP Beatus Nicolaus. RV Ut apud. Gloria patri. In tertio nocturno AN Pontificis. PS Domine quis habitabit. AN Sanctus quidem. PS Domine in virtute. AN Muneribus. PS Domini est terra. VS Amavit eum dominus. EV Homo quidam peregre cum sua homilia. RP Ex eius tumbae. RV Catervatim. RP Summe dei. RV Qui tres. RP Laudemus dominum. RV Gaudeamus omnes. Gloria patri. Te deum laudamus canitur. VS Magna est gloria.

Ad laudes AN Beatus Nicolaus. AN Ecclesiae sanctae. AN Infantia teneriori. AN Sancte et iuste. AN Sancte Nicolae. Capitulum de confessore et pontifice. VS Magna est gloria. AB O Christi pietas. Oratio ut supra. Additur antiphona et oratio de feria et de sancta Maria.

Ad primam AN Sancte Nicolae. Capitulum de confessore et pontifice. RB Christe fili. VS Exurge domine. Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison. Pater noster. Et ne nos. VS Vivit anima mea. Erravi sicut oves. Credo in deum. Carnis resurrectionem. VS Gloria, vel Posuisti, vel Amavit. Et consimilem modum teneas ad primam in aliis plenis officiis suo more, ut videlicet de apostolis, de martyribus, de confessoribus simplicibus, vel pontificibus, seu de virginibus. Capitula, responsoria et versus cum propriis suis orationibus convenienter imponas.

Ad tertiam AN Ecclesiae sanctae.

Ad sextam AN Infantia teneriori.

Ad nonam AN Sancte et iuste. Capitula et responsoria et versus de confessore, oratio propria ut supra et additur oratio de feria et de sancta Maria.

Ad missam Statuit ei. PS Misericordias. Canitur Kyrie eleison cum Gloria in excelsis sollemniter ut in plenis officiis. CL Deus qui beatum Nicolaum. EP Ecce sacerdos. GR Iuravit dominus. GV Dixit dominus. ALV Tumba sancti Nicolai. SE Congaudentes. EV Homo quidam peregre. Credo in unum non dicitur. OF Veritas mea. CO Fidelis servus. Ite missa est.

In secunda vespera laudes Beatus Nicolaus cum reliquis. Psalmi de confessore Dixit dominus. PS Confitebor. PS Beatus vir. PS Laudate pueri. PS Credidi. Capitulum ut supra. RP Ex eius tumbae. RV Catervatim. Gloria patri. Prosa Sospitati dedit. VS Gloria et honore. AM O per omnia. Oratio ut supra. Additur de octava sancti Andreae AC Ambulans. ORC Protegat nos. Deinde antiphona et oratio de feria et de sancta Maria.

[IN OCTAVA SANCTI ANDREAE APOSTOLI]

Hac nocte ex devota intitutione cuiusdam nostri confratris octava sancti Andreae nobiscum sub pleno officio celebratur, et ideo quidam secundas secundas vesperas sancti Nicolai omittentes, primas vesperas sancti Andreae volunt decantare. Quod antiquarum institutionum regulis non consonat omni parte. Est enim una regula: Si duo festa cum pleno officio sibi per duos dies continuata fuerint antecedens secundam vesperam obtinebit et de sequenti festo dicetur tantum antiphona et collecta. Si vero celebrius est sequens antecedentis festi secundam sibi vesperam usurpabit. Sin autem minime. Celebrius dico ut festum apostolorum, beatae virginis et consimile, aut quod propriam habet historiam. Modo licet festum sancti Andreae sit celebrius festo sancti Nicolai, tamen ipsius octava ex institutione universalis ecclesiae non videtur celebrior, quia festum sancti Nicolai novem lectiones a priori tempore habuit, finalem suis antiphonis more festivitatum omittendo. Octava sancti Andreae a priori tempore tribus lectionibus habuit, finalem in suis antiphonis reservavit. Et intitutio singularis et simplicis personae, secundum quod multi nova plena officia in diversis ecclesiis diversimode instituunt, non debet nec postest institutioni seu ordinationi universalis ecclesiae praeiudicare. Nec de intentione instituentis in aliqua ecclesia plenum officium fuisse creditur antiquitas sanctorum venerationes tollere, sed potius prioribus reservatis devotiones devotionibus cumulare.

Ad completorium HY Exorta integraliter dicatur, ex quo in vesperis est omissus. Cetera et ad matutinum ut supra in ipsius festo. OR Protegat nos. Additur de feria et de sancta Maria.

Ad laudes sola AN Salve crux.

Ad primam AN Dilexit Andream.

Ad tertiam AN Biduo vivens.

Ad sextam AN Non me permittas.

Ad nonam AN Andreas Christi. Cetera omnia ut supra in die sancto.

IN CONCEPTIONE SANCTAE MARIAE

si venerit in dominica differatur in secundam feriam.

Ad vesperas AN Gaude mater ecclesia. PS Laudate pueri. AN Haec est illa. PS Laudate dominum. AN Haec est botrum. PS Lauda anima mea. AN O Maria clausus. PS Laudate dominum quoniam. AN Adesto iam supplicibus. PS Lauda Hierusalem. CP Dominus posssedit me. Require in nativitate eius. RP Cordis ac vocis. RV Suscipe devote. Gloria patri. HY Gaude visceribus. VS Ave Maria. Oratio propria Deus qui beatae Mariae virginis conceptioni, vel illa Famulis tuis caelestis gratiae nomen nativitatis mutando in nomen conceptionis. Additur sub una conclusione de sancto Zenone ORC Venerabilem diem. Deinde antiphona et oratio de sancto Andrea. Postea antiphona et oratio de feria.

Ad completorium HV Te nunc suppliciter. AD Dignare me. Oratio ut supra.

Ad matutinum INV Eia pervigiles. In primo nocturno AN Gaude fidelis. PS Domine dominus noster. AN Cui Eva. PS Caeli enarrant. AN A prophetis praecinitur. PS Domini est terra. VS Specie tu a. Legitur legenda Tempore illo. RP Fulget dies. RV Germine. RP Abrahae stirpe. RV Haec ammiranda. RP Virga Iesse. RV Voce prophetiae. Gloria patri. In secundo nocturno AN Namque rubus. PS Eructavit. AN Virga Aaron. PS Deus noster. AN Isaias ille. PS Fundamenta. VS Adiuvabit eam. RP Sicut rosa. RV Cuius cunctorum. RP Verbum patris. RV Solem iustitiae. RP Celebris dies. RV Ista fuit digna. Gloria patri. In tertio nocturno AN Abrahae fit promissio. PS Cantate i. AN Hoc promissum. PS Dominus regnavit exultet. AN Vinea quondam. PS Cantate ii. VS Diffusa est. EV Liber generationis cum sua homilia. RP Ecce novum. RV Sanctus obumbrabit. RP Patriarcharum semine. RV Nobilis et clara. RP O Maria clausa. RV Perfudit totam. Gloria patri. Te deum laudamus.

Laudes AN Conceptus hodiernus. PS Dominus regnavit cum reliquis. AN Gloriosa semper. AN Maria plena. AN O quam larga. AN Dignare me. CP Dominus possedit me cum reliquis ut in nativitate ipius. VS Audi filia. AB Benedicta es. Oratio ut supra de sancto Zenone sub una conclusione. Addditur antiphona et oratio de feria.

Ad primam AN Conceptus.

Ad tertiam AN Gloriosa semper.

Ad sextam AN Maria plena.

Ad nonam AN Dignare me. Capitula et oratio ut supra. Additur semper de sancto Zenone et de feria.

Ad missam per totum ut in nativitate beatae virginis sed nomen nativitatis mutatur in nomen conceptionis.

In secunda vespera laudes Conceptus cum reliquis. Psalmi de beata virgine cum reliquis. Capitulum ut supra. RP O Maria clausa. RV Perfudit totam. Prosa Stella maris. VS Ave Maria. AM Ave regina. Oratio ut supra. Additur antiphona et oratio de feria.

DAMASII PAPAE

AN Sacerdos et pontifex et oratio propria vel communis.

IN NATIVITATE SANCTAE LUCIAE VIRGINIS ET MARTYRIS

Ad vesperas feriales antiphonae et feriales psalmi. CP Domine deus meus. VS Specie tua. AM In tua patientia. OR Exaudi nos dominus. Sequitur antiphona de feria. Deinde statim novem Kyrie eleison et PE Ego dixi cum psalmo Miserere et oratione de feria. Item antiphona et oratio de sancta Maria et de omnibus sanctis ut supra.

Completorium ferialiter de adventu.

Ad matutinum invitatorium, et antiphonae et versiculi ut de una virgine. Legatur Isaias vel ipsius legenda. RP Lucia virgo. RV Sicut per me. RP Rogavi dominum. RV Pro eo ut me. RP Grata facta es. RV Adiuvabit eam. Te deum laudamus dicitur.

Ad laudes AN Orante. AN Lucia virgo. AN Per te Lucia. AN Benedico te pater. AN Tanto pondere. Capitulum de una virgine et martyre. AB Columna es. Oratio ut supra. Sequitur ferialis antiphona et preces et oratio ut supra in vesperis. Deinde antiphona et oratio de sancta Maria et de omnibus sanctis.

Prima fiat de adventu domini.

Ad tertiam AN Soror mea.

Ad sextam AN Lucia virgo.

Ad nonam AN Per te Lucia. Capitula, responsoria et versiculi de virgine et martyre. Oratio ut supra. Additur de feria, de sancta Maria et de sanctis.

Ad missam Dilexisti iustitiam per totum. Kyrie eleison feriale. Gloria in excelsis non dicitur. Oratio ut supra. EP Confitebor tibi domine. GR Dilexisti iustitiam. GV Propterea. ALV Diffusa est. EV Simile est regnum caelorum thesauro. OF Offerentur minus. CO Diffusa est. Missa cum Benedicamus clauditur propter adventum domini.

Iuxta romanum ordinem in secunda vespera Luciae inchoantur antiphonae maiores scilicet O sapientia cum reliquis. Si festum sanctae Luciae in dominicam evenerit officium ipsius in sabbato praecedenti peragatur propter laudes feriales de festi sancti Thomae in feriam secundam transponendas. Et tamen in ipso die dominico in secunda vespera O sapientia incipimus et orationem dominicalem subiungimus, nisi AM O fuerit ad beatam virginem plus pertinens, tunc oratio erit de beata virgine. Nota quando O inchoatum fuerit antiphona ferialis quae supererit in secunda vespera Luciae dicenda est sequenti die ad matutinas et residuae eiusdem die antiphonae dicendae sunt ad tertiam, ad sextam, ad nonam, si fuerint plures quam duae. Et si aliqua illarum fuerit de sancta Maria reservetur ad vesperas ad suffragia et dicatur de ea, nisi feralis antiphona super Magnificat fuerit de ipsa, tunc oportet quod dicatur ad horas. Et ita deinceps scilicet post festum Luciae una feriarum ad matutinas altera ad nonam dicatur. Sed si plures fuerint propter transpositionem feriarum vel propter aliud impedimentum, quod non possunt loco suo dici, tunc tamen semper ad minus sunt cantandae aut dicendae ad horas. Insuper nota quod semper proxima feria quarta post [festum] Luciae ieiunium quattuor temporum celebratur unde versus Vult crux Lucia cineres carismata dia ut sit in angaria quarta sequens feria. *In feria quarta si quod tibi venerit horum, angariam tunc in quartam postpone sequentem.

INCIPIT ORDO MAIORUM ANTIPHONARUM

[Ad vesperas] O sapientia. Veni ad docendum nos viam prudentiae. O adonai. Veni ad redimendum. O radix Iesse. Veni ad liberandum nos iam noli tardare. O clavis David. Veni et educ victos de domo carceris. O oriens splendor. Veni et illumina sedentes. O rex gentium. Veni salva hominem quem. O Emmanuel rex. Veni ad salvandum nos domine deus noster. O virgo virginum. Filiae Hierusalem quod me admiramini. O Gabriel nuntius. Concipies et paries. O rex pacifice. Redemptos tuos visita. O Hierusalem civitas. Et vide dominum deum tuum. O mundi domina. Hic iacet in praesepio qui et sidera regit.

Quaedam ecclesiae cantant septem O et distinguuntur ab aliis antiphonis, quia in illis ponitur Veni, et ideo sunt septem quia dirigunt ad Christum, in quo requievit spiritus sapientiae et intellectus spiritus consilii et fortitudinis et cetera. Quaedam ecclesiae addunt duas antiphonas: unam in honore beatae virginis quae concepit O mundi domina, alia pro angelo qui ad virginem introivit O Gabriel, ut perficiatur novenarius numerus ad designandum quod per septem dona spiritus sancti perveniemus ad novem ordines angelorum. Quorum quilibet desiderabat Christi nativitatem ut impleretur numerus illorum qui de caelo ceciderunt. Quaedam etiam ecclesiae cantant duodecim [antiphonae], quae exprimunt duodecim prophetas, qui Christi adventum praedixerunt. Qui etiam duodecim apostolorum testimonia roboraverunt, ex quo duodecim tribus et duodecim signati salvantur. Sed non sunt nisi septem habentes Veni. Hae omnes antiphonae sunt secundi toni, per quod innuitur, quia patres antiqui eius adventum cupiebant, quem deum et hominem futurum sciebant. Unde canitur geminae gygas substantiae alacris ut currat viam.

DOMINICA TERTIA

Ad vesperas super feriales psalmos AN Veni et libera, quae non mutatur usque ad vigiliam domini. CP Sic nos existimet homo. RP Festina ne tardaveris. RV Veni domine. HY Conditor alme siderum, qui non mutatur usque ad vigiliam [nativitatis] domini. VS Rorate caeli. AM Ante me non est, vel O quod occurrit. Si fuerit post festum sanctae Luciae OR Aurem tuam quaesumus domine. Sequitur antiphona et oratio de sancta Maria tantum.

Completorium ut supra in sabbatinis noctibus.

Ad matutinum INV Dominum qui venturum est. In primo nocturno AN Tu es qui. VS Egredietur virga. Legatur ad tres lectiones LS Quae sunt in illa nocte. RP Ecce apparebit. RV Ecce dominator. RP Bethlehem civitas. RV Deus a Libano. RP Qui venturus est. RV Ex Sion species. In secundo nocturno AN Ite dicite Ioanni. VS Egredietur dominus de loco. Legatur ad tres lectiones LS Legimus sanctum Moysen. RP Suscipe verbum. RV Ave Maria. RP Aegypte noli. RV Ecce dominator. RP Prope est ut veniat. RV Qui venturus. In tertio [nocturno] AN Dicit dominus paenitentiam. EV Cum audisset Ioannes in vinculis. RP Descendet dominus. RV A solis ortu. RP Veni domine et noli. RV A solis ortu. RP Docebit nos dominus. RV Ex Sion species. Te deum laudamus non canitur. VS Vox clamantis.

Ad laudes AN Veniet dominus. PS Dominus regnavit cum reliquis. AN Hierusalem. AN Dabo in Sion. AN Montes et omnes colles. AN Iuste et pie. Capitulum de epistula ut supra in vesperis. VS Vox clamantis. AB Ioannes autem cum audisset. OR Aurem tuam quaesumus domine. Sequitur oratio de sancta Maria.

Ad primam AN Veni et libera. [Cetera] ut superiori dominica.

Ad tertiam AN Tu es qui. RB Festina ne tardaveris. RV Relaxa facinora. Gloria patri. VS Timebunt gentes. Oratio ut supra.

Ad sextam AN Ite dicite. RB Emitte agnum. RV De petra deserti. Gloria patri. VS Memento nostri domine.

Ad nonam AN Dicit dominus paenitentiam. RB Tu exurgens domine. RV Quia tempus miserendi est. Gloria patri. VS Domine deus virtutum. Capitula et oratio de dominica.

Ad missam Gaudete in domino semper. Kyrie eleison dominicale praeter Gloria in excelsis. CL Aurem tuam. EP Sic nos existimet. GR Qui sedes. GV Qui regis. ALV Excita domine. EV Cum audisset Ioannes. Credo in unum dicitur. OF Benedixisti domine. CO Dicite pusillanimis. Missa clauditur cum Benedicamus domino.

In secunda vespera AN Veni et libera. Capitulum dominicale. HY Conditor alme. VS Rorate caeli desuper. AM Beatam me dicent. Oratio de beata virgine. Si vero est post festum sanctae Luciae tunc O quod occurrit et oratio dominicalis et AC Beatam me dicent habetur in suffragium de sancta Maria.

Ad completorium AD Paratus esto, quae ab hinc non mutatur in feriis usque in vigiliam domini. Cetera omnia ut supra.

FERIA SECUNDA

[Ad laudes] AB Consurge consurge.

[Ad vesperas] AM Elevare.

FERIA TERTIA

[Ad laudes] AB Ponam in Sion salutem.

[Ad vesperas] AM Ponent domino gloriam.

FERIA QUARTA

[Ad laudes] AB Consolamini consolamini.

[Ad vesperas] AM Laetamini cum Hierusalem.

FERIA QUINTA

[Ad laudes] AB Dies domini sicut fur.

[Ad vesperas] AM Hoc est testimonium.

FERIA SEXTA

[Ad laudes] AB Quomodo fiet istud.

[Ad vesperas] AM Dabit ei dominus sedem.

SABBATO

[Ad laudes] AB Omnis vallis implebitur.

IN ADVENTU DOMINI DE SANCTA MARIA

Ad vesperas AN Missus est. PS Dixit dominus cum reliquis ut de sancta Maria. CP Ecce virgo concipiet. RP Egredietur virga. RV Rorate caeli. VS Rorate caeli. AB Ave spes nostra. OR Deus qui de beatae Mariae.

Ad completorium capitulum quodcumque fuerit de lectione Locutus est dominus ad Achaz. HY Veni redemptor gentium sine versu Praesepe. VS Custodi nos. AD Ecce * concipies. Require in historia propria de annuntiatione, quam si non habeas accipiatur AD Spiritus sanctus. Oratio ut supra.

Ad matutinum INV Ave Maria. In primo nocturno AN Benedicta tu. PS Domine dominus noster cum reliquis ut de virginibus. AN Sicut myrra. AN Ante thorum. VS Specie tua. Legantur sex lectiones de ultima parte homilia evangelii Missus est, et incipiatur in illa parte Dixit autem Maria ad angelum. RP Egredietur virga. RV Rorate caeli. RP Ecce virgo concipiet. RV Tollite portas. RP Virgo Israel. RV A solis ortu. In secundo nocturno AN Specie tua. AN Adiuvabit eam. AN Sicut laetantium. VS Adiuvabit eam deus. RP Missus est Gabriel. RV Ave Maria. RP Ave Maria. RV Tollite portas. RP Suscipe verbum. RV Ave Maria. In tertio nocturno AN Gaude Maria virgo. AN Dignare me. AN Post partum. VS Diffusa est gratia. EV Missus est Gabriel. Require dominica tertia in adventu domini feria quarta. RP Annuntiatum est. RV Ave Maria. RP Gaude Maria. RV Gabrielem. Require in purificatione. RP Super salutem. RV Paradisi porta. Require in assumptione. Te deum laudamus dicitur.

Ad laudes AN Missus est. AN Ave Maria. AN Spiritus sanctus. AN Ne timeas. AN Ecce ancilla. CP Egredietur virga, vel Ecce virgo concipiet, seu quodcumque simile de beata virgine. VS Audi filia et vide. AB Quomodo fiet istud. OR Deus qui de beatae Mariae.

Ad primam AN Missus est Gabriel.

Ad tertiam AN Spiritus sanctus.

Ad sextam AN Ne timeas.

Ad nonam AN Ecce ancilla domini. Capitula et oratio ut supra.

Ad missam Rorate caeli. PS Caeli enarrant. Kyrie eleison cum Gloria in excelsis. CL Deus qui de beatae Mariae. EP Locutus est dominus ad Achaz dicens. GR A summo caelo. GV Caeli enarrant. ALV *Prophetae sancti. EV Missus est Gabriel. Credo in unum dicitur. OF Ave Maria. Sanctus et Agnus dei ut in plenis officiis. CO Ecce virgo concipiet. Ite missa est. Et est sciendum quod omni ebdomada praeter ebdomadas paschae et pentecostes nobiscum sabbato vel alio oportuno die missa de beata virgine canitur et AS Salve regina cum collecta competenti semper illi missae debet praemitti et *percantari.

*In secunda vespera *laudes Missus est cum reliquis. PS Dixit dominus cum reliquis ut supra. CP Ecce virgo concipiet. HY Ave maris stella. VS Ave Maria. AM Ave Maria. OR Deus qui de.

DE IEIUNIO HIEMALI [QUATTUOR TEMPORUM]

in tertia ebdomada adventus domini semper celebrando. Est sciendum [quod] omnes apostolicos a beato Petro usque ad Simplicium papam ordinationes tantum in ieiunio decembris celebrasse, ut in romano pontificali legitur. Unde et istud ieiunium non immerito plenius quam reliqua suum habet officium. Nam reliqua [nunc] aliunde, nunc ex toto, nunc ex magna parte per suas ferias inofficiantur. Similiter est sciendum quod in omni ieiunio quattuor temporum, nisi infra pentecosten, tam ad horas quam ad missas genua flectimus. In quarta quidem feria ad priorem orationem in missa sine salutatione, id est sine Dominus vobiscum flectamus genua. Nam secunda oratio sine genuflexione cum salutatione profertur. Oratio autem in sexta feria cum salutatione et genuflexione recitatur. In sabbato autem omnes orationes genuflexio sine salutione praecedit, praeter illam de camino. Ibi praemittitur salutatio absque flexione genuum more trium puerorum, qui statuam noluerunt adorare. Ordo etiam praecipit ut infra hymnum trium puerorum non sedeamus, ne illis in camino laborantibus, nos inertiae sessionis dediti, esse videamur contrarii. Observandum est etiam ut in hoc ieiunio evangelia legantur ad matutinum.

FERIA QUARTA QUATTUOR TEMPORUM

Ad matutinum EV Missus est angelus.

[Ad laudes] Capitulum de feria Erit in novissimis. AB Missus est. Oratio de sancta Maria et de ieiunio sub una conclusione secundum quosdam, sed nos orationem de ieiunio dicimus ad horas et orationem de beata virgine solam ad matutinum. Deinde antiphona et oratio de sanctis. Responsoria de historia dominicali vel de historia Clama, secundum quod infra de impositione huius historiae per speciales regulas fueris informatus.

Ad matutinas et ad omnes cursus preces minores cum suis psalmis dicimus per tres dies quattuor temporum.

Ad missam feria quarta officium Rorate caeli. Kyrie eleison feriale. CL Praesta quaesumus. Dixit Isaias propheta. EPP Erit in novissimis. GR Tollite portas. GV Quis ascendet. Alia CL Festina quaesumus domine. In diebus illis. EPP Locutus est dominus ad Achaz. GR Prope est dominus. GV Laudem domini. Nota feria quarta quattuor temporum semper ad missam leguntur duae lectiones, quarum prima quae legitur sub tono nocturnali, scilicet declinante, significat vetus testamentum. Et secunda quae legitur sub communi tono, scilicet ascendente, significat novum testamentum ad significandum ordinandos in utroque testamento esse instructos. Monendi enim sunt qui ad ordinem sacrum contendunt, quod habeant notitiam legis et prophetarum, quibus possint alios erudire. In sexta feria tantum una lectio legitur, quia auctor novi et veteris testamenti, de quibus praemissum est unus solus deus est et quia ex utroque testamento unum evangelium factum est, vel quia lex et propheae, quae fuerunt in quarta aetate, in uno recapitulantur evangelio in sexta aetate. EV Missus est. OF Confortamini. Praefatio cottidiana ferialiter. CO Ecce virgo. Benedicamus domino.

In secunda vespera capitulum et oratio de die cum genuflexione dicimus et precibus.

FERIA SEXTA [QUATTUOR TEMPORUM]

Ad matutinum EV Exurgens Maria. Responsoria de historia dominicali vel de historia Clama ut infra patebit.

[Ad laudes] Capitulum de feria Egredietur virga. AB Ex quo facta est. Oratio de sancta Maria et oratio de ieiunio dicatur ad horas.

[Ad missam] Officium Prope esto domine. CL Excita domine potentiam tuam et veni ut hi. EPP Egredietur virga. GR Ostende nobis domine. GV Benedixisti domine. EV Exurgens autem Maria. OF Deus tu convertens. CO Ecce dominus. Benedicamus domino.

In secunda vespera capitulum et collecta de die cum genuflexione et precibus dicimus.

SABBATO [QUATTUOR TEMPORUM]

Ad matutinum EV Anno quinto decimo. Responsoria de historia dominicali, nisi tunc impediatur per transpositionem feriae in hanc feriam ut infra patebit.

[Ad laudes] Capitulum de feria Ecce deus vester ultionem. AB Omnis vallis. OR Deus qui conspicis. Additur de sancta Maria.

Officium Veni et ostende. CL Deus qui conspicis. In diebus illis. EPP Clamabunt ad dominum a facie. GR A summo caelo. GV Caeli enarrant. CL Concede quaesumus omnipotens deus. Haec dicit dominus deus. EPP Laetabitur deserta. GR In sole posuit. GV A summo caelo. CL Indignos nos. Haec dicit dominus deus. EPP Super montem excelsum. GR Domine deus virtutum. GV Excita domine potentiam. CL Praesta quaesumus omnipotens deus. Haec dicit dominus deus. EPP Christo meo Cyro. GR Excita domine potentiam. GV Qui regis Israel. CL Preces populi tui. EPP Angelus domini. Hymnus trium puerorum Benedictus es, quem tres pueri cantent. Quo finitur sequitur CL Deus qui tribus pueris. EP Rogamus vos per adventum. TR Qui regis. EV Anno quinto decimo. OF Exulta satis. CO Exultavit ut gigas. Benedicamus domino.

IN VIGILIA SANCTI THOMAE [APOSTOLI]

Ad matutinum et ad *horas nihil dicatur de vigilia sed de adventu domini. *Officium vero semper de vigilia habetur, nisi vigilia venerit in aliquam diem quattuor temporum, tunc officium canitur de ieiunio et additur collecta de vigilia. Eodem modo si vigilia sancti Thomae * in dominicam venerit additur de vigilia.

IN NATALE SANCTI THOMAE APOSTOLI

Ad vesperas AN Isti sunt triumphatores. CP Benedictio domini super caput. RP Montes Israel. VS Rorate caeli. HY Exultet caelum laudibus. VS In omnem terram. AM O Thoma Didyme. OR Da nobis quaesumus domine beati apostoli tui. Sequitur [antiphona] O de feria quod in ordine fuerit et de sancta Maria.

Completorium ut de apostolis in plenis officiis.

Ad matutinum similiter commune de apostolis cum ipsius legenda. EV Thomas unus. Homilia in eo loco incipe ubi dicitur Iste unus discipulus defuit. Lege tres lectiones usque ad illum locum ubi sanctus Gregorius loquitur de pascha Ecce paschalia sollemnia agimus. Te deum laudamus dicitur.

Ad laudes AN Hoc est praeceptum. AB Thomas qui dicitur Didyme. OR Da nobis quaesumus domine beati Thomae. Sequitur antiphona ferialis scilicet Nolite timere, quae numquam debet cantari, nisi in die sancti Thomae. Et si festum Thomae die dominico fuerit illa antiphona Nolite timere dicenda est super Benedictus, et haec antiphona Ave Maria dicenda est eodem die vel praecedenti ad suffragia de sancta Maria.

Ad primam AN Isti sunt triumphatores.

Ad tertiam AN Mitte manum tuam.

Ad sextam AN Misi digitum meum.

Ad nonam AN Quia vidisti me. Has antiphonas require in octava paschae. Capitula, responsoria, versiculi ut de apostolis. Oratio propria ut supra.

Ad missam Mihi autem. Kyrie eleison de apostolis cum Gloria in excelsis. CL Da nobis domine beati Thomae. EP Benedictio domini super caput. GR Nimis honorati. GV Dinumerabo eos. ALV In omnem terram, vel Per manus autem. SE Clare sanctorum. EV Thomas autem usque ad illum locum Beati qui non viderunt. Require in octava paschae. Credo in unum dicitur. OF In omnem terram. Praefatio de apostolis. CO Mitte manum. Ite missa est. Si dies sancti Thomae in diem ieiunii venerit cantetur prima missa post tertiam de sancto Thoma, secunda vero missa post sextam de tempor. Si in diem dominicum venerit dicatur antiphona et oratio de eo et totum officium in secundam feriam transferatur praeter Nolite timere, quae immobiliter eodem die permanebit.

In secundis vesperis AN Iuravit dominus cum reliquis per omnia ut de apostolis. Additur AC O de feria cum oratione. Si festum illud in sabbatum inciderit secundas vesperas non habebit, sed per totum dicetur de adventu domini. Additur AC Beati eritis et oratio de apostolo.

DOMINICA QUARTA ET PROXIMA ANTE NATIVITATEM DOMINI

Ad vesperas AN Veni et libera. PS Benedictus dominus cum reliquis. CP Gaudete in domino semper. RP Iuravi dicit dominus. RV A solis ortu. HY Conditor alme siderum. VS Rorate caeli. AM O quod occurrit. OR Excita domine potentiam tuam. Sequitur antiphona et oratio de sancta Maria tantum.

Completorium ut supra in sabbatinis noctibus.

Ad matutinum INV Surgite vigilemus. In nocturnis AN Tu es cum reliquis, et versiculi ut in superiori dominica. Legatur LS Laetitia quanta sit ad sex lectiones. RP Canite tuba. RV A solis ortu. RP Vicesima quarta. RV Ego sum dominus. RP Non auferetur. RV Pulchriores sunt. Gloria patri. [In secundo nocturno] RP Me oportet minui. RV Hoc est testimonium. RP Ecce iam veniet. RV Prope est. RP Virgo Israel. RV A solis ortu. Gloria patri. [In tertio nocturno] EV Miserunt Iudaei cum sua homilia. RP Iuravi dicit. RV A solis ortu. RP Non discedimus. RV Domine deus virtutum. RP Intuemini quantus. RV Et dominabitur. Te deum non canitur.

Ad laudes AN Canite tuba. PS Dominus regnavit cum reliquis. AN Ecce veniet desideratus. AN Erunt prava. AN Dominus veniet occurrite. AN Omnipotens sermo. Capitulum de epistula ut in officiali ponitur. VS Vox clamantis. AB Ave Maria. OR Deus qui de beatae Mariae.

Ad horas antiphonae, responsoria, versiculi ut in priori dominica. Capitulum et oratio de praesenti dominica.

Ad missam IN Memento nostri. Kyrie eleyson dominicale praeter Gloria in excelsis. CL Excita domine potentiam. EP Gaudete in domino. GR Prope est domine. GV Laudem domini. ALV Veni domine. EV Miserunt Iudaei. Credo in unum dicitur. OF Ave Maria. CO Ecce virgo concipiet. Benedicamus domino.

Intitulatur autem in antiquis libris dominica ista dominica vacat. Quia apostolicus olim hac dominica elemosinam vacabat, et tam ipse quam sui circa hoc intenti nullam stationem faciebant. Propter quod dicta est vacans, scilicet a statione et indugentia.

Si post hanc dominicam evenerit aliqua feria, quae in matutinis non habeat lectiones, tunc lege partem homiliae Anno quinto decimo, et incipe ibi Qui recipit prophetam. Cetera ut in feriis annotatur.

[DE HISTORIA CLAMA]

De feriis Clama in fortitudine est sciendum diligenter quod quidam historiam Clama in fortitudine in quarta feria hiemalis ieiunii omni anno incipiunt, etiam si adhuc duodecim dies usque ad nativitatem domini remaneant. Aestimant enim eandem historiam pro eodem ieiunio esse institutam. Sed falluntur. Si enim romana auctorictas illa ad hoc instituisset, tunc ipsam ante dominicam vacantem videlicet Canite tuba sicut cetera *diurnalia eiusdem ieiunii officia collocasset. Praeterea si eadem historia pro ieiunio institua esset, tunc superfluo secundam feriam et tertiam, et quintam, eodem modo inofficiatas haberet ut sextam feriam, dum tamen ad illas praedictum ieiunium nil pertineret. Patet igitur hanc historiam non pro ieiunio, sed potius ad hoc esse intitutam, ut proxima ebdomadam ante nativitatem domini, sicut ante pascha, tanto plus in officio habeat, quanto vicinior dominicae sollemnitatis existat. Nam et hoc antiphonarium videtur innuere quod historia Clama in fortitudine infra ebdomadam eiusdem dominicae canendam subsequenter insinuat singulis feriis singulas matutinales laudes attribuens. Sunt autem ita descriptae ut eo anno observantur cum nativitas domini in dominicam venerit, et vigilia domini in sabbato occurrerit, quem ordinem et modum AN Nolite timere in quarta feria descripta et AN Expectetur de cantico sabbati vigiliae ascrita *demonstrant. Unde et ipsum sabbatum speciali matutinae laudi insigniri non necesse habuit. Nam omni anno aut eiusdem vigiliae officium obtinebit, aut alterius feriae quam eadem vigilia eo anno occupaverit. Hanc tamen regulam non omnes ecclesiae tenent. Sed quaedam ecclesiae feriales laudes quae cadunt in die sancti Thomae tranferunt in diem sabbati. Aliae vero ecclesiae feriales laudes ipsius sabbati a praecedentibus antiphonis colligunt, sicut in ipsis feriis annotabitur. Et hic modus tamquam expeditior nobiscum observatur. Si enim laudes de feria in quam vigilia domini aut festum sancti Thomae cadunt semper essent cantandae plures antiphonae proprios psalmos habentes alienis psalmis iungerentur et etiam aliquotiens antiphonae quorundam canticorum superfluerent. Et notandum quod huius ebdomadae officia, et si pro ieiunio, ut probatum est, non sint instituta, numquam tamen illud omnino relinquunt, nisi eo anno dum nativitas domini in dominicam occurrerit. In omnibus autem aliis annis ipsum ieiunium aut ex integro vel ex parte praedictae ebdomadae includitur, et per legittimas eius ferias celebratur. Unde et antiphonae de evangeliis huius ieiunii quamvis multotiens cum ipso anticipentur, merito tamen in feria quarta et sexta et sabbato eiusdem septimanae describuntur, quiaeasdem ferias idem ieiunium adeo frequentat, ut vix uno anno illsa ex integro relinquat. Etiam sciendum quod in antiquis antiphonariis ante nativitatem domini septem officia solent continuari, videlicet vacantis dominicae et quinque feriarum atque vigiliae domini. Et eadem officia annuatim ab octava die, quae nativitatem domini praecedit, ut infra scribitur, congrue incipimus, ut totam illam septimanam statutis officiis celebrem habeamus, nec aliquam diem praeter sanctorum patrum institutionem huic celebritati ex parte nostra applicemus. Laudes feriales in festo sancti Thomae currentes in feriam eiusdem nominis praecedentis ebdomadae transponantur. Verbi gratia: Festum sancti Thomae si sit in secunda vel tertia feria proximae ebdomadae matutinale officium illarum feriarum in prioris septimanae feriam secundam vel tertiam transponatur.

[REGULAE SPECIALES PRO HISTORIA CLAMA IN FORTITUDINE]

Et ut modus incipiendi et decantandi historia Clama in fortitudine expedite sciri valeat diligenter, est notandum quod in quamcumque diem vigilia nativitatis domini evenerit in eadem die praecedenti, id est in octava proxima, laudes cum historia Clama incipiuntur, nisi quando dies nativitatis domini in feriam secundam evenerit, tunc enim in proxima secunda feria antecedente incipiuntur. Et de hiis omnibus ut simpliciores intelligant, ponantur regulae speciales.

REGULA PRIMA

Si vigilia domini die dominico evenerit, tunc in antecedenti dominica leguntur sermones Quae sunt in illa nocte et Legimus sanctum Moysen cum historia Ecce apparebit ut supra habetur in rubrica de dominica tertia. Et tunc adventus tantum sunt tres ebdomadae, diem vigiliae domini non computando, quae secundum quod scribit Ioannes Belethus non de adventu domini, sed de natali et ad tempus gaudii pertinet. Laudes feriales De Sion de feria quinta propter festum sancti Thomae transponantur in feriam quintam praecedentis ebdomadae. Etiam transponantur in eandem feriam responsoria septimum, octavum, et nonum de historia Clama. Et quod laudes de festo sancti Thomae transponantur, hoc omni anno est generale. Quod vero huiusmodi responsoria transponuntur hoc solo anno est speciale cum vigilia domini in diem dominicam evenerit. Non tunc ultima tria responsoria de dominica quarta propter vigiliam domini in praecedentem feriam tertiam transposita, historiam Clama interrumpunt, ut infra patebit.

[FERIA SECUNDA]

Deinde feria secunda proxima post dominicam tertiam.

[Ad matutinum] INV Ecce venit plenitudo. LS Vos inquam convenio cum historia Clama quo ad prima tria responsoria scilicet RP Clama in fortitudine. RP Orietur. RP Modo veniet.

Ad laudes AN Ecce veniet dominus. PS Miserere mei deus. AN Cum venerit filius. PS Verba mea auribus. AN Ecce iam veniet. PS Deus deus meus. AN Haurietis aquas in. Canticum Confitebor tibi. AN Egredietur dominus de loco. PS Laudate dominum de. Capitulum dominicale. VS Vox clamantis. AB *Egredietur virga. Oratio de sancta Maria.

Ad vesperas AM O rex gentium. Oratio de dominica.

Item memento ut singulis annis feriales antiphonae cuiuslibet diei, quando superfuerint, ad horas dicantur et antiphonae quae incurrunt in die sancti Thomae, quia non possunt dici eadem die festo impediente dicantur die priori ad horas cum aliis antiphonis eiusdem diei. Etiam de his considerandis recurre ad notabile suprascriptum in secunda vespera sanctae Luciae.

FERIA TERTIA

propter vigiliam domini quae in dominica evenerit anticipantur aliqua de quarta dominica.

Ad matutinum INV Surgite vigilemus. Antiphonae feriales cottidianae cum nocturno. VS Egredietur virga. EV Miserunt Iudaei. Et de historia eiusdem dominicae recipiantur tria ultima responsoria scilicet RP Iuravi dicit dominus. RP Non discedimus. RP Intuemini quantus sit.

Laudes AN Rorate caeli. PS Miserere mei. AN Emitte agnum. PS Iudica me deus. AN Ut cognoscamus. PS Deus deus meus. AN Da mercedem. Canticum Ego dixi. AN Lex per Moysen. PS Laudate dominum de caelis. Capitulum dominicale. VS Vox clamantis. AB Tu Bethlehem. OR Excita domine potentiam tuam et veni et magna nobis. Et AC Ave Maria cantetur in suffragiis cum oratione de sancta Maria.

Ad horas ut supra, sed dicantur hac die capitula et oratio de quarta dominica.

Ad missam cantetur quarta dominica Memento nostri ferialiter per totum.

Ad vesperas AM O Emmanuel. Oratio dominicalis. Additur antiphona et oratio de sancta Maria.

FERIA QUARTA

[Ad matutinum] INV Populus Sion. EV Missus est. Responsoria de Clama: quartum, quintum, sextum scilicet Egredietur dominus. Praecursor pro nobis. Videbunt gentes.

Laudes Propter Sion. PS Miserere mei. AN Prophetae praedicaverunt. PS Te decet. AN Annuntiate populis. PS Deus deus. AN Ecce veniet dominus. Canticum Exultavit cor. AN Spiritus domini. PS Laudate dominum de caelis. Capitulum de feria Erit in novissimis. VS Vox clamantis. AB Missus est [angelus] Gabriel. Oratio de sancta Maria.

Ad horas et ad missam ut supra in rubrica de quarta feria quattuor temporum, sed hodie duae missae celebrantur: prima de vigilia apostoli, secunda vero de tempore.

[DE SANCTO THOMA APOSTOLO]

Ad vesperas de sancto Thoma apostolo. In suffragium additur AC O virgo virginum. Sequitur oratio de beata virgine.

Ad matutinum legatur passio ipsius apostoli

[Ad laudes] post Benedictus in suffragio AC Nolite timere. Oratio dominicalis. Cetera omnia de apostolo ut supra in propria rubrica.

In secunda vespera AN Iuravit cum reliquis. In suffragio de sancta Maria O Gabriel. Sequitur oratio de sancta Maria.

Completorium de tempore ut supra.

FERIA SEXTA

[Ad matutinum] INV Popolus Sion. EV Exurgens Maria. Responsoria decimum, undecimum, duodecimum de Clama scilicet: RP Ecce radix. RP Radix Iesse. RP Annuntiatum est, quia responsoria septimum, octavum, nonum sunt propter diem sancti sancti Thomae anticipata in proximam feriam quintam praecedentis ebdomadae.

Laudes AN Constantes estote. PS Miserere mei. AN Ad te domine levavi. PS Domine exaudi orationem meam. AN Veni domine. PS Deus deus meus. AN Deus a Libano veniet. PS Domine audivi. AN Ego autem ad dominum. PS Laudate dominum de caelis. Capitulum de quattuor temporibus scilicet Egredietur virga. AB Ex quo facta est. Oratio de sancta Maria Deus qui de beate.

Ad horas et ad missam ut supra in propria rubrica de feria sexta quattuor temporum.

Ad vesperas AN O rex pacifice. Additur antiphona et oratio de sancta Maria.

SABBATO QUATTUOR TEMPORUM

[Ad matutinum] INV Ecce venit plenitudo. EV Anno quinto decimo. Responsoria de Clama: tertium, quartum decimum, quintum decimum scilicet ultima Nascetur nobis. Egredietur virga. Ecce dominus veniet. Sic omnia responsoria de historia Clama sunt enumerata et inter illa non computatur RP Montes Israel, nam ad primas vesperas sancti Thomae nobiscum solet decantari.

Laudes hoc loco anticipentur de sequenti dominica. AN Canite tuba. PS Miserere mei. AN Ecce veniet de Sion. PS Bonum est confiteri. AN Erunt prava. PS Deus deus meus. AN Expectetur sicut pluvia. Canticum Audite caeli, quia AN Dominus veniet debet reservari in crastinam diem dominicam ad laudes de vigilia super canticum Benedicite omnia opera. AN Omnipotens sermo. PS Laudate dominum de caelis. Capitulum de quattuor temporibus scilicet Ecce deus vester ultionem. AB Omnis vallis. Oratio de feria. Additur de sancta Maria.

Ad horas et ad missam ut supra de sabbato quattuor temporum in propria rubrica.

Ad vesperas per omnia ut infra in rubrica de vigilia vigiliae domini ponitur.

REGULA SECUNDA

Si vigilia nativitatis domini in feriam secundam feriam evenerit, in praecedenti non proxima dominica sermones Quae sunt in illa nocte et Legimus sanctum Moysen cum historia Ecce apparebit habentur ut scriptum sest supra de dominica tertia in rubrica. Tunc adventus sunt tres ebdomadae et unus dies. Laudes feriales scilicet Constantes estote de sexta feria propter festum sancti Thomae ad sextam feriam praecedentis ebdomadae transferantur.

[FERIA SECUNDA]

Deinde feria secunda proxima post eandem tertiam dominicam.

Ad matutinum INV Ecce venit plenitudo. Feriales antiphonae cum nocturna. LS Vos inquam convenio ad duos dies. Hoc die prima tria responsoria de historia Clama.

Laudes AN Ecce veniet cum reliquis. Require supra in prima regula. Capitulum de dominica. AB Egredietur virga. Oratio de sancta Maria.

Ad vesperas AM O oriens. Additur antiphona et oratio de sancta Maria.

Nota de antiphonis superfluis, tene regulas scriptas in secunda vespera sanctae Luciae.

FERIA TERTIA

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Legatur pars sermonis Vos inquam convenio, ubi heri dimissum fuit. Responsorium quartum, quintum et sextum de Clama.

Laudes Rorate caeli cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. AB Tu Bethlehem. Oratio dominicalis. Additur de sancta Maria.

Ad vesperas AM O rex gentium. Oratio dominicalis. Additur de sancta Maria.

FERIA QUARTA

[Ad matutinum] INV Populus Sion. EV Missus est. Responsorium septimum, octavum, nonum de Clama.

Laudes AN Propter Sion cum reliquis. PS Miserere mei ut supra in prima regula. Capitulum de feria quarta quattuor temporum. VS Vox clamantis qui non variatur in laudibus. AB Missus est. Oratio de sancta Maria.

Ad cursus et ad missam ut supra in quattuor temporibus.

Ad vesperas AM O Emmanuel. Oratio dominicalis. Additur antiphona et oratio de sancta Maria.

FERIA QUINTA

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Legatur de homilia Missus est et incipiatur ibi Dixit autem Maria ad angelum secundum quod a prioribus nostris consuevimus facere. Alii vero EV Exurgens Maria cum sua homilia de crastina sexta feria, in qua est dies sancti Thomae, in hodiernum diem anticipant. Utrumque consonum est rationi, sed primum stat cum antiquae nostrae ecclesiae consuetudine. Responsorium decimum, undecimum, duodecimum de Clama.

Laudes De Sion cum reliquis. PS Miserere cum reliquis ut supra in prima rubrica. AB Intuemini. Oratio dominicalis. Additur de sancta Maria. Qui vero EV Exurgens Maria legeret, haberet AB Ex quo facta est, vel poneret eam in suffragio de sancta Maria.

Ad horas ut supra in feriis. Nihil tamen de quattuor temporibus, quia quattuor tempora quintam feriam non respiciunt.

[DE SANCTO THOMA APOSTOLO]

Ad vesperas omnia fiant de apostolo. In suffragiis AC O virgo virginum. Oratio de sancta Maria.

Ad completorium et ad matutinas omnia de apostolo. In suffragiis additur AC Nolite timere. Sequitur oratio de feria. Deinde antiphona et oratio de sancta Maria.

[Ad matutinum] Quidam EV Exurgens Maria in praecedentem feriam quintam transponunt. Quidam vero evangelium de apostolo legunt pro octava lectione et EV Exurgens Maria hoc die legunt pro nona lectione. Quod nos a priori tempore consuevimus et qualitercumque fiat, tunc hoc die AC Ex quo facta est ad minus in suffragium de sancta Maria canitur convenienter.

Ad horas omnia de apostolo. Additur oratio de feria et de sancta Maria.

Prior missa post tertiam de apostolo.

Secunda vero missa de tempore hora debita.

In secundis vesperis AN Iuravit dominus cum reliquis ut supra in rubrica de apostolo. In suffragiis additur AC O Gabriel. Oratio de sancta Maria.

SABBATO

[Ad matutinum] INV Regem venturum. EV Anno quinto decimo. Responsorium tertio decimum, quarto decimum, quinto decimum de Clama.

Laudes colligantur de praecedentibus antiphonis et sunt hae antiphonae Consurge consurge. AN Elevare elevare. AN Ponam in Sion. AN Expectetur sicut pluvia. AN Ponent domino. AB Omnis vallis. Oratio de feria. Additur de sancta Maria.

Ad horas et ad missam de quattuor temporibus ut supra in propria rubrica.

Ad vesperas AN Veni et libera. PS Benedictus dominus cum reliquis. CP Gaudete in domino. RP Iuravi dicit. HY Conditor. VS Rorate caeli. AM O rex pacifice. Oratio dominicalis. Additur antiphona et oratio de sancta Maria. Completorium ut supra in sabbatinis noctibus. Ad matutinum per totum ut habetur supra in rubrica de quarta dominica.

TERTIA REGULA

Si vigilia domini in feria tertia evenerit in dominica non proxima *sed praecedenti LS Quae sunt in illa nocte, et Legimus sanctum Moysen cum historia Ecce apparebit imponantur, ut habetur supra, in rubrica de dominica tertia. Tunc adventus domini sunt tres ebdomadae et duo dies. Laudes feriales Consurge de sabbato propter festum sancti Thomae in sabbatum praecedentis ebdomadae transferatur, ne AN Expectetur sicut pluvia omittatur, alias forte non esset. Necesse laudes de sabbato transferre, cum sabbatum laudes habeat non proprias, sed collectas et accomodatas.

[FERIA SECUNDA]

Unde feria secunda proxima post eandem dominicam tertiam.

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Legantur tres lectiones de Isaia cum tribus responsoriis de historia dominicali Ecce apparebit. Deinde

FERIA TERTIA

Ad matutinum INV Ecce venit plenitudo. LS Vos inquam convenio cum historia Clama quo ad prima tria responsoria.

Laudes AN Rorate caeli cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. AB Tu Bethlehem. Additur de sancta Maria.

Ad vesperas AM O oriens. Oratio dominicalis. Sequitur antiphona et oratio de sancta Maria.

De antiphonis quae superfuerint, tene regulas in secunda vespera sanctae Luciae scriptas.

FERIA QUARTA

[Ad matutinum] INV Populus Sion. EV Missus est cum sua homilia ad tres lectiones. Responsorium quartum, quintum, et sextum de Clama.

Laudes AN Propter Sion cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. AB Missus est. Oratio de sancta Maria.

Ad horas et ad missam ut supra in rubrica de quattuor temporibus.

Ad vesperas AM O rex gentium. Oratio dominicalis. Additur antiphona et oratio de sancta Maria.

FERIA QUINTA

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Legatur de homilia Missus est et incipiatur ibi Dixit autem Maria ad angelum. Responsoruma septimum, octavum, nonum de Clama.

Ad laudes AN De Sion cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in regula prima. AB Intuemini. Oratio dominicalis. Additur AC Quomodo fiet et oratio de sancta Maria.

Ad horas ut supra in feriis.

Ad vesperas AM O Emmanuel. Additur antiphona de sancta Maria.

FERIA SEXTA

[Ad matutinum] INV Ecce venit. EV Exurgens Maria. Responsorium decimum, undecimum, et duodecimum de Clama.

Laudes AN Constantes estote cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. Capitulum de quattuor temporibus. AB Ex quo facta est. Oratio de sancta Maria et oratio de tempore dicatur ad horas.

Ad missam et ad horas ut supra in propria rubrica de quattuor temporibus.

[DE SANCTO THOMA APOSTOLO]

Ad vesperas omnia fiant de apostolo. In suffragio AC O virgo virginum. Oratio de sacta Maria.

Ad completorium et ad matutinum omnia fiant de apostolo. Legatur passio eius cum historia de apostolis. EV Anno quinto decimo legatur ad tres lectiones quia aliter commode legi non posset. Quidam vero hoc EV Anno quintodecimo cum antiphona Omnis vallis transferunt hoc anno in proximam diem ante festum sancti Thomae, id est in sextam feriam, et EV Exurgens Maria cum antiphona Ex quo facta est transferunt in feriam quintam praecedentem. Nos vero cum dies sancti Thomae in sabbatum quattuor temporum evenerit ad matutinum legimus EV Thomas unus pro septima et octava lectione, et EV Anno *quinto decimo pro nona lectione secundum antiquam nostrae ecclesiae consuetudinem.

[Ad laudes] In suffragiis AC Omnis vallis. VS Egredietur dominus de loco. Sequitur oratio de feria quattuor temporum. Item AC Nolite timere. VS Ex Sion species. Sequitur oratio de dominica. Item de sancta Maria antiphona et oratio.

[Ad missam] Hoc die duas missas celebrare debemus: primam post tertiam de sancto Thoma apostolo, aliam vero post sextam de ieiunio ut supra in rubrica de quattuor temporibus. Et addimus ad horas orationes de quattuor temporibus et de sancta Maria.

In secundis vesperis propter diem dominicum de apostolo nihil dicimus praeter AC Beati eritis cum oratione.

[DOMINICA QUARTA DE ADVENTU]

Ad vesperas AN Veni et libera. PS Benedictus cum reliquis. CP Gaudete in domino semper. RP Iuravi dicit. HY Conditor. VS Rorate caeli. AM O Gabriel. Oratio de sancta Maria. In suffragiis additur AC Beati eritis et oratio de apostolo.

Completorium ut supra in sabbatinis noctibus.

Ad matutinum per totum ut supra continetur in rubrica de dominica quarta.

Dominica in secunda vespera AN Veni et libera. PS Dixit dominus cum reliquis. Capitulum de dominica. HY Conditor alme siderum. VS Rorate caeli. AM O rex pacifice. Oratio dominicalis. Additur de santa Maria.

Completorium ut supra.

[FERIA SECUNDA]

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Legatur pars homiliae de evangelio Anno quinto decimo. Et incipiatur ibi Qui recepit prophetiam. Responsoria ultima tria de historia Clama.

Laudes AN Ecce veniet cum reliquis. PS Miserere cum reliquis. AB Egredietur virga. Oratio de sancta Maria.

Ad vesperas per omnia ut habetur infra in rubrica de vigilia vigiliae.

REGULA QUARTA

Si vigilia domini feria quarta evenerit in dominica non proxima sed praecedenti, sermones Quae sunt in illa nocte, et Legimus sanctum Moysen cum historia Ecce apparebit imponuntur eo modo, quo habetur supra, in dominica tertia. Et tunc adventus domini sunt tres ebdomadae et tres dies. Laudes feriales Ecce veniet de secunda feria in feriam secundam praecedentis ebdomae propter festum sancti Thomae transponantur. Quod festum licet hoc anno in dominicam cadat, tamen in secunda feria celebratur.

[FERIA SECUNDA ET TERTIA]

Unde feria secunda et feria tertia proximis post eandem tertiam dominicam.

Ad matutinum INV Regem venturum. Legitur Isaias utroque die ad tres lectiones ut supra in feriis cum tribus responsoriis de historia Ecce apparebi t.

[FERIA QUARTA]

Deinde feria quarta.

Ad matutinum INV Ecce venit plenitudo. EV Missus est cum sua homilia. De historia Clama prima tria responsoria.

Laudes AN Propter Sion cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. AB Missus est. Oratio de sancta Maria. Ad horas et ad missam ut supra feria quarta quattuor temporum.

Ad vesperas AM O oriens. Additur antiphona et oratio de sancta Maria.

De antiphoniis superfluis, nota regulas in secunda vespera sanctae Luciae scriptas.

FERIA QUINTA

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Legantur de homilia Missus est. Et incipiatur ibi Dixit autem Maria ad angelum. Responsorium quartum, quintum, et sextum de Clama.

Laudes AN De Sion veniet cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. Capitulum dominicale. AB Intuemini quantus. Oratio dominicalis. Sequitur AC Quomodo fiet et oratio de sancta Maria.

Ad horas ut supra in feriis.

Ad vesperas AM O rex gentium. Oratio dominicalis. Additur de sancta Maria.

FERIA SEXTA

[Ad matutinum] INV Populus Sion. EV Exurgens Maria. Responsorium septimum, octavum, et nonum de Clama.

Laudes AN Constantes cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. Capitulum de quattuor temporibus. AB Ex quo facta est. Oratio de sancta Maria.

Ad horas et ad missam ut supra in propria rubrica de feria sexta quattuor temporum.

Ad vesperas capitulum de dominica. AM O Emmanuel. Oratio dominicalis. Additur de sancta Maria.

SABBATO

[Ad matutinum] INV Ecce venit plenitudo. EV Anno quinto decimo. Responsorium decimum, undecimum, et duodecimum de Clama.

Laudes Consurge cum reliquis. Capitulum de quattuor temporibus. AB Omnis vallis. Oratio de tempore. Additur de sancta Maria.

Ad horas et ad missam ut supra sabbato quattuor temporum in propria rubrica habetur. De vigilia apostoli additur oratio in missa.

[DOMINICA QUARTA DE ADVENTU DOMINI]

Ad vesperas AN Veni et libera. PS Benedictus dominus cum reliquis. Capitulum de quarta dominica. RP Iuravi dicit. HY Conditor alme. VS Rorate caeli. AM O virgo virginum. Oratio de sancta Maria. Additur antiphona et oratio de apostolo.

Ad completorium ut supra in sabbatinis noctibus.

Ad matutinas hoc anno convenienter canitur AB Nolite timere. Oratio dominicalis Excita domine. Deinde AC Ave Maria in suffragiis cum oratione de sancta Maria. Cetera omnia ad matutinum, ad horas et ad missam ut supra in rubrica de dominica quarta. De apostolo addatur antiphona et oratio.

In secundis vesperis dominicae omnia habeantur de apostolo. Additur O Gabriel. Oratio de sancta Maria.

FERIA SECUNDA

Omnia de apostolo.

In secundis vesperis Iuravit dominus cum reliquis ut de apostolis. Additur AC O rex pacifice. Oratio dominicalis. Sequitur de sancta Maria.

FERIA TERTIA

[Ad matutinum] INV Regem venturum. LS Vos inquam convenio. Responsorium tertio decimum, quarto decimum, et quinto decimum de Clama.

Laudes Rorate caeli cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. Capitulum de tempore. AB Tu Bethlehem. Oratio dominicalis. Sequitur de sancta Maria et de sanctis.

Ad vesperas per omnia ut supra de vigilia vigiliae.

QUINTA REGULA

Si vigilia domini feria quinta evenerit in praecedenti quarta feria praecedentis ebdomadae ieiunium quattuor temporum celebratur. Et tunc adventus sunt tres ebdomadae et quattuor dies. Laudes feriales Ecce veniet de secunda feria propter festum Thomae in secundam feriam praecedentis ebdomadae transponuntur.

[FERIA QUARTA QUATTUOR TEMPORUM]

In eadem feria quarta quattuor temporum

Ad matutinum INV Populus Sion. Legatur EV Missus est cum sua homilia et cum tribus responsoriis de historia Ecce apparebit.

Ad laudes antiphonae cottidianae feriales.

Ad missam et ad horas ut supra in rubrica de quattuor temporibus.

Ad vesperas AM O clavis David. Oratio dominicalis. Suffragia ut supra.

De antiphonis superfluis tenendae sunt regulae suprascriptae in secundis vesperis sanctae Luciae.

FERIA QUINTA

[Ad matutinum] INV Ecce venit plenitudo. LS Vos inquam convenio cum historia Clama quo ad prima tria responsoria.

Laudes AN De Sion cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. AB Intuemini. Oratio dominicalis. Additur de sancta Maria et de sanctis. Et non mireris quod haec historia Clama potius in hac feria quinta hoc anno incipitur quam in quarta feria quattuor temporum vel in secunda feria, quia haec historia non propter ieiunium ut multi opinantur est instituta, sed pro proxima ebdomada ante nativitatem domini ut celebrior in divino officio habeatur.

Ad horas ut supra in feriis.

Ad vesperas AM O oriens. Oratio dominicalis. Additur de sancta Maria et de sanctis.

FERIA SEXTA

[Ad matutinum] INV Populus Sion. EV Exurgens Maria. Responsorium quartum, quintum, et sextum de Clama.

Laudes AN Constantes estote cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. Capitulum de quattuor temporibus. AB Ex quo facta est. Oratio de sancta Maria. Additur de sanctis.

Ad horas et ad missam ut supra de sexta feria quattuor temporum.

Ad vesperas capitulum de dominica. AM O rex gentium. Oratio de dominica. Suffragia de sancta Maria et de sanctis ut supra.

SABBATO

[Ad matutinum] INV Regem venturum. EV Anno quinto decimo. Responsorium septimum, octavum, nonum de Clama.

Laudes AN Consurge consurge cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima rugula. Pro quarta antiphona accipiatur Expectetur sicut pluvia ad suum canticum. Capitulum de quattuor temporibus. AB Omnis vallis. Oratio de quattuor temporibus. Additur de sancta Maria et de sanctis.

Ad horas et ad missam ut supra in rubrica de quattuor temporibus.

[DOMINICA QUARTA DE ADVENTU]

Ad vesperas AN Veni. PS Benedictus. Capitulum de quarta dominica. RP Iuravi dicit. HY Conditor alme. VS Rorate caeli. AM O Emmanuel. Oratio dominicalis. Additur de sancta Maria.

Completorium ut supra in sabbatinis noctibus. Ad matutinum, ad horas et ad missam per omnia ut habetur supra in rubrica de dominica quarta.

Dominica in secunda vespera per totum de apostolo. In suffragiis AC O virgo virginum. Oratio de sancta Maria.

FERIA SECUNDA

Ad matutinas de apostolo. Additur Nolite timere. Oratio dominicalis. Additur antiphona et oratio de sancta Maria. Cetera omnia de apostolo ut habetur in propria rubrica.

FERIA TERTIA

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Legatur pars homiliae de evangelio Anno quintodecimo et incipiatur ibi Qui recipit prophetam. Responsorium decimum, undecimum, et duodecimum de Clama.

Laudes Rorate caeli cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. Capitulum de dominica. AB Tu Bethlehem. Oratio dominicalis. Additur de sancta Maria et de sanctis.

Ad vesperas AM O rex pacifice. Oratio dominicalis. Additur de sancta Maria et de sanctis.

FERIA QUARTA

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Legatur pars homiliae Anno quinto decimo et incipiatur ubi heri dimissum fuit. Responsorium tertio decimum, quarto decimum, quinto decimum de Clama.

Laudes Propter Sion cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. AB Missus est. Oratio de sancta Maria, vel sumatur una antiphona de superfluis.

Ad vesperas per totum ut supra in rubrica de vigilia vigiliae.

SEXTA REGULA

Si vigilia domini feria sexta evenerit, in feria quarta praecedentis ebdomadae ieiunium quattuor temporum celebratur. Et tunc adventus domini sunt tres ebdomadae et quinque dies.

Laudes feriales Rorate caeli de tertia feria propter festum sancti Thomae in tertiam feriam praecedentis ebdomadae transponantur.

[FERIA QUARTA QUATTUOR TEMPORUM]

In eadem quarta feria quattuor temporum.

Ad matutinum INV Ecce venit plenitudo. EV Missus est. Responsoria accipiantur de historia Ecce apparebit.

Ad laudes antiphonae cottidianae feriales. Capitulum de quattuor temporibus. AB Missus est. Oratio de sancta Maria. Et oratio de tempore dicatur ad horas.

Ad horas et ad missam ut supra de quarta feria quattuor temporum.

Ad vesperas capitulum de dominica. AM O radix Iesse. Oratio dominicalis. Suffragia de santa Maria *et de sanctis.

Da antiphonis superfluis vide regulas supra in secunda vespera sanctae Luciae scriptas.

FERIA QUINTA

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Legatur Isaias propheta in ea parte in qua proxime fuit dimissum, vel secundum quod consuevimus. Legatur de homilia EV Missus est et incipiatur ibi Dixit autem Maria ad angelum. Responsoria tria de historia dominicali Ecce apparebit.

Laudes feriales et cottidianae. Capitulum dominicale. AB Dies domini. Oratio dominicalis. Suffragia de sancta Maria et de sanctis.

Ad vesperas AM O clavis David. Oratio de tempore. Suffragia ut supra.

FERIA SEXTA

[Ad matutinum] INV Populus Sion. EV Exurgens Maria. Prima tria responsoria de historia Clama.

Laudes AN Constantes estote cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. Capitulum de quattuor temporibus. AB Ex quo facta est. Oratio de sancta Maria et de tempore oratio dicatur.

*Ad vesperas *AM O oriens. Oratio dominicalis. Suffragia de sancta Maria et de sanctis.

SABBATO

[Ad matutinum] INV Ecce venit plenitudo. EV Anno quinto decimo. Responsorium quartum, quintum, et sextum de Clama.

Laudes AN Consurge consurge cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis. Pro quarta antiphona recipiatur AN Expectetur sicut pluvia. AB Omnis vallis. Capitulum et oratio de quattuor temporibus. Suffragia de sancta Maria et de sanctis.

[DOMINICA QUARTA DE ADVENTU]

Ad vesperas AN Veni et libera. PS Benedictus cum reliquis. Capitulum de dominica quarta. RP Iuravi dicit dominus. HY Conditor alme. VS Rorate caeli. AM O rex gentium. Oratio dominicalis. Additur de sancta Maria.

Completorium ut supra in sabbatinis noctibus. Ad matutinum ad alias horas et ad missam ut supra in propria rubrica de dominica quarta.

Dominica in secunda vespera AN O Emmanuel. Oratio dominicalis. Additur de sancta Maria.

Completorium ut supra de tempore.

FERIA SECUNDA

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Legatur LS Vos inquam convenio per duos dies. Responsorium septimum, octavum, et nonum de Clama.

Laudes AN Ecce veniet cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. AB Egredietur virga. Oratio de sancta Maria. Additur de sanctis.

Ad horas ut supra in feriis.

[DE SANCTO THOMA APOSTOLO]

Ad vesperas per omnia de apostolo. In suffragiis AC O virgo virginum. Oratio de sancta Maria.

Ad matutinas additur AC Nolite timere. Oratio dominicalis. Additur de sancta Maria. Cetera omnia de apostolo ut supra in propria rubrica.

In secundis vesperis AN Iuravit dominus cum de apostolis. In suffragiis additur AC O Gabriel. Oratio de sancta Maria.

Completorium de tempore.

FERIA QUARTA

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Legatur de sermone Vos inquam ubi heri fuit dimissum, vel incipiatur pars homiliae de evangelio Anno quinto decimo et incipatur ibi Qui recipit prophetam. Responsorium decimum, undecimum, et duodecimum de Clama.

Laudes AN Propter Sion cum reliquis. AB Missus est. Oratio de sancta Maria, vel accipiatur una de superfluis antiphonis. Suffragia ut supra.

Ad vesperas AN O rex pacifice. Oratio dominicalis. Suffragia de sancta Maria et de omnibus sanctis ut supra.

FERIA QUINTA

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Legatur de parte homiliae evangelii Anno quinto decimo ab illa parte Qui recipit prophetam ubi heri fuit dimissum, vel si heri illa pars fuit lecta hodie ab eadem incipiatur. Responsorium tertio decimum, quarto decimum, et quinto decimum de Clama.

Laudes AN De Sion veniet cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. AB Intuemini quantus. Oratio dominicalis. Suffragia ut supra.

Ad vesperas per omnia ut habetur infra in rubrica de vigilia vigiliae.

REGULA SEPTIMA

Si vigilia domini sabbato evenerit in quarta feria praecedentis ebdomadae ieiunium quattuor temporum celebratur. Et tunc adventus sunt tres ebdomadae et sex dies. Laudes feriales Propter Sion de quarta feria propter festum sancti Thomae in quartam feriam praecedentis ebdomadae transferantur.

[FERIA QUARTA QUATTUOR TEMPORUM]

In eadem feria quarta quattuor temporum.

[Ad matutinum] INV Ecce venit plenitudo. EV Missus est. Tria responsoria de historia Ecce apparebit.

Laudes AN Propter Sion cum reliquis. Capitulum de quattuor temporibus. AB Missus est. Oratio de sancta Maria. Et de feria oratio legatur ad horas.

Ad horas et ad missam ut supra de quattuor temporibus. Ad vesperas AM O adonai. Oratio dominicalis. Suffragia de sancta Maria et de sanctis.

De antiphonis superfluis, vide regulas scriptas in secunda vespera sanctae Luciae scriptas.

FERIA QUINTA

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Legatur Isaias propheta in parte prius dimissa. Responsoria de historia Ecce apparebit.

Laudes feriales cottidianae. Capitulum de dominica. AB Dies domini. Oratio dominicalis. Suffragia de sancta Maria et de sanctis.

Ad vesperas AM O radix Iesse. Oratio dominicalis. Suffragia ut supra.

FERIA SEXTA

[Ad matutinum] INV Populus Sion. EV Exurgens Maria. Responsoria tria de historia Ecce apparebit.

Laudes feriales cottidianae. AB Ex quo facta est. Oratio de sancta Maria. Suffragium de sanctis.

Ad horas et ad missam ut supra de sexta feria quattuor temporum.

Ad vesperas AM O clavis David. Oratio dominicalis ut supra.

SABBATO

[Ad matutinum] INV Ecce venit plenitudo. EV Anno quinto decimo. Prima tria responsoria de Clama.

Laudes AN Consurge consurge cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. Pro quarta antiphona accipiatur ad canticum AN Expectetur sicut pluvia. Capitulum de quattuor temporibus. AB Omnis vallis. Oratio de tempore. Suffragia de sancta Maria et de sanctis.

Ad horas et ad missam ut supra de sabbato quattuor temporum.

[DOMINICA QUARTA DE ADVENTU]

Ad vesperas AN Veni et libera. PS Benedictus dominus cum reliquis. Capitulum de quarta dominica. RP Iuravi dicit. HY Conditor alme. VS Rorate caeli. AB O oriens. Oratio dominicalis. Additur antiphona et oratio de sancta Maria.

Completorium ut supra in sabbatinis noctibus. Ad matutinum, ad alias horas et ad missam ut supra in rubrica de quarta dominica.

Deinde in secundis vesperis dominicae AM O rex gentium. Oratio dominicalis. Cetera ut supra de quarta dominica.

Completorium ut supra.

FERIA SECUNDA

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Legatur LS Vos inquam convenio per duos dies. Responsorium quartum, quintum, et sextum de Clama.

Laudes AN Ecce veniet. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. AB Egredietur virga. Oratio de sancta Maria. Suffragia ut supra.

Ad horas ut supra in feriis.

Ad vesperas AM O Emmanuel. Oratio dominicalis. Suffragia de sancta Maria et de sanctis.

FERIA TERTIA

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Legatur de sermone Vos inquam circa illam partem ubi heri fuit dimissum. Responsorium septimum, octavum, et nonum de Clama.

Laudes AN Rorate caeli cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis. AB Tu Bethlehem. Oratio dominicalis. Suffragia de sancta Maria et de sanctis.

[DE SANCTO THOMA APOSTOLO]

Ad vesperas per omnia de apostolo. In suffragiis additur AC O virgo virginum. Oratio de sancta Maria.

Ad matutinas additur AC Nolit. Oratio dominicalis. Cetera omnia ut supra in propria rubrica de apostolo.

In secundis vesperis Iuravit dominus cum reliquis ut de apostolis. In suffragiis O Gabriel. Oratio de sancta Maria.

FERIA QUINTA

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Legatur de parte homiliae evangelii Anno quinto decimo ab illa parte Qui recipit prophetam. Responsorium decimum, undecimum, et duodecimum de Clama.

Laudes AN De Sion veniet cum [r]eliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. AB Intuemini. Oratio dominicalis. Suffragia de sancta Maria et de sanctis.

Ad horas ut supra in feriis.

Ad vesperas AM O rex pacifice. Oratio dominicalis. Suffragia de sancta Maria et de sanctis.

FERIA SEXTA

[Ad matutinum] INV Regem venturum. Legatur de parte homiliae evangelii Anno quinto decimo post illam partem Qui recipit prophetam ubi heri fuit dimissum. Responsorium tertio decimum, quarto decimum, et quinto decimum de Clama.

Laudes Constantes estote cum reliquis. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in prima regula. AB Quomodo fiet istud. Oratio de sancta Maria. Additur antiphona et oratio de sanctis.

Ad horas ut supra in feriis.

Ad vesperas ut infra in rubrica de vigilia vigiliae.

IN *VIGILIA DOMINI

Ad vesperas AN Veni et libera. Psalmi feriales ab hinc usque post octavam epiphaniae. Finales in antiphonis omittimus. CP Propter Sion non tacebo. RP De illa occulta. RV Ex Sion species. Hymnus non canitur. VS Rorate caeli. AB O Hierusalem. OR Deus qui nos redemptionis. Additur antiphona et oratio de sancta Maria.

Completorium ut supra.

Ad matutinum INV Hodie scietis. Habetur nocturnus cum antiphonis cottidianis ferialibus. VS Hodie scietis. Legatur EV Cum esset desponsata. RP Sanctificamini hodie. VS Hodie scietis. RP Constantes estote. RP Vos qui in pulvere. RP Sanctificamini filii. RV Ecce dominus veniet. In laudibus VS Constantes estote.

Ad laudes prima AN Iudea et Hierusalem. PS *Dominus regnavit cum reliquis ferialibus. Secunda AN Hodie scietis. Tertia AN Crastina die. Pro quarta antiphona est sciendum in quamcumque feriam vigilia nativitatis domini evenerit antiphona congrua eiusdem feriae super canticum de supradictis ferialibus laudibus imponatur. Verbi gratia: Si dominica fuerit dicatur AN Dominus veniet. Si fuerit secunda feria Haurietis aquas. Si tertia feria fuerit AN Da mercedem domine. Si fuerit quarta feria AN Ecce veniet dominus. Si fuerit quinta feria AN Ecce dominus meus. Si fuerit feria sexta AN Deus a Libano. Si sabbato AN Expectetur sicut pluvia. Quinta AN Crastina erit vobis. CP Videbunt gentes iustum. VS Constantes estote. AB Ioseph fili David. Oratio sola de sancta Maria, nisi sit dies dominicus, tunc additur [oratio] dominicalis sub una conclusione.

[DE VIGILIA DOMINI IN DIE DOMINICO]

Si vigilia nativitatis domini in dominicam evenerit

Ad matutinum INV Hodie scietis. In primo nocturno AN Tu es. PS Beatus vir cum reliquis. VS Egredietur virga. Legitur LS Laetitia quanta sit ad sex lectiones. Canuntur sex responsoria de historia Canite tuba. In secundo nocturno AN Ite dicite. VS Egredietur dominus. In tertio nocturno AN Dicit dominus. VS Hodie scietis. EV Cum esset desponsata. RP Sanctificamini cum reliquis. Te deum laudamus non canitur. Ante laudes VS Constantes estote.

Ad laudes AN Iudea cum reliquis. PS Dominus regnavit cum reliquis. Cetera omnia ut supra.

Ad horas hymnus non canitur, quia omnia festive cantari debent.

Ad primam AN Hodie scietis. PS Deus in nomine tuo cum reliquis, et non PS Deus deus meus respice in me, etiam si in dominicam evenerit. CP Domine miserere nostri ut supra. Oratio de vigilia. Ad alias horas capitulum et oratio de vigilia.

Ad tertiam AN Levate capita vestra. RB Hodie scietis. RV Crastina die delebitur.

Ad sextam AN Rex pacificus. RB Crastina die delebitur. VS Crastina die die erit vobis salus.

Ad nonam AN Magnificatus. RB Crastina die erit vobis. VS Ex Sion species. In vigilia nativitatis domini missa celebretur post sextam, praesertim cum ipsius vigiliae seu futuri festi mentio sit habita in matutinis, in prima et in tertia in responsoriis, antiphonis et orationibus. In aliis autem vigiliis in quibus ad nullos cursus venturi fit commemoratio festi, praeter in missa, utpote in vigilia epiphaniae, paschae, ascensionis, pentecostes, Ioannis Baptistae, apostolorum, Laurentii, assumptionis, omnium sanctorum, in his, inquam, vigiliis, missa post nonam congrue celebratur. Absonum enim videtur, si post sextam in missa de futuro festo mentionem nona subsequentis ferialiter iuxra modum primae,tertia et sexta diceretur. Quod si in praetitulatis vigiliis propter aliquam necessitatem incurrentem, utpote in vigilia ascensionis propter extensam processionem, nona post missam differatur, tunc utique nona de sequenti sollemnitate canatur.

Ad missam Hodie scietis. Kyrie eleison dominicale, sed Gloria in excelsis non canitur, etiam si in dominicam evenerit. Oratio sola Deus qui nos redemptionis, nisi fuerit dies dominicus, tunc ambae collectae sub una conclusione dicentur. EPP Propter Sion non tacebo. Deinde continuatim legatur EP Paulus apostolus Iesu Christi. GR Hodie scietis. GV Qui regis Israel. Alleluia non canitur, nisi in dominicam evenerit, tunc canitur ALV Veni domine. EV Cum esset desponsata. OF Tollite portas. Praefatio cottidiana. CO Revelabitur gloria domini. Missa clauditur cum Benedicamus domino, etiam si dies dominicus sit.

IN NATIVITATE DOMINI

Ad vesperas super psalmos AN Scitote quia. PS Laudate pueri cum reliquis. AN Orietur sicut. AN Gaude et laetare. AN Dum ortus. AN Ave spes nostra. CP Paulus servus Iesu Christi. RP Iudea et Hierusalem. RV Constantes. Post Gloria patri responsorium iteratur. Hymnus non canitur. VS Constantes estote. AB Cum esset desponsata. Sola oratio dicitur de sancta Maria Deus qui de beatae Mariae secundum antiquum nostrum breviarium. Sed aliae ecclesiae habent orationem de vigilia Deus qui nos redemptionis secundum Ioannem Belethus, qui dicit quandocumque aliqua vigilia habet propriam collectam, illa debet dicit ad vesperas.

Ad completorium super psalmos AN Alleluia. CP Sobrie et iuste. HY Veni redemptor cum versu Praesepe iam fulget. VS Custodi nos. AD Vigilate animo. Kyrie eleyson. Christe eleison. Kyrie eleison. Pater noster. Credo in deum. Post Carnis resurrectionem VS Constantes estote. OR Deus qui hanc sacratissimam noctem.

Ad matutinum INV Christus natus est. In primo nocturno AN Dominus dixit ad. PS Quare fremuerunt. AN Tamquam sponsus. PS Caeli enarrant. AN Diffusa est gratia. PS Eructavit. VS Speciosus forma. Legantur tres lectiones de Isaia et finiuntur sic Haec dicit dominus. Lectio prima Primo tempore. RP Hodie nobis. RV Gloria in excelsis deo et Gloria patri. Lectio secunda Consolamini consolamini. RP Hodie nobis de caelo. RV Gloria in excelsis et Gloria patri. Lectio tertia Consurge consurge. RP Descedit de caelis. Secundum nostram consuetudinem tres canonici retro altare publicum cantant versum Tamquam sponsus cum maiori melodia et cum Gloria patri. Et potest significare quia deus venit a Libano et sanctus de monte venerabili et condenso. Sequitur TP Facturae plasmator. Choro respondente per neumam. Ubi sciendum quod in primo nocturno post versum cuiuslibet responsorii dicitur Gloria patri. Quia in tribus primis responsoriis tria significantur, scilicet: restauratio angelorum, cum dicitur Gaudet exercitus angelorum, et reparatio hominum cum dicitur Pax vera descendit, et modus quo haec facta sunt cum dicitur Descendit de caelis et cetera. Et haec facta sunt per trinitatem. Idcirco post quodlibet illorum trium responsoriorum Gloria patri cantatur, quod ad laudem pertinet trinitatis. Item in primis duobus responsoriis Gloria in excelsis pro duobus versibus ponitur et per hoc duo praecepta novi testamenti videlicet dilectionem dei et proximi designamus, vel salutem duorum popolorum scilicet iudaici et gentiles, vel redemptionem corporis et animae, pro quibus digne canimus cum angelis Gloria in excelsis. In secundo nocturno AN Suscepimus deus. PS Magnus dominus. AN Orietur diebus. PS Deus iudicium. AN Veritas de terra. PS Benedixisti domine terram. VS Notum fecit dominus. Leguntur aliae tres lectiones de sermonibus patribus et concluduntur cum Tu autem domine. Lectio quarta de sermone Fulgentii Natalis dies domini. RP Quem vidistis pastores. RV Dicite quidnam. Lectio quinta de sermone Salvator noster dilectissimi. RP O magnum mysterium. RV Domine audivi. Lectio sexta de sermone Fugentii episcopi Exultemus in domino. RP Beata dei genitrix. RV Ave Maria cum Gloria patri. In tertio nocturno AN Homo natus est. PS Fundamenta. AN Laetentur caeli. PS Cantate i. AN Notum fecit dominus. PS Cantate ii. VS Benedictus qui venit. Legantur tria evangelia cum suis homiliis: EV Exiit edictum. RP Sancta et immaculata. RV Benedicta. EV Pastores loquebantur. RP In principio erat verbum. RV Quod factum est. EV In principio erat verbum. RP Verbum caro factum est. RV Puer natus est cum Gloria patri. In hac nocte ad matutinum tria leguntur evangelia, ut sic plures sint testes nativitatis Christi Et propter hoc etiam leguntur lectiones in quibus Augustinus et alii sancti [patres] inducunt ad hoc auctorictates infinitas, scilicet ab eis quae fuerunt ante legem, sub lege et post legem, quoniam integrum est iudicium, quod plurimorum sententiis confirmantur. Nonum responsorium repetatur. Et ministri altaris sacris vestibus induti procedant et missa, quae nominatur in galli cantu hoc ordine peragatur.

[Missa in galli cantu] IN Dominus dixit ad me. PS Quare fremeurunt. Kyrie eleyson de apostolis cum Gloria in excelsis. CL Deus qui hanc sacratissimam. EPP Populus gentium. Legatur continuatim cum epistula Apparuit gratia. Et ideo ante epistulam immediate legitur prophetia, quia super basim prophetarum fundata est columna apostolorum. GR Tecum principium. GV Dixit dominus. ALV Dominus dixit. SE Grates nunc omnes. EV Exiit edictum. Credo in unum dicitur. OF Laetentur caeli. OV Cantate. OV Cantate. PF Quia per incarnati, quae non mutatur usque ad epiphaniam domini, praeterquam in die et in octava sancti Ioannis evangelistae. Communicantes et noctem sacratissimam venerantes. Sanctus et Agnus dei sub melodia ut in pleno officio. Nota sacerdos qui eodem die alteram missam intendet celebrare, hic neque primam, neque secundam absolutionem, ide est neque pro fusionem calicis, neque profusionem seu lotionem digitorum sumere debet, alias secundo celebrans non esse ieiunus. Quia vinum perfusionis ut simplices opinantur non efficitur sacramentum, sed speciem sacramenti, si qua post diligentem sumptionem remanet quantumcumque parva fuerit, ipsum vinum perfusionis tamquam maius quantum sibi assumendo vincit et absorbet, quo facto, ibi desinit esse sacramentum. Non enim vinum primae perfusionis a contactu humoris sanguinis Christi in superficie calicis derelicti in sanguinem Christi transubstantiatur seu consecratur. Est enim secundum quod scribit Ioannes Belethus de officio parasceves: Differentia inter consecratum et sanctificatum. Sanctificatum dicitur dupliciter uno modo quod per verborum sanctificationem efficitur sanctum sive transubstantiatione ut aqua benedicta. Item sanctificatum dicitur quod a contactu rei sanctificicatae efficitur megis reverendum. Si enim diceretur quod a solo tactu consecraretur vinum vel aqua magna sequeretur confusio. Sic enim contigeret calicem non posse lavari et mille milia panum a tactu unius hostiae sine verbis posse consecrari. Quod dicere et credere absurdum est. Ergo sacerdos primo quanto diligentius potest totum sacramentum de calice hauriat. Deinde perfundat. Et tunc tam eadem perfusio calicis quam ablutio digitorum ministro altaris vel alteri puro et fideli homini propter praeexistentis sacramenti reverentiam ad sumendum porrigantur. CO In splendoribus. Missa cum Benedicamus clauditur. Sacerdos non benedicat populum, ne populo quasi licentiam abeundi infra matutinas dedisse videatur. Missa finita statim legatur EV Liber generationis. Quo lecto cantores incipiant Te deum laudamus. cum sua melodia. Quo finito dicat sacerdos VS Ipse invocabit me. Deinde incipiat laudes. Et est ratio quia generatio divinitatis de qua facta est mentio in missa Dominus dixit ad me quod praecessit generationem humanitatis, de qua loquitur EV Liber generationis. Et quia illarum generationum notitia, fuit nobis laudis materia, ideo laudes sequuntur.

Ad laudes AN Quem vidistis. PS Dominus regnavit cum reliquis. AN Genuit puerpera. AN Ecce advenit. AN Angelus ad pastores. AN Facta est cum angelo. CP Apparuit gratia dei salvatoris. VS Ipse invocabit me. AB Gloria in excelsis. Oratio de die Concede quaesumus omnipotens deus et concluditur matutinae cum Benedicamus domino. [Ad processionem] Deinde cantor imponat AC O mundi domina et AC Completi sunt dies. Cum his antiphonis itur processionaliter ad sanctum Leonardum accensis candelis et ibi celebretur secunda missa. Hic non multum cura sive sit dies, sive nox, quia sicut dicit Praepositinus quaedam ecclesiae hanc missam cantant de nocte tantum et aliae in die tantum, et utraeque habent suas rationes. Illa missa agatur in crepuscolo ob recordationem novae lucis, quia Christus exortus est lumen in tenebris. Ergo cantores incipiunt officium.

[Ad secundam missam] IN Lux fulgebit. Kyrie eleison sollemne cum Gloria in excelsis. CL Da quaesumus omnipotens deus. Et oratio de sancta Anastasia. Ambae sub una conclusione more romano. Romani enim orationem de sancta Anastasia adiciunt, quia stationem in ecclesia eiusdem martyris ad eandem missam agunt. EPP Spiritus domini super me et EP Apparuit benignitas legantur continuatim. GR Benedictus qui venit. GV A domino. ALV Dominus regnavit. SE Eia recolamus. EV Pastores loquebantur. Credo in unum. OF Deus enim firmavit. PF Quia per incarnati. Communicantes et diem etiam dicitur. CO Exulta filia. Ite missa. Sacerdos benedicat populum dans ei licentiam abeundi. Indecens enim esset populum continuare diem cum nocte expectando tertiam missam. Nota quod Telesphorus papa statuit hoc die tres missas debere celebrari ad ostendendum, ad ostendendum, ut dicit auctor Rationalis, quod Christi nativitas salvavit patres ante legem, sub legem, et post legem. Etiam propter tres generationes: quarum prima est aeterna a patre sine matre et illa est nobis occulta, ut dicit Isaias Generationem eius quis enarrabit. Ideo prima missa fit in nocte etiam illi qui fuerunt ante legem non fuerunt illuminati aliqua lege. Secunda generatio est temporalis a matre sine patre, partim nota et partim ignota. Ideo secunda missa cantatur in diluculo. Etiam antiqui patres, quibus facta est promissio, certi erant de incanrantione domini, sed non quantum novi patres testamenti. Tertia generatio refertur ad tempus gratiae, sed ad veritatem nobis exhibitam. Et ista est compacta ex utraque generatione: cottidie enim in nobis Christus nascitur, et habet patrem et matrem, fratres et sorores. Ipse enimi dicit: Quicumque fecerit voluntatem patris mei qui in caelis est, ipse meus frater, soror, et mater est.

Ad primam AN In principio et ante. CP Propter hoc sciet populus. Haec duo non mutantur usque ad epiphaniam domini. RB Christe fili dei. VS Exurge domine. Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison. Pater noster. Et ne nos inducas. VS Verbum caro factum est. Credo in deum. Carnis resurrectionem. VS Benedictus qui venit. OR Concede quaesumus omnipotens deus ut nos unigeniti tui.

Ad tertiam AN Gaudeamus omnes. CP Apparuit benignitas et humanitas. RB Speciosus forma. VS Notum fecit dominus. Oratio de nativitate ut supra.

Ad missam publicam per duos cantores praeponatur TP Hodie cantandus est. Quibus respondeant alii duo iuxta altare publicum TV Quis est iste puer. *Et cantoribus iterum respondentibus Hic est enim. Statim incipitur introi tus sollemniter Puer natus. PS Cantate domino. Kyrie eleison, quod plus fueris sollemne cum Gloria in excelsis. CL Concede quaesumus omnipotens deus sola. Et est sciendum quod hanc orationem de beata virgine Deus qui per beatae Mariae virginis partum infra octavam domini non ad missam, sed ad horas frequentamus. EPP Propter hoc sciet populus et EP Multifariam legantur continuatim. GR Viderunt omnes. GV Notum fecit. ALV Dies sanctificatus. SE Natus ante saecula. EV In principio erat verbum. Et est sciendum quod in prima missa huius diei, quae est de aeterna genitura, legitur evangelium de humanitate scilicet Exiit edictum. In illa vero tertia missa, quae est de veritate nobis exhibita, legitur evangelium de divinitate In principio erat verbum ad notandum quod ex quo humanitas divinitati fuit unita, nec humanitas sine deitate, nec deitas sine humanitate fuit, nec erit. Credo in unum. OF Tui sunt caeli. PF Quia per incarnati, quae non mutatur usque ad epiphaniam, nisi de apostolis. Communicantes dicitur hodie per totam ebdomadam quotiescumque cantas de nativitate. Ubi sciendum quaedam ecclesiae habent Communicantes hac sola nocte. Quaedam vero singulis diebus per octavam inclusive. Nostra vero ecclesia ex his medium videtur tenere propter suum antiquum breviarium, quod Communicantes per totam ebdomadam solum videtur innuere cum de nativitate domini canitur. Unde in die sancto ad tres missam et in feriis, in quibus infra octavam de nativitate domini seu de dominica canitur et in ipsa dominica infra octavam, si in proprio officio venerit, et in octava domini Communicantes dicimus. In diebus vero quibus festa sanctorum agimus Communicantes omittimus. Et hunc modum a maioribus ecclesiis didicimus evidenter. CO Viderunt omnes. Ite missa est.

Ad sextam AN Hodie intacta. CP Parvulus enim natus est. RB Notum fecit dominus. VS Benedictus qui venit. Oratio de nativitate.

Ad nonam AN Nato domino. Cetera, capitulum, responsorium, versiculus et oratio de nativitate ut supra.

In secundis vesperis AN Tecum principium. PS Dixit dominus. AN Redemptionem. PS Confitebor. AN Exortum est. PS Beatus vir. AN Apud dominum. PS De profundis. AN De fructu ventris. PS Memento domine David. Fratres. CP Multiphariam multisque. RP Verbum caro factum est. RV In principio cum versibus Quem aethera. VS Tecum principium. AM Lux orta est. Sequitur oratio de die. [Ad processionem] Qua finita levitae induti dalmaticis incipiant responsonsorium de sancto Stephano Sancte dei pretiose. Et fiat processio ad altare sancti Stephani. Et ibi levitae cantent devote RV Ut tuo propitiatus cum Gloria patri. Et cum prosa Clemens intuere. VS Gloria et honore. AM Stephanus autem plenus. Sequitur oratio de sancto Stephano. Deinde reditur ad chorum cum antiphona O mundi domina et AP Completi sunt. Sequitur oratio de sancta Maria Deus qui per beatae Mariae. Deinde Benedicamus.

Ad completorium CP Populus gentium, quod non mutatur usque in epiphaniam domini. HY A solis ortus cardine. AD Ecce nomen domini. Haec duo non mutantur usque in octavam domini.

[DE SANCTO STEPHANO PROTOMARTYRE]

Ad matutinum INV Regem protomartyris. [In primo nocturno] AN Hesterna die dominus. PS Beatus vir. AN Qui enim corpori. PS Quare fremuerunt. AN Praesepis angustia. PS Domine quid multiplicati. VS Gloria et honore. Legatur sermo sancti Fulgentii episcopi qui sic incipit Heri celebravimus. RP Lapidabant Iudaei. RP Videbant omnes. RP Stephanus autem plenus. In secundo nocturno AN Stephanus autem. PS Cum invocarem. AN Omnes intendentes. PS Verba mea. AN Eiecentes eum. PS Domine dominus noster. VS Posuisti domine. RP Stephanus servus. RP Hesterna die. RP Intuens in. In tertio nocturno AN Lapidaverunt. PS In domino confido. AN Lapides torrentes. PS Domine quis habitabit. AN Ecce video. PS Domine in virtute. VS Amavit eum dominus. EV Ecce ego mitto ad vos. RP Impii super. RP Impetum. RP Patefactae sunt ianuae. Te deum laudamus.

Laudes AN Cum autem esset Stephanus. PS Dominus regnavit cum reliquis. AN Lapidabant Iudaei. AN Adhaesit anima. AN Stephanus vidit. AN Positis autem genibus. CP Elegerunt apostoli Stephanum. VS Magna est gloria. AB Patefactae sunt. OR Da nobis quaesumus domine. Addantur antiphonae et collectae de nativitate et de sancta Maria.

Prima fit de nativitate ut supra.

Ad tertiam AN Lapidabant Iudaei.

Ad sextam AN Adhaestit anima.

Ad nonam AN Positis autem genibus. Capitulum et oratio de sancto Stephano. Responsoria et versus de uno martyre Gloria et honore cum reliquis.

Ad missam IN Etenim sederunt. Kyrie eleison sollemne cum Gloria in excelsis. CL Da nobis omnipotens deus imitari et oratio de nativitate sub una conclusione. EP Stephanus plenus gratia. GR Sederunt principes. GV Adiuva nos. ALV Video caelos. SE Hanc concordi famulatu. EV Ecce ego mitto. Credo in unum hac die et per totam ebdomadam dicitur. PF Quia per incarnati. CO Video caelos. Ite missa est.

[De secundis vesperis sancti Stephani, Ioannis et Innocentum] Sciendum est de secundis vesperis sancti Stephani, sancti Ioannis et sanctorum Innocentum quod illas diversae ecclesiae diversimode agunt. Quaedam enim ecclesiae illis sanctis secundas vesperas integraliter attribuunt, ut sancto Stephano illas antiphonas Iucundus homo cum reliquis et cum suis propriis psalmis, capitulo *et responsorio propriis cum hymno A solis ortus secundum aliam ecclesiam, seu cum sequentia Eia recolamus iterum secundum aliam ecclesiam. Deinde versus et antiphona super Magnificat cum collecta de ipsius festo. Item sancto Ioannis in secundis vesperis has antiphonas Iuravit dominus cum suis psalmis attribuunt secundum morem unius ecclesiae, vel illas Ioannes apostolus secundum morem alterius ecclesiae, et cetera omnia consequenter de eius festo. Similiter sanctis Innocentibus illas attribuunt antiphonas Virgam virtutis cum reliquis et cum suis psalmis. Cetera omnia de illorum festo. Et semper in qualibet secunda vespera addunt antiphonam et orationem de nativitate domini et de sancta Maria. Etiam de futuro festo post Benedicamus habent processione cum responsorio et stationem cum hymno et cum Magnificat et cum antiphona et collecta, vel ad minus de futuro festo antiphonam et collectam adiciunt. Aliae autem ecclesiae singulis noctibus habent illas antiphonas Tecum principium cum reliquis et cum suis psalmis et secundas vesperas praedictorum sanctorum a capitulo incipiunt, cetera omnia subiungentes de festo cuius est secunda vespera et de futuro festo tantum antiphonam imponumt cum collecta, et de nativitate domini similiter adiciunt antiphonam et collectam. Et licet omnes illi modi sint tam ecclesiastici quam devoti et secundum consutudines et observantias suarum ecclesiarum commendandi, nos tamen ex antiqua consuetudine et secundum antiquum morem Frisingensis ecclesiae propter sollemnitatem nativitatis domini in praedictis tribus festivitatibus sancti Stephani, sancti Ioannis et sanctorum Innocentum secundas vesperas nativitatis domini continuando resumimus festum, videlicet cuius secunda censetur esse vespera post collecta de nativitate domini cum sola antiphona et collecta terminantes. Et de futuro festo processionem cum responsorio et stationem cum antiphona cum Magnificat et colleta facimus modo infrascripto.

In secundis vesperis sancti Stephani AN Tecum principium cum reliquis. PS Dixit dominus cum reliquis ut supra. Capitulum de nativitate. RP Verbum caro factum est cum versibus Quem aethera. VS Tecum principium. AM Lux orta est. Oratio de nativitate. Sequitur de sancto Stephano AC Sepelierunt et oratio propria. [Ad processionem] Qua finita presbyteri casulis induti incipiant de sancto Ioanne RPP Vox tonitrui. Et fiat processio ad altare sancti Ioannis. Et ibi presbyteri insimul devote cantent RV Victo senatu cum Gloria patri. VS In omnem terram. AM Valde honorandus est. OR Ecclesiam tuam. Deinde reditur ad chorum cum antiphona O mundi domina, et AP Completi sunt. Sequitur oratio de sancta Maria. Deinde Benedicamus.

Completorium ut supra.

[DE SANCTO IOANNE EVANGELISTA]

Ad matutinum INV Regem apostolorum. In primo nocturno AN Qui vicerit. PS Caeli enarrant. AN Cibavit eum dominus. PS Benedicam domino. AN Spiritu sapientiae. PS Eructavit. VS In omnem terram. Legantur sex lectiones de sermonibus, qui sic incipiunt Ioannes apostolus et evangelista. Audi fabulam non fabulam. RP Valde honorandus. RV Mulier. RP In illo die. RV In tribulatione. RP Qui vicerit. RV In illo die. In secundo nocturno AN Dedit illi. PS Omnes gentes. AN Tu es discipulus. PS Exaudi deus deprecationem. AN Ponam te signaculum. PS Exaudi deus deprecationem meam cum deprecor. VS Constitues eos. RP Hic est discipulus. RV Quanta audivimus. RP Iste est Ioannes. RV Valde honorandus est. RP Sic eum volo. RV Hunc ergo cum vidisset. In tertio nocturno AN Ioannes autem apostolus. PS Confitebimur. AN Iste est Ioannes cui Christus. PS Dominus regnavit exultet. AN Dixit dominus matri. PS Dominus regnavit irascantur. VS Nimis honorati. EV Dixit Iesus Petro. Sequere me. RP Famulo meo. RV Inimicos eius. RP Ecce puer meus. RV Iste est Ioannes. RP Diligebat. RV In cruce denique. Te deum laudamus dicitur.

Ad laudes AN Hic est discipulus ille. AN Hic est discipulus meus. AN Ecce puer meus. AN Misit dominus. AN Sic eum volo. CP Significavit deus. VS Iusti confitebuntur. AB Iste est Ioannes. Oratio ut supra. De nativitate et de sancta Maria antiphona et oratio adduntur.

Prima de nativitate ut supra.

Ad tertiam AN Hic est discipulus meus.

Ad sextam AN Ecce puer meus.

Ad nonam AN Misit dominus. Capitulum et oratio de sancto Ioanne. Responsoria et versiculi de apostolis. Additur oratio nativitate et de sancta Maria.

Ad missam In medio ecclesiae. Kyrie eleison cum Gloria in excelsis de apostolis, vel aliud sollemne. CL Ecclesiam tuam et oratio de nativitate sub una conclusione. EP Qui timet deum. GR Exiit sermo. GV Sed sic eum. ALV Hic est discipulus. SE Ioannes Iesu Christo. EV Dixit Iesus Petro. Credo in unum dicitur. OF Iustus ut palma. Praefatio de apostolis. CO Exiit sermo. Ite missa est.

In secundis vesperis AN Tecum principium cum reliquis. PS Dixit dominus cum reliquis. Capitulum de nativitate. RP Verbum caro. RV In principio cum versibus Quem aethera. VS Tecum principium. AM Lux orta est. Oratio de nativitate. Sequitur antiphona de sancto Ioanne In medio ecclesiae. ORC Ecclesiam tuam. [Ad processionem] Qua finita tres pueri de scola stantes ante publicum altare incipiant AP Sinite parvulos. Et illa finita incipiatur RPP Isti sunt sancti, et itur processionaliter ante altare sanctae crucis. Et statione facta in medio monasterio * duo cantent RV Tradiderunt cum Gloria patri. VS Laetamini. AM Istorum est enim regnum. OR Deus cuius [hodierna die] praeconium. Deinde reditur ad chorum cum antiphona O mundi domina, et AP Completi sunt. Sequitur oratio de sancta Maria. Deinde Benedicamus.

Completorium ut supra.

[DE INNOCENTIBUS]

Ad matutinum INV Regem regum. PS Venite exultemus. In primo nocturno AN Secus decursus. PS Beatus vir qui non. AN Praedicantes praeceptum. PS Quare fremuerunt. AN Filii hominum. PS Cum invocarem. VS Laetamini in domino. Legatur LS Dedicatur novus et Zelus quo tendat. RP Sub altare dei. RV Vidi sub ara dei. RP Effuderunt sanguinem. RV Vindica domine. RP Adoraverunt. RV Venientes autem. In secundo nocturno AN Scuto bonae. PS Verba mea. AN In universa terra. PS Domine dominus noster. AN Habitabunt. PS Domine quis habitabit. VS Exultent iusti. RP Isti sunt sancti. RV Vindica domine. RP Cantabant sancti. RV Isti sunt qui. RP Isti sunt sancti. RV Hi sunt qui cum. In tertio nocturno AN Sanctis qui. PS Conserva me. AN Haec est generatio. PS Domini est terra. AN Vindica domine. PS Deus venerunt. Ista antiphona hac sola nocte cantatur. VS Iusti autem in perpetuum. EV Angelus domini apparuit. RP Coronavit. RV Amaverunt. RP Ecce vidi. RV Hi sunt. RP Centum quadraginta. RV Hi empti sunt. Te deum laudamus non dicitur, nisi tunc sit dies dominicus. Unde nota quod omnis sollemnitas, quae in hac die omittitur quando in dominicum evenerit, assumitur.

Ad laudes AN Herodes iratus. AN A bimatu et infra. AN Vox in Rama. AN Sub throno dei. AN Cantabant sancti. CP Vidi supra montem. VS Iustorum *animae. AB Hi sunt qui cum mulieribus. OR Deus cuius [hodierna die] praeconium. Adduntur antiphonae et collectae de nativitate et de sancta Maria.

Prima fiat de nativitate ut supra

Ad tertiam AN Laverunt stolas.

Ad sextam AN Angeli eorum.

Ad nonam AN Ambulabunt mecum. Responsoria et versiculi de martyribus scilicet Laetamini in domino.

Ad missam IN Ex ore infantium. Kyrie eleison dominicale. Gloria in excelsis non dicitur, nisi sit dies dominicus. CL Deus cuius hodierna die praeconium et oratio de nativitate sub una conclusione. EP Vidi supra montem. GR Anima nostra. GV Laqueus contritus. Pro alleluia dicitur Laus tibi Christe. ALV Te martyrum. SE Laus tibi Christe. EV Apparuit angelus domini. Credo in unum dicimus, licet auctor rationalis non hodie, sed in octava ponat. OF Anima nostra. Praefatio de nativitate. Sanctus et Agnus dei sub dominicali melodia. CO Vox in Rama. Missa clauditur cum Benedicamus domino, nisi sit dies dominicus, tunc Ite missa est. In natale sanctorum Innocentum Gloria in excelsis et Alleluia iuxta ordinem reticemus. Item Te deum laudamus et Ite missa est, quae cum Gloria in excelsis romano more solent admitti vel praetermitti. Haec, inquam, omnia omittuntur, nisi fuerit dominica. Gloria patri vero numquam dimittimus, nisi de passione domini. Merito passio sanctorum Innocentum minus festive quam aliorum sanctorum celebratur, quia licet martyrio fuerint coronati, nondum tamen ad gloriam, sed ad infernalem poenam descenderunt. Nam ante descensum Christi ad inferos nullus sanctus ad illam gloriam pervenit, ad quam Christus antiquos sanctos perduxit, et deinceps suos sequaces perducere non desinit. Sed quia ipsi in resurrectione dominica cum reliquis sanctis liberari et sanctificari meruerunt, convenientissime et ipsi iuxta ordinem solitam gloriam in officiis cum reliquis sanctis obtinebunt, si nativitas eorum usque ad diem resurrectionis, id est dominicam perveniret. Octavam quoque eorum eodem modo et aliorum sanctorum celebramus, quia iam transacta die resurrectionis non dubitamus eos coronari cum aliis sanctis. Et notandum quod Innocentes non statim post nativitatem domini quarto die passi sunt, sed quarto die anno revoluto, quia accusatus fuit Herodes et oportuit eum ire Romam tamquam responsorum. Postquam vero expedivit se, rediit et facinus perpetravit occidens pueros a bimatu et infra. Credebat enim puerum magnum esse natum, cui astra famulantur, et timebant per eum amittere regnum suum.

In secunda vespera AN Tecum principium cum reliquis. PS Dixit dominus cum reliquis. Capitulum de nativitate. RP Verbum caro. RV In principio cum suis versibus Quem aethera. VS Tecum principium. AM Lux orta est. Oratio de nativitate. Sequitur de Innocentibus AC Hi sunt qui venerunt et OR Deus cuius hodierna die praeconium. [Ad processionem] Qua finita incipiatur RPP Iustum deduxit dominus. Et itur processionaliter ad altare sancti Thomae Cantuariensis et * cantent RV Immortalis est enim cum Gloria patri. VS Gloria et honore. AM Beatus vir qui suffert. Sequitur oratio de sancto Thoma. Deinde reditur ad chorum cum antiphona O mundi domina, et AP Completi sunt. Sequitur oratio de sancta Maria.

Completorium ut supra.

[DE SANCTO THOMA CANTUARIENSI]

Ad matutinum INV Regem martyrum maius. Ad nocturnos antiphonae In lege domini cum reliquis et cum psalmis ut de uno martyre. Legatur vita et passio ipsius cum tribus responsoriis de historia Iste sanctus. Te deum laudamus canitur.

Ad laudes AN Qui me confessus. Capitulum de uno martyre. VS Magna est gloria. AB Qui vult venire. Oratio ut supra. Adduntur antiphonae et orationes de nativitate et de sancta Maria.

Prima fit de nativitate ut supra.

Ad alios cursus antiphonae, responsoria, et versiculi et cetera ut de uno martyre. Inter priorem missam et primam sacerdos, quem m[...]e? respicit ebdomadam defunctorum cum sex scholaribus ad altare ipsius sancti Thomae missam cantet celebriter de sancto Thoma et illis septem denariis usualis mo netae, videlicet sacerdoti quattuor et scholaribus tres per officialem nostrum, qui illo die praesentias in choro distribuit, similiter tribuantur. Et illud est magis canonicum et regularem quam quod olim a tempore quo hoc altare noviter fuit constructum statio publicae missae ad illud habebatur et publicum altare sancti Castuli, cui in cottidiano ministerio ex prima fundatione ecclesiae sumus astricti, et in quod donationes praediorum et reddituum nostrae ecclesiae primo sunt transfusae, aliquotiens per integram diem stetit sine omni missa. Valde enim verecundum est cooperire nova altaris et discoperire antiqua, sed non novas sanctorum venerationes incipere vel instituere?, per quas antiquae venerationes destituuntur. Eodem modo olim factum fuit in die sancti Udalrici ad ipsius altare. Quae consuetudo similiter debet omitti et una missa per sacerdotem et sex scholares septem denariis administratis de sancto Udalrico modo quo prescribitur celebrari.

Ad missam Laetabitur per totum. Kyrie eleison et Gloria in excelsis dominicaliter. Oratio propria et de nativitate sub una conclusione. EP Iustus si morte. ALV Laetabitur. SE Spe mercedis. Credo in unum dicitur. PF Quia per incarnati.

[INFRA OCTAVAM NATIVITATIS DOMINI]

in feriis infra nativitatem et [...] dicitur

Ad vesperas AN Tecum principium cum reliquis. PS Dixit dominus cum reliquis. Capitulum de nativitate. VS Tecum principium. In evangelio antiphona de nativitate quaecumque fuerit. Oratio de nativitate. Addatur antiphona et oratio de sancta Maria.

Completorium ut supra.

Ad matutinum INV Christus natus est minus. Ad nocturnos antiphonae ut in sancta nocte. Legantur sermones Cupientes aliquid et ceteri, donec sufficiant, ad tres lectiones. RP Ecce agnus dei cum reliquis. Te deum laudamus canitur.

Ad laudes sola AN Quem vidistis. Capitulum de nativitate. VS Ipse invocabit me. In evangelio antiphona de nativitate quam volueris. Oratio de nativitate. Addatur antiphona et oratio de sancta Maria.

Ad primam ut supra.

Ad tertiam AN Verbum caro factum.

Ad sextam AN Natus est nobis.

Ad nonam AN Nato domino. Capitulum, responsoria, versiculi et oratio de nativitate ut supra.

Ad missam cantabis Puer natus, aut dominicam Dum medium silentium. Gloria in excelsis et Credo in unum, et PF Quia per incarnati, et Communicantes.

[DOMINICA INFRA OCTAVAM NATIVITATIS DOMINI]

Si dominica infra octavam nativitatis domini venerit:

Ad vesperas AN Tecum principium. PS Dixit dominus cum reliquis. Capitulum de nativitate. RP Verbum caro factum est. RV In principio * versus. VS Tecum principium. In evangelio antiphona et oratio de nativitate. Addatur antiphona et oratio de sancta Maria. Completorium ut supra.

Ad matutinum INV Christus natus est maius. Antiphonae et psalmi et versiculi ut in sancta nocte. Legatur sermo de nativitate, quem volueris. RP Ecce agnus dei cum reliquis. EV Erant *pater et mater, [...] etiam legendum est pro aliq[...] non venerit infra nativitatem et octavam et eodem die quo illud evangelium legitur cantandum est dominicale officium Dum medium silentium, ut infra patebit, et nullatenus debet differri post octavam domini.

Ad laudes dicatur sola AN Quem vidistis. Capitulum dominicale. VS Ipse invocabit me. AB Dum medium silentium. Oratio dominicalis Omnipotens sempiterne deus dirige. Adduntur antiphonae et orationes de sancta Maria.

Ad horas de nativitate ut supra in feriis cum capitulis et oratione dominicalibus.

Ad missam Dum medium silentium. Kyrie eleison dominicale cum Gloria in excelsis. CL Omnipotens sempiterne deus dirige. EP Quanto tempore heres. GR Speciosus forma. GV Eructavit. ALV Dominus regnavit. EV Erant pater et mater. Credo in unum dicitur. OF Deus enim firmavit. PF Quia per incarnati et Communicantes. CO Tolle puerum. Ite missa est.

Si nativitas domini vel subsequentium sollemnitatum venerit in dominicam officium Dum medium silentium post natale Innocentum ad privatos dies congrue servatur, sicut in aliis dominicis agimus. Si quando in his celebrius festum habuerimus, idem etiam officium romano more repetitur, si quando ab octava domini usque ad epiphaniam dominica evenerit. Omnis enim dominica a *natale domini usque ad epiphaniam ex antiqua traditione illud obtinebit, quae tamen celebriori festo occupata non fuerit. Nam cum hoc officium de nativitate domini agat, convenientissime illis dominicis adaptatur, quae et reliqua de eadem sollemnitate solent obtinere.

Si infra nativitatem vel epiphaniam canere vis de spiritu sancto vel de sancta Maria, officium plenarie de utroque cantabis cum Gloria in excelsis et Credo in unum et *collectam de festo adicies. Praefationem de utroque. De aliis sanctis *praefationem de nativitate et de epiphaniam *adicies, nisi sancti propriam habeant praefationem. Si quis etiam in die nativitatis domini, vel infra octavas eius, de beata virgine officium Vultum tuum habuerit non incongrue PF Quia per incarnati potest assumere, quemadmodum ipsa assumitur de beata virgine in octava domini et in die purificationis. Cum etiam eam die praefatio aliquae ecclesiae a nativitate domini usque ad purificationem de beata virgine continue frequentent, propria tamen praefatio tantae est dignitatis et reverentiae, quod in omni officio beatae virginis potest frequentari.

IN FESTO SANCTI SILVESTRI

Ad vesperas AN Tecum principium cum reliquis. PS Dixit dominus cum reliquis. Capitulum de confessore et pontifice. VS Gloria et honore. AM Sacerdos et pontifex. Oratio ipsius. Adduntur antiphonae et orationes de nativitate et de sancta Maria. Cetera omnia fiant de uno confessore et pontifice praeter completorium et primam, quae fiunt de nativitate ut supra.

Ad missam Sacerdotes tui. Kyrie eleison et Gloria in excelsis dominicaliter. Oratio propria vel communis. EP Plures facti sunt sacerdotes. GR Ecce sacerdos. GV Non est inventus. ALV Elegit te dominus. EV Homo quidam peregre. Credo in unum dicitur. OF Inveni David. PF Quia per incarnati. CO Beatus servus. Item missa est.

Si festum sancti Silvestri in dominicam evenerit cantatur de dominica et additur antiphona et oratio de sancto Silvestro.

IN OCTAVA DOMINI

Ad vesperas AN Tecum principium cum reliquis. PS Dixit dominus cum reliquis. Fratres. CP Priusquam veniret fides. RP Verbum caro. VS In principio absque versu Quem aethera. VS Tecum principium. AM O admirabile. Sequitur oratio de sancta Maria Deus qui salutis aeternae tantum.

Ad completorium capitulum de nativitate ut supra. HY Cordis natus. AD Ecce de quo Ioannes. Haec duo non mutantur usque ad epiphaniam domini. Oratio de nativitate ut supra, et non illa Deus qui nobis nati, et additur Deus qui salutis. Hunc modum habemus ab antiqua nostrae ecclesiae consuetudine usque ad epiphaniam domini, licet quaedam ecclesiae hac nocte et deinceps super Nunc dimittis habeant antiphonam Glorificamus t e cum oratione Deus qui salutis.

Ad matutinum INV Christus natus est. In primo nocturno AN Dominus dixit. PS Quare fremuerunt. AN In sole posuit. PS Caeli enarrant. AN Elevamini. PS Domini est terra. VS Speciosus forma. Legatur LS Quamquam non dubitem ad quinque lectiones, pro sexta lectione legatur LS Quod mortuus est Christus. RP Descendit de caelis. RV Tamquam sponsus minor. RP Beata dei genitrix. RV Ave Maria. RP Sancta et immaculata. RV Benedicta tu. In secundo nocturno AN Speciosus forma. PS Eructavit cor. AN Ipse invocabit me. PS Misericordias domini. AN Exultabunt omnia ligna. PS Cantate i. VS Notum fecit dominus. RP Beata viscera. RV Beata et venerabilis. RP Confirmatum. RV Domus pudici. RP Congratulamini mihi. RV Casta parentis. In tertio nocturno AN In principio et ante. PS Dominus regnavit exultet. AN Ante luciferum. PS Cantate ii. AN Nato domino. PS Dominus regnavit irascantur. VS Benedictus qui venit. Legatur EV Cum consummati essent cum sua homilia. RP Continet in gremio. RV Domus pudici. RP Nesciens mater. RV Ave Maria. RP Benedictus qui venit. RV Lapidem quem reprobaverunt. Te deum laudamus.

Laudes AN O admirabile. AN Quando natus est. AN Rubum quem viderat. AN Germinavit radix. AN Ecce Maria. Capitulum de die ut supra. VS Ipse invocavit me. AB Mirabile mysterium. OR Deus qui salutis.

Ad primam per omnia ut supra de nativitate, et additur OR Deus qui salutis.

Ad alias autem horas antiphonae, responsoria, et versiculi ut in die sancto nativitatis domini cum capitulis et oratione praesentis diei scilicet Deus qui salutis.

Ad missam IN Vultum tuum per totum et non Puer natus ut quidam contendunt, quia per totam praecedentem ebdomadam dictum est specialiter de partu. Ideo die isto specialiter dicendum est de parturiente sicut beato Gregorio placet. Kyrie eleison cum Gloria in excelsis sollemniter de beata virgine. CL Deus qui salutis et non illa Deus qui nobis nati. Fratres. EP Priusquam veniret fides. GR Diffusa est. GV Propter veritatem. ALV Post partum. SV Gaude dei genitrix. EV *Cum consummati essent. Credo in unum. OF Offerentur maius. PF Quia per incarnati. CO Simile est regnum. Ite missa est.

In secundis vesperis AN Tecum principium cum reliquis ut supra. Capitulum ut supra. RP Verbum caro factum. RV In principio cum versibus Quem aethera. VS Tecum principium. AM Magnum hereditatis. OR Deus qui salutis. Additur antiphona et oratio de sancto Stephano.

Completorium ut supra, scilicet HY Corde natus. AD Ecce de quo. Capitulum et oratio ut supra de nativitate.

IN OCTAVA SANCTI STEPHANI

Ad matutinum INV Regem protomartyris. Ad [primum] nocturnum antiphonae Beatus Stephanus. PS Beatus vir. AN Constitutus. PS Quare fremuerunt. AN In tribulatione. PS Domine quid multiplicati. In secundo nocturno AN Lumine vultus tui. PS Cum invocarem. AN Benedictionis tuae. PS Verba mea. AN O quam admirabile. PS Domine dominus noster. In tertio nocturno AN In domino deo. PS In domino confido. AN Sine macula. PS Domine quis. AN Domine virtus. AN Domine in virtute. Legatur LS Ad aquas Tibilitanas ad tres lectiones, si non sit dies dominicus. RP Sancte dei. RP Lapides. RP Pretiosus athleta. Te deum laudamus canitur.

Ad laudes sola AN Cum autem esset. AB Patefactae sunt. Capitulum et oratio de sancto Stephano. Additur antiphona et oratio de nativitate. Item antiphona et oratio de sancta Maria. Et nota quod semper un ex his antiphonis O admirabile cum reliquis de sancta Maria usque ad purificationem canitur.

Prima dicitur de nativitate.

Ceteri cursus de sancto Stephano ut supra.

Ad missam IN Etenim sederunt per totum. Kyrie eleyson et Gloria in excelsis dominicaliter. Credo in unum non dicitur, nisi dominica fuerit. Praefatio de nativitate.

Si in dominicam haec octava venerit novem lectiones cum novem responsoriis ordinabis, illud RP Hesterna die in aliud transmutando. Un nota si octava sancti Stephani, sancti Ioannis, sanctorum Innocentum in dominicam venerit de ipsis cantetur. Et in vesperis habeatur responsorium, si secunda vespera de octava domini non interveniat, et ad matutinum legatur evangelium dominicale et post collectam de sanctis addatur antiphona et collecta de dominica. Nam romano more officium dominicale repetitur, si quando ab octava domini usque ad epiphaniam dominica evenerit, ergo si non totum officium saltem dominicale evangelium cum antiphona et collecta repetatur. Etiam secundum consuetudinem nostrae ecclesiae. Si festum sanctorum trium lectionum in dominicam evenerit ad matutinum evangelium legitur dominicale et post collectam de sanctis additur antiphona et oratio de dominica per circulum anni.

IN OCTAVA SANCTI IOHANNIS

Ad vesperas AN Tecum principium cum reliquis ut supra. PS Dixit dominus ut supra. Capitulum de sancto Ioanne. VS In omnem terram. AM Valde honorandus. OR Ecclesiam tuam. Sequitur antiphona et oratio de nativitate. Similiter antiphona et oratio de sancta Maria.

Completorium ut supra.

Ad matutinum INV Crucifixum regem. Ad [primum] nocturnum AN Ioannes apostolus. PS Caeli enarrant cum reliquis ut de apostolis. AN Supra pectus. AN Quasi unus. In secundo nocturno AN In ferventis olei. AN Propter insuperabilem. AN Occurrunt beato. In tertio nocturno AN Apparuit. AN Expandens manus. AN Domine suscipe. VS In omnem terram. Legatur LS Ioannes apostolus pro una lectione. Item LS Audi fabulam pro duabus lectionibus. RP Diligebat. RV In cruce denique. RP Cibavit illum. RV In medio ecclesiae. RP Vox tonitrui. RV Victo senatu. Te deum laudamus.

Ad laudes AN Hic est discipulus. Capitulum de sancto Ioanne. VS Iusti confitebuntur. AB In medio ecclesiae. Oratio ut supra. Adduntur de nativitate et de sancta Maria antiphonae et orationes.

Ad horas ut supra de sancto Ioanne.

Ad missam In medio ecclesiae per totum. Kyrie eleison et Gloria in excelsis dominicaliter. Credo in unum dicitur. Praefatio de apostolis. Ite missa est.

IN OCTAVA INNOCENTUM

Ad vesperas AN Tecum principium ut supra. Capitulum de Innocentibus. VS Laetamini in domino. AM Istorum est enim. OR Deus cuius [hodierna die] praeconium. Sequitur antiphona et collecta de nativitate et antiphona et oratio de sancta Maria.

Completorium ut supra.

Ad matutinum invitatorium, antiphonae, responsoria ut supra in festo ipsorum praeter hanc antiphonam Vindica domine, pro qua cantatur AN Laetamini in domino cum psalmo Beati quorum. VS Exultent iusti. Legatur LS Zelus quo tendat. Ultima tria responsoria. Te deum laudamus hoc die dicitur.

Ad laudes sola AN Herodes iratus. Capitulum de Innocentibus. VS Iustorum autem animae. AB Hi sunt qui venerunt. Sequitur antiphona et oratio de nativitate et de sancta Maria.

Ad horas ut supra in die.

Ad missam Ex ore infantium per totum. Gloria in excelsis et Alleluia canuntur. Credo in unum non canitur, nisi sit dominica. Praefatio de nativitate. Ite missa est.

In secundis vesperis AN Tecum principium cum reliquis. AM Ecce advenit. Collecta de nativitate. Sequitur antiphona cum collecta de sancta Maria.

*DE BEATA VIRGINE INFRA NATIVITATEM ET PURIFICATIONEM

Inter nativitatem domini et purificationem sabbato de sancta Maria cuicumque habere placuerit:

Ad vesperas AN O admirabile cum reliquis. PS Dixit dominus cum reliquis de beata virgine. CP Quanto tempore. RP Sancta et immaculata. RV Benedicta tu. HY A solis ortus. VS Ave Maria. AM Nesciens mater virum. OR Deus qui salutis aeternae.

Ad completorium CP At ubi venit plenitudo. HY Corde natus. AD Glorificamus te. OR Deus qui salutis.

Ad matutinum INV Ave Maria. Ad nocturnos antiphonae Benedicta tu cum reliquis ut supra in adventu domini et infra in annuntiatione domini et in nativitate beatae virginis. Et legantur sex lectiones de sermone de nativitate domini, qui sic incipit In adventu dominico fratres carissimi solutus est omnis paternae praevaricationis metus et incipiatur in illa parte Hodie namque parturiente Maria. Et EV Erant *pater et mater cum sua homilia. Require dominica prima post octavam nativitatis domini. RP Descendit de caelis cum reliquis secundum ordinem prout signata sunt supra in octava domini. Et pro ultimo accipiatur RP Super salutem secundum consuetudinem ecclesiae Frisingensis. VS Specie tua cum reliquis.

Ad laudes AN Verbum caro sola. Capitulum ut supra. AB Virgo verbo concepit. Oratio ut supra.

Ad horas AN O admirabile cum reliquis. Responsoria et versiculi de sancta Maria. Capitulum de epistula Quanto tempore. OR Deus qui salutis.

Ad missam Vultum tuum per totum ut supra in octava nativitatis domini. EP Quanto tempore. SE Laetabundus omissis ultimis duobus versibus Gaudete et vos et Aethiopum nigredo, qui ab aliquibus tantum in octava epiphaniae cantantur, vel SV Gaude dei genitrix. EV Erant *pater et mater et finiatur in illa parte Ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. PF Et te in veneratione.

In secundis vesperis si quis ea habere volueris AN O admirabile sola. PS Dixit dominus cum reliquis de sancta Maria. HY A solis ortus. VS Ave Maria. AM Ecce Maria genuit. OR Deus qui salutis. Sed convenientius est ut teneatur illa vespera pro cottidiano cursu beatae virginis et habeatur prima vespera dominicae seu alicuis festivitatis subsequentis.

IN VIGILIA EPIPHANIAE DOMINI

Ad vesperas AN Tecum principium cum reliquis ut supra. Capitulum dominicale. VS Tecum principium. AM Qui de terra est. Oratio dominicalis Omnipotens sempiterne deus dirige. Sequitur antiphona et oratio de nativitate domini et de sancta Maria.

Completorium ut supra.

Ad matutinum si est feria dicatur INV Christus natus est minus. Ad nocturnos antiphonae et psalmi ut supra in octava domini. Legatur EV Defuncto Herode. RP O regem caeli. RV Domine audivi. RP Nesciens. RV Ave Maria. RP Benedictus qui. RV Lapidem quem reprobaverunt. Te deum laudamus canitur.

Ad laudes sola AN Quem vidistis pastores. Capitulum dominicale. Sequitur antiphona et oratio de nativitate, et antiphona et oratio de sancta Maria.

Ad horas ut in feriis de nativitate.

Ad missam Dum medium silentium per totum. Gloria in excelsis et Alleluia dicitur. CL Corda nostra. EP Scimus quoniam quaecumque. EV Defuncto Herode. Credo in unum dicitur. Praefatio de nativitate. Communicantes non dicitur. Ite missa est.

Si vero vigilia epiphaniae domini in dominicam venerit in vesperis additur RP Verbum caro. Ad matutinum invitatorium, antiphonae, psalmi, versiculi, responsoria per omnia ut in octava domini. Et lege unum sermonem de nativitate domini pro sex lectionibus et EV Defuncto Herode. Cetera omnia fiant de vigilia ut supra dictum est.

IN EPIPHANIA DOMINI

si in dominica venerit nihil ea die de officio dominicae legimus, sed de epiphania.

Ad vesperas AN O admirabile cum reliquis. PS Laudate pueri cum reliquis. CP Gaudete et laetate simul. RP In columbae. RV Caeli aperti. HY Gratuletur omnis caro. VS Reges Tharsis. AM Venit lumen. OR Corda nostra.

Ad completorium CP Ambulabunt o Hierusalem gentes. HY Hostis Herodes. AD Salutis nostrae. Haec tria non mutantur usque ad octavam. Oratio de die sancto Deus qui unigenitum tuum, vel illa Deus illuminator omnium praemisso versiculo de epiphania quem volueris.

Ad matutinum invitatorium hac nocte et per totam ebdomadam usque in octava non dicimus, ut a dolosa invitatione Herodis discrepemus. Ab antiphona Afferte domino ea nocte incipimus praemisso Domine labia mea aperies et. Venite eadem nocte pro sexto psalmo canitur quia vocatio gentium facta est in sexta aetate, et AN Fluminis impetus cum psalmo Deus noster refugium. Differtur usque in tertium nocturnum, quia maior laudatio quam alleluia sonat sub gratia est, cuius typum tertius nocturnus gerit, quam ante legem, aut sub lege, quod praecedentes nocturni significant. Unde et memores historiae quae sibi alleluia vendicant plus frequentant alleluia in tertio nocturno quam in aliis. In primo nocturno AN Afferte domino. Psalmum ipsum. AN Psallite deo. PS Omnes gentes. AN Omnis terra. PS Iubilate deo. VS Reges Tharsis. Legantur primae tres lectiones de Isaia. Prima LE Omnes sitientes. RP Hodie in Iordane. RV Caeli aperti. Lectio secunda Surge illuminare. RP Omnes de Saba. RV Reges Tharsis. Lectio tertia Gaudens gaudebo. Ad has tres lectiones dicitur in fine Haec dicit dominus deus. RP Stella quam viderant. RV Et intrantes domum. In secundo nocturno AN Reges Tharsis. PS Deus iudicium. AN Omnes gentes. PS Inclina domine. AN Venite adoremus. PS Venite exultemus. VS Omnis terra adoret. Legantur tres sermones scilicet Celebrato proxime. Gaudete in domino. Quamvis sciam. Et concluduntur cum Tu autem domine. RP Interrogabat Herodes. RV Magi veniunt. RP Illuminare illuminare. RV Et ambulabunt. RP Magi veniunt. RV Magi veniunt. In tertio nocturno AN Fluminis impetus. PS Deus noster. AN Adorate dominum. PS Cantate i. AN Adorate deum. PS Dominus regnavit exultet. VS Omnes gentes. EV Cum natus esset Iesus. RP Tria sunt munera. RV Reges Tharsis. RP Videntes stellam. RV Reges Tharsis. RP In columbae specie. RV Vox de caelis. Te deum laudamus. Ad incipiendas laudes versus quemcumque volueris de epiphania praeponatur.

Ad laudes AN Ante luciferum. AN Apertis thesauris. AN Magi videntes. AN Maria et flumina. AN Videntes stellam. Capitulum de lectione Surge et illuminare. VS Venient ad te qui detrahebant. AB Hodie caelesti sponso. OR Deus qui hodierna die unigenitum. In collecta hodierna die hac sola nocte dicitur.

Ad primam AN Stella ista sicut. CP Elevatus est sol. Oratio ut supra praemisso versu de epiphania.

Ad tertiam AN Ab oriente. RB Reges Tharsis. VS Omnis terra.

Ad sextam AN Magi videntes. RB Omnis terra adoret. VS Omnes gentes.

Ad nonam AN Vidimus. RB Omnes gentes. VS Venient ad te. Capitula et oratio de epiphania.

Ad missam Ecce advenit. Kyrie eleison cum Gloria in excelsis sollemniter. CL Deus qui hodierna die unigenitum. EP Surge illuminare. GR Omnes de Saba. RV Surge illuminare. ALV Vidimus stellam. SE Festa Christi. EV Cum natus esset Iesus. Credo in unum dicitur. OF Reges Tharsis. PF Quia cum unigenitus, quam per totam ebdomadam dicimus. Infra actionem Communicantes et diem sacratissimam, quod hac sola die dicimus. CO Vidimus stellam. Ite missa est.

In secundis vesperis laudes Ante luciferum cum reliquis omissa quarta antiphona Maria et flumina, pro qua accipiatur haec AN Venient ad te. PS Dixit dominus cum reliquis ut supra de nativitate. Capitulum ut supra. RP Hic est dies praeclarus. RV Et intrantes. VS Reges Tharsis. AM Tribus miraculis. Oratio ut supra.

Completorium ut supra.

INFRA OCTAVAM [EPIPHANIAE]

[Ad matutinum] invitatorium et Venite non dicimus secundum ecclesiam Frisingensem; aliae ecclesiae haec solummmodo in die epiphaniae omittant. Item antiphonae et psalmi ut in sancta ncte. Primo die post epiphaniam, si dominica non fuerit, legitur EV *Venit Iesus a Galilaea in cum sua homilia. RP Omnes de Saba. Omisso primo responsorio. Qualibet nocte tria cantentur responsoria et semper pro tertio responsorio sumatur RP In columbae. Alii noctibus legantur sermones de epiphania quantum sufficiunt. Te deum laudamus per totam ebdomadam canitur.

Ad laudes similiter per totam ebdomadam sola antiphona dicitur scilicet Videntes stellam magi. Super Benedictus et super Magnificat antiphonae secundum ordinem sumantur. Et si finiantur, resumantur. Et de sancta Maria de his antiphonis O admirabile cum reliquis omni die usque ad purificationem una dicatur cum oratione Deus qui salutis.

Ad horas ut supra in die sancto.

[Ad missam] Officium Ecce advenit per totum. Kyrie eleison et Gloria in excelsis, Credo in unum et cetera dominicaliter cottidie cantamus. Quaedam etiam ecclesiae solent officium In excelso throno, postquam impositum est, vicissim cantare quandocumque placuerit.

Ad vesperas per ebdomadam sola AN Apertis thesauris. PS Dixit dominus cum reliquis ut supra de nativitate. Capitulum de epiphania. VS Reges Tharsis. In evangelio antiphona quaecumque in ordine fuerit. Oratio de epiphania.

Completorium ut supra.

[DOMINICA INFRA OCTAVAM EPIPHANIAE]

Si dominica infra octavam venerit necessario eo die ecclesiastico conventui cum dominicali officio satisfacimus, quem non pro epiphania, sed pro dominica convenisse scimus.

Ad vesperas sola AN Apertis thesauris. PS Dixit dominus cum reliquis. Capitulum dominicale Fratres. Obsecro vos per misericordiam dei. RP In columbae. VS Reges Tharsis. AM Puer Iesus. Oratio dominicalis Vota quaesumus domine. Additur antiphona de epiphania quaecumque in ordine fuerit cum oratione.

Completorium ut supra.

Ad matutinum omnia ut in sancto die omisso primo responsorio, scilicet Hodie in Iordane. Legatur sermo de epiphania quicumque placuerit. EV Cum factus Iesus annorum.

Ad laudes sola AN Videntes stellam. Capitulum dominicale Fratres. Obsecro vos per misericordiam. AB Fili quid fecisti. Oratio dominicalis Vota quaesumus. Adduntur antiphonae et orationes de epiphania et de sancta Maria.

Ad horas ut supra de epiphania, nisi quod ad tertiam, ad sextam et ad nonam capitula et oratio sumuntur de dominica. Et additur oratio de epiphania et de santa Maria.

Ad missam In excelso throno. Kyrie eleison dominicale et Gloria in excelsis. CL Vota quaesumus domine supplicantis. Fratres. EP Obsecro vos. GR Benedictus dominus. GV Suscipiant montes. ALV Iubilate deo. EV Cum factus esset Iesus annorum duodecim. Credo in unum dicitur. OF Iubilate deo. Praefatio de epiphania. CO Fili quid fecisti. Ite missa est. Haec dominica semper cantanda est infra octavam, et non ultra debet differri. Et si infra octavam dominica non venerit in aliqua feria debet decantari.

In secunda vespera nulla mentio fit de dominica, sed tantum de epiphania secundum quod a famosioribus ecclesiis recepimus. Et propter hoc haec antiphona dominicalis Quid est quod me quaerebatis non superfluit, sed in primis vesperis sequentis dominicae decantatur. Et sic deinceps in sequentibus dominicis in prima vespera ultima antiphona praecedentis dominicae assumitur. De sancto Erhardo et de sancto Paulo heremita et de aliis sanctis infra octavam epiphaniae antiphonam et orationem addimus.

IN OCTAVA EPIPHANIAE

Ad vesperas AN O admirabile cum reliquis. PS Laudate pueri cum reliquis. CP Domine excelsum est. RP Tribus miraculis. RV Peccata quae non cum versibus Natus sine semine. Hymnus non dicitur. VS Reges Tharsis. AM Fontes aquarum. OR Deus cuius unigenitus. Si octava epiphaniae venerit in dominicam de octava diceretur et de dominica tantummodo dicetur AC Quid est quod me quaerebatis cum collecta. Et si dominica In excelso throno erit repetenda, tunc collecta erit Vota quaesumus domine. Si non fuerit repetenda, tunc collecta erit Omnipotens sempiterne deus qui caelestia.

Ad completorium CP Exultet desertum, et hymus ut supra. AD Magnum nomen domini. Oratio ut supra.

Ad matutinum INV Christus apparuit. Et cantatur hac die invitatorium ut dicit auctor Rationalis: Quia praedicantibus apostolis ad baptismum sunt homine invitati. Tres tantum antiphonae cum tribus psalmis scilicet AN Fluminis impetus. PS Deus noster refugium. AN Adorate dominum. PS Cantate i. AN Adorate deum. PS Dominus regnavit exultet. VS Reges Tharsis. Legatur EV *Vidit Ioannes Iesum venientem. RP Hodie in Iordane. RP Dies sanctificatus. RP In columbae. Te deum laudamus canitur.

Ad laudes AN Veterem hominem. AN Te qui in spiritu. AN Baptista contremuit. AN Caput draconis. AN Magnum mysterium. AN Ecce puer meus. VS Venient ad te. AB Praecursor contremuit. Oratio ut supra, Sequitur antiphona et oratio de sancta Maria.

Ad primam AN Te qui in spiritu.

Ad tertiam AN Baptista contremuit.

Ad sextam AN Caput draconis.

Ad nonam AN Magnum mysterium. Responsoria et versiculi ut super. Capitula et oratio de hoc die. Et nota quod omnes supradictae antiphonae sunt septimi toni. Et significant fideles novi testamenti, qui in baptismo septiformis spiritus gratiam acceperunt qua salvi fiunt.

Ad missam Ecce advenit per totum ut supra in die sancto. Dixit Isaias. EP Domine deus meus. EV Venit Iesus a Galilaea. Credo in unum dicitur. Praefatio de epiphania. Ite missa est.

In secundis vesperis AN Aqua comburit. PS Dixit dominus cum reliquis. AN Pater de caelis. AN Baptizatus Christus. AN Baptizat miles. AN Super ripam. AN *. Capitulum ut supra. RP Verbum caro factum est. RV In principio cum versibus Quem aethera. VS Reges Tharsis. AM Iohannes quida*em. Oratio ut supra. Additur antiphona et oratio de sancto Felice et de sancta Maria. Completorium feriale.

Deinde redimus ad cottidianum cantum qualem habuimus ante adventum et versuum et hymnorum, nisi quod ad matutinas et ad vesperas dicimus de sancta Maria de illis antiphonis O oadmirabile cum reliquis cum oratione Deus qui salutis usque in purificationem subiunctis antiphonis, quibus per totum annum in suffragiis utimur. Nullam vero in suffragiis mentionem de sancta cruce usque post octavam pentecostes facimus ob reverentiam infantiae salvatoris, quasi ne noviter natus crucem pertimescat. Scriptum est: Non coquas hedum in lacte matris suae. Post purificationem autem primam antiphonam in suffragiis dicamus de sancta Maria, quam per totum annum solemus dicere ceteris subquesentibus. Item officium Salve sancta parens.

IN NATALI SANCTI FELICIS CONFESSORIS

Ad matutinum INV Regem confessorum sub melodia feriali, si est feria. Deinde novem antiphonae et novem psalmi continuatim ut de uno confessore. Et leguntur tres lectiones de vita ipius vel de epistulis Pauli, quae proxima die post octavam epiphaniae debent incipit. Responsoria ut de uno confessore. Te deum laudamus non dicitur in feriis.

Ad laudes sola AN Quinque mihi. AB Serve bone.

Ad primam de tempore ferialiter ut infra patebit.

Ad alias horas omnia ferialiter ut de uno confessore.

Ad missam Os iusti. Kyrie eleison feriale absque Gloria in excelsis. EP Doctrinis variis. GR Iuravit dominus. GV Dixit dominus. ALV Gloria et honore. EV Qui vos audit. OF Gloria et honore. Praefatio cottidiana ferialiter. Similiter Sanctus et Agnus dei ferialiter.

Si dies sancti Felicis fuerit dominico die et si subsequatur alia dominica in qua potest cantari, historia Deus ne in ira tua differatur in illa et ibi cantetur et de sanct Felice agantur novem lectiones. Et in priori vespera dicatur AC Quid est hoc quod et ORC Vota quaesumus domine, si prior dominica est repetenda. Si non oratio erit Omnipotens sempiterne deus. Si vero non subsequitur dominica, neque possit cantari historia Domine ne in ira, cantatur hac die, et de sancto Felice habeatut antiphona et oratio.

Proxima die post octavam epiphaniae vel sequenti debent incipi et legi epistulae Pauli et cantabitur historia Domine ne in ira cum responsoriis feriis convenientibus si festum alicuius sancti non intervenerit. Et haec omnia agantur ut in privatis diebus secundum modum qui infra ponitur de feriis. De officiis trium ebdomadarum post epiphaniam, quibus ut doctores volunt, insinuantur tres anni praedicationis Christi post baptismum eius, si prolixius aut brevius fuerit tempus usque ad septuagesimam qualiter ipsae ebdomadae celebrandae sint, ut praemissum est, diversi diversimode agunt. Quidam enim has ponunt regulas: primae igitur dominicae officium scilicet In excelso throno infra octavam epiphaniae omni anno rite observatur, etiam si propter pluralitatem ebdomadarum usque ad septuagesimam repetendum videatur, sicut et alia duo officia scilicet Omnis terra et Adorate deum. Cum multotiens sex occurrunt ebdomadae his officiis inofficiandae, unde sic ordinabis: si sex dominicae infra epiphaniam et septuagesimam occurrant quodlibet trium officiorum praedictorum per duas ebdomadas [cantatur]. Si quinque fuerint In excelso throno cantetur per unam ebdomadam, Omnis terra per duas, Adorate deum per duas. Si quattuor In excelso cantetur per unam, Omnis terra per unam, Adorate per duas. Si tres quaelibet per unam. Si duae et F fuerit dominicalis littera proxima die post octavam epiphaniae cantetur officium Omnis terra, vel sequenti die. Et in aliis sequentibus diebus cantetur Adorate deum. Eo anno historia Domine ne in ira supererit, id est in dominica propter festum sanctorum novem lectionum convenienter cantari non poterit nisi infra octavam cantetur. Si G fuerit littera dominicalis proxima die post octavam epiphaniae cantetur Omnis terra cum historia Domine ne in ira. Eodem die erit AB Nuptiae factae sunt. Et ad nonam AN Quid mihi et tibi. In secundis vesperis AM Deficiente vino. Aliis sequentibus diebus cantetur Adorate deum propter plures collectas dominicales, quae dicendae sunt sub officio Adorate cum suis epistulis et evangeliis et capitulis et antiphonis. Si A fuerit dominicalis littera proxima die post festum sancti Felicis dicatur Omnis terra cum historia Domine ne in ira. Aliis sequentibus diebus Adorate ut praedictum est. Si una fuerit infra omnes tres cantandae sunt in una septimana: In excelso throno infra proxima die post octavam, Omnis terra vel sequenti die, aliis diebus Adorate deum. Eo anno historia Domine ne in ira supererit et feria tertia. Si D fuerit littera fuerit nisi infra cantetur. Si E fuerit *littera dominicalis iterum historia Domine ne in ira supererit et secunda feria nisi infra cantetur. Item memento si quando praedicta officia sunt repetenda ut et antiphonae dominicales ipsis officiis ex aliqua parte coherentes in eadem ebdomada repetantur. Verbi gratia: si officium In excelso throno repetatur, dominicales antiphonae Fili quid fecisti, Quid est quod me quaerebatis, ipsi officio in evangelio et communione concordantes, etiam sunt repetendae. Si autem officium Omnis terra repetatur antiphonae dominicales Nuptiae factae sunt propter evangelium et communionem necessario sunt repetendae. Sic quoque fiat de officio Adorate. Item secundum aliquos dantur etiam aliae regulae: In excelso throno neque ante epiphaniam est canendum, neque post octavam eiusdem festi differendum. Quod si temporis particulata longinquitas exposcit per duas ebdomadas, sicut et sequentia officia, cantari poterit, repetita epistulae et evangelii lectionem propter communionem Fili quid fecisti, suppressis tunc in sequente ebdomada eiusdem officiis ferialibus evangeliis, si tamen in praecedenti legi non potuerunt. Omnis terra, eadem praedicti temporis prolixitate cogente, si quando altera vice canitur officium recepitur officium prius recepit EV Nuptiae factae sunt cum suis antiphonis et oratione Omnipotens sempiterne deus infirmatatem nostram. Simili modo cum bis cantandum erit officium Adorate deum, primo assumit EV Ascendente Iesu cum sequentibus antiphonis cum oratione Deus qui nos in tantis, secundo vero recipitur EV Confitebor tibi pater, licet antiphonas non habeat, sed tamen illae repetendae sunt quas prior dominica habuit adiunctis missarum collectis Familiam, et Conserva. De his regulis est sciendum quod eis utentibus accidit aliquotiens officium missae cum evangelio et suis antiphonis minime concordare. Unde ipsis, licet pulchrae, non obstantibus nos cum Freisingensi ecclesia et cum aliis, qui se romanum ordinem etiam praecipue asserunt observare, solummodo ultimam dominicam Adorate saepius, si necesse fuerit, repetimus omnia evangelia, orationes et antiphonas sub ea perficientes secundum modum infrascriptum. De dominicis ab epiphania usque ad septuagesimam sic ordinabis, ut orationes, epistulae, evangelia ad officium missae sint pertinentia.

[DOMINICA PRIMA POST EPIPHANIAM]

Officium dominicae primae post epiphania domini. In excelso throno. Kyrie eleison cum Gloria in excelsis dominicaliter. CL Vota quaesumus domine. Fratres. EP Obsecro vos. GR Benedictus dominus. GV Suscipiant montes. ALV Iubilate deo. EV Cum factus esset Iesus annorum duodecim. Credo in unum singulis diebus dominicis dicitur. OF Iubilate deo omnis terra. Praefatio de epiphania domini, si hoc officium infra octavam epiphaniae canitur. Si vero post octavam epiphaniae repetitur, tunc habetur praefatio cottidiana dominicaliter. Et hoc fit in singulis dominicis usque ad septuagesimam et ab octava pentecostes usque ad adventum domini, nisi occurrant festa beatae virginis vel festtivitates, quae proprias praefationes habuerunt. Sanctus et Agnus dei dominicaliter. CO Fili quid fecisti. Ite missa est canitur in omnibus dominicis infra septuagesimam et quadragesimam et infra adventum domini.

Dominicales antiphonae [ad laudes] AB Fili quid fecisti.

[Ad vesperas] AM Quid est quod me quaerebatis. AE Puer Iesus proficiebat.

DOMINICA *PRIMA POST OCTAVAS EPIPHANIAE

[Ad missam] Omnis terra. CL Omnipotens sempiterne deus. Fratres. EP Habentes donationes. GR Misit dominus. GV Confiteantur domino. ALV Laudate dominum omnes angeli. EVNuptiae factae sunt in Chana. OF Iubilate deo universa. CO Dicit dominus implete. Cetera dominicaliter ut supra.

Dominicales antiphonae [ad laudes] AB Nuptiae factae sunt.

[Ad vesperas] AM Quid mihi et tibi. AE Deficiente vino.

DOMINICA *SECUNDA [POST OCTAVAS EPIPHANIAE]

[Ad missam] IN Adorate deum. CL Omnipotens sempiterne deus infirmitatem. Fratres. EP Nolite esse prudentes. GR Timebunt gentes. GV Quoniam aedificavit. ALV Dominus regnavit. EV Cum autem descendisset Iesus. OF Dextera domini. CO Mirabantur omnes. Cetera dominicaliter ut supra.

Dominicales antiphonae [ad laudes] AB Cum autem descendisset Iesus.

[Ad vesperas] AM Domine si tu vis. AE Domine puer meus. AN Domine non sum dignus. AE Multi veniunt.

DOMINICA *TERTIA [POST OCTAVAS EPIPHANIAE]

[Ad missam] CL Deus qui nos in tantis periculis. Fratres. EP Nemini quicquam debeatis. EV Ascendente Iesu in naviculam.

Dominicales antiphonae [ad laudes] AB Ascendente Iesu in naviculam.

[Ad vesperas] AM Domine salva nos perimus. AE Surgens Iesus. AE Domine salva nos. AE Porro homines.

DOMINICA *QUARTA [POST OCTAVAS EPIPHANIAE]

[Ad missam] CL Familiam tuam quaesumus domine continua. Fratres. EP Induite vos sicut electi. EV Respiciens Iesus.

Dominicales antiphonae [ad laudes] AB Venite ad me.

[Ad vesperas] AM Iugum enim. Etiam si necesse fuerit supradictae antiphonae dominicales repetantur, quia in quibusdam ecclesiis praedictum evangelium antiphonas non habet.

Dominicalis OR Conserva domine populum tuum dicatur ultima die vel penultima ante septuagesimam ad missam et ad horas si non occurrat impedimentum. Si occurrit erit secunda ad missa, alioquando erit prima. Hoc etiam proviso, ut epistulae et evangelia et homiliae non omittantur quando omnes antiphonae [ante] ? septuagesimam legantur.

[IN DOMINICIS DIEBUS POST EPIPHANIAM]

Dominica prima post octavam epiphaniae et in sequentibus dominicis usque ad septuagesimam.

Sabbato ad vesperas AN Benedictus cum reliquis. PS Benedictus cum reliquis. Capitulum et oratio de dominica, quae supervenert, id est de subsequenti et non de praecedenti. Et de hoc vide regulam infra dominica in sexagesima. RP Deus qui sedes. HY O lux beata trinitas. VS Vespertina oratio. Super Magnificat antiphona ultima dominicalium prioris dominicae. Additur antiphona et oratio de sancta Maria.

Ad completorium *Completorium sabbatinis noctibus. AN Alleluia. PS Cum invocarem cum reliquis. CP Tu autem in nobis es domine. HY Te lucis ante terminum sub melodia *dominicali. AD Vigila super nos, vel AD Pacem tuam quaesumus domine. Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison. Pater noster. Et ne nos. In pace in idipsum. Credo in deum patrem. Carnis resurrectionem. VS Benedicamus patrem et filium. OR Omnipotens sempiterne deus qui dedisti famulis tuis in confessione. Hic modus servatur ad completorium sabbatinis noctibus ab hinc usque ad septuagesimam et a sabbato post octavam pentecostes usque ad adventum domini, sive cantetur de tempore, vel de sanctis exceptis plenis officiis, quia tunc completorium habetur de festo secundum antiquum modum nostrum et consuetudinem Frisingensis ecclesiae.

Ad matutinum INV Praeoccupemus faciem. In primo nocturno AN Servite domino. Sequuntur quattuor psalmi sub uno Gloria patri, scilicet PS Beatus vir. PS Quare fremuerunt. PS Domine quid multiplicati. PS Domine ne in furore. Alia AN Domine deus meus. Alii quattuor psalmi sub uno Gloria patri, scilicet PS Domine deus. PS Domine dominus noster. PS Confitebor. PS In domino confido. Alia AN Respice. Alii quattuor psalmi sub uno Gloria patri, scilicet PS Salvum me fac. PS Usquequo. PS Dixit insipiens. PS Domine quis habitabit. VS Memor fui in nocte. Legatur Paulus. RP Domine ne in ira. RV Timor et tremor. RP Deus qui sedes. RV Tibi enim derelictum. RP A dextris est. RV Conserva me. In secundo nocturno AN Bonorum meorum. PS Conserva me domine. AN Inclina domine. PS Exaudi domine. AN Vivit dominus. PS Diligam te domine. VS Quoniam tu illuminas. RP Notas mihi. RV Conserva me. RP Custodi me. RV Mirifica misericordias. RP Diligam te domine. RV Laudans invocabo. In tertio nocturno AN Opera manuum. PS Caeli enarrant. AN Exaudiat. Psalmum ipsum. AN Domine in virtute. Psalmum ipsum. VS Exaltare domine. EV Nuptiae factae sunt cum sua homilia, vel aliud evangelium de dominicis nunc currentibus suprascriptis. RP Domini est terra. RV Ipse super maria. RP Ad te domine levavi. RV Neque irrideant. RP Audiam domine vocem. RV Domine dilexi. RP Fiat manus. RV Erravi. RP Afflicti. RV Domine deus Israel. RP Peccata. RV Quoniam iniquitatem. Te deum laudamus singulis diebus dominicis per circulum anni praeter adventum domini et praeter dominicas a septuagesima usque ad pascha.

Ad laudes AN Indutus est dominus sola. Capitulum dominicale. VS Domine refugium. In evangelio antiphona dominicalis et oratio dominicalis secundum regulas suprascriptas de ordinatione officiorum et ebdomadarum post epiphaniam. Sequitur antiphona et oratio de sancta Maria hoc tempore.

Ad primam HY Iam lucis sub dominicali melodia. AN Benedicat nos. PS Deus deus meus respice. PS Dominus regit me. PS Domini est terra. PS Ad te domine levavi. PS Iudica me domine. PS Deus in nomine tuo. PS Confitebimini domino. PS Beati immaculati. PS Retribue servo. et Quicumque vult. Semper duo psalmi concluduntur sub uno Gloria patri. CP Regi saeculorum. RB Christe fili. RV Qui sedes. Gloria patri. VS Exurge domine. Kyrie. Christe. Kyrie. Pater noster. Et ne nos. Vivit anima mea et laudabit. Erravi sicut ovis. Credo in deum. Carnis resurrectionem. VS Benedicamus patrem et filium. Oratio de sancta trinitate Omnipotens sempiterne deus qui dedisti.

Ad tertiam HY Nunc sancte nobis sub dominicali melodia. AN Gloria et honor. Capitulum dominicale. RB Inclina cor meum. VS Ego dixi domine. Oratio dominicalis.

Ad sextam HY Rector potens dominicaliter. AN Benedictio et. Capitulum et oratio de dominica. RB In aeternum domine. VS Dominus regit me.

Ad nonam HY Rerum deus tenax sub melodia dominicali. AN Sanctus sanctus sanctus. Capitulum et oratio de dominica. Cosuevimus etiam in dominicis diebus addere orationem de sancta trinitate. RB Clamavi in toto corde. VS Ab occultis.

Ad missam Omnis terra per totum ut supra patet.

In secundis vesperis AN Sede a dextris meis. PS Dixit dominus. AN Fidelia. PS Confitebor tibi. AN Misericors. PS Beatus vir. AN Sit nomen. PS Laudate pueri. AN Nomini tuo. PS In exitu Israel. Capitulum dominicale. VS Dirigatur ad te domine. In evangelio antiphona de dominica quaecumque in ordine fuerit. Oratio dominicalis hoc tempore. Antiphona et oratio de sancta Maria.

Ad completorium CP Pacem et veritate. HY Te lucis sub melodia feriali. VS Custodi nos. AD Salva nos. Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison. Preces et genuflexiones in dominicis diebus et post secundas vesperas plenorum officiorum consuevimus omittere. Post Credo dicimus Carnis resurrectionem. VS Benedicamus patrem et filium. OR Deus qui diem discernis. Vigila super nos aeterne salvator.

FERIA SECUNDA

[Ad matutinum] INV *Venite exultemus. PS *Iubilemus domino. [Ad nocturnum] AN Dominus defensor. PS Dominus illuminatio. PS Ad te domine clamavi. AN Adorate. PS Afferte domino. PS Exaltabo te. AN In tua iustitia. PS In te domine speravi. PS Beati quorum. AN Rectos decet. PS Exultate iusti. PS Benedicam domino. AN Expugna. PS Iudica me. PS Dixit iniustus. AN Revela domino. PS Noli aemulari. PS Domine ne in furore. Et nota quod de praecedentibus psalmis semper duo ad unam antiphonam concluduntur sub uno Gloria patri. Hoc idem fit in sequentibus feriis ad matutinum per totam ebdomadam VS Domine in caelo misericordia tua. Legatur Paulus. Responsoria ferialia. RP Adiutor meus. RV Neque despicias. RP Quam magna. RV Perfecisti. RP Benedicam domino. RV In domino laudabitur. Te deum laudamus.

Ad laudes AN Miserere mei. PS Miserere mei. AN Intellige clamorem. PS Verba mea. AN Deus deus. [Psalmum] ipsum. AN Conversus es. PS Confitebor. AN In excelsis. PS Laudate dominum de caelis. Capitulum dominicale. VS In matutinis domine. AB Benedictus deus de cantico secundum quosdam, sed nos consuevimus in feriis super Benedictus imponere antiphonas dominicales secundum ordinem. Oratio dominicalis. Sequuntur suffragia ut tempus exigit.

Ad omnes horas hymni cantantur sub melodia feriali.

Ad primam HY Iam lucis. AN Domine exaudi. PS Deus in nomine tuo cum reliquis. CP Omnis [enim] homo quicumque. RB Christe fili. VS Exurge domine. Novem Kyrie eleison cum genuflexione. Pater noster. Et ne nos. Vivit anima mea. Erravi sicut. Credo in deum. Carnis resurrectionem. PE Repleatur os meum. PS Ad te domine levavi. Gloria patri. VS Domine deus virtutum converte nos, vel Exurge domine adiuva. OR Domine sancte pater omnipotens aeterne deus qui nos miseros. Item OR Domine deus omnipotens qui nos ad principium. Vitas tuas quaesumus. Deinde VS O domine respice in servos tuos. Et sit splendor. OR Dirigere sanctificare gubernare et regere. Post has orationes, quae diriguntur ad dominum, quaedam ecclesiae implorant orationes sanctorum dicendo Pretiosa in conspectu domini, quod nos a priori tempore dicere non consuevimus, nec est de prima secundum quod dicit auctor Rationalis: Inde est quod quidam dicunt illud post matutinas laudes, quidam etiam interponunt inter primam et Pretiosa primam de sancta Maria, et quidam missam animarum, et quidam religiosi in capitulo illud dicunt. Aliqui tamen dicunt esse de prima. Haec auctor Rationalis.

Ad tertiam HY Nunc sancte nobis. AN Deduc me domine. Capitulum dominicale vel feriale Sana me domine et sanabor. RB Sana animam. VS Adiutor meus es tu domine. Oratio dominicalis praeter preces et genuflexiones, quibus ad tertiam, ad sextam, ad nonam et ad vesperas nonnisi in quadragesima et in quattuor de temporibus anni utimur.

Ad sextam HY Rector potens. AN Adiuva me. Capitulum dominicale, vel de feria Alter alterius. RB Benedicam domino. VS Dominus regit me. Oratio dominicalis.

Ad nonam HY Rerum deus tenax. Capitulum de dominica, vel de feria Empti enim estis. RB Redime me domine. VS Ab occultis meis. Oratio dominicalis.

Ad vesperas AN Inclinavit. PS Dilexi quoniam. AN Credidi. [Psalmum] ipsum. AN Laudate dominum. [Psalmum] ipsum. [Clamavi et exaudivit]. PS [Ad dominum]. AN Auxilum. PS Levavi. Capitulum dominicale. VS Dirigatur ad te domine. Super Magnificat antiphona dominicalis quaecumque in ordine fuerit. Oratio dominicalis. Sequuntur suffragia cottidiana secundum quod tempus exigit, quia ab hinc usque ad octavas pentecostes de sancta cruce non dicimus in suffragiis cottidianis.

Ad completorium PS Cum invocarem cum reliquis sequitur AN Alleluia. CP Pacem et veritatem. HY Te lucis sub melodia feriali. VS Custodi nos domine. AD Salva nos. Sequuntur cum genuflexione novem Kyrie eleison. Pater noster. Et ne nos. In pace in idipsum. Credo in deum. Carnis resurrectionem. PE Benedicamus patrem et cetera. Domine exaudi. Et clamor. Domine quid multiplicati. Gloria patri. VS Domine deus virtutum. OR Deus qui diem discernis. Vigila super nos. Benedicamus domino. In privatis diebus per circulum anni sequuntur psalmi Deus misereatur nostri. Gloria patri. VS Propitius esto peccatis. Miserere mei. Gloria patri. VS Salvos fac fideles. Mitte eis auxilium. Requiem aeternam. Et lux perpetua. Fidelium tuorum. Hoc modus habetur pro quamlibet ebdomadam in feriis ab octava epiphaniae usque ad septuagesimam et ab octava pentecostes usque ad adventum domini.

FERIA TERTIA

Ad matutinum INV Iubilemus deo. PS Venite. Ad nocturnum AN Ut non delinquam. PS Dixi custodiam. PS Expectans expectavi. AN Sana domine. PS Beatus qui intelligit. PS Quemadmodum. AN Eructavit. PS Deus auribus. PS Eructavit. AN Adiutor in tribulationibus. PS Deus noster refugium. PS Omnes gentes. AN Magnus dominus. [Psalmum ipsum]. PS Audite haec omnes. AN Deus deorum. [Psalmum ipsum] et PS Quid gloriaris. Semper duo psalmi clauduntur sub uno Gloria patri. VS Immola deo sacrificium laudis. Legatur Paulus. Responsoria ferialia. RP Auribus percipe. RV Dixi custodiam. RP Statuit dominus. RV Expectans expectavi. RP Ego dixi domine. RV Domine ne in ira. Ante laudes utimur his versibus Domine refugium tu fac. VS Ostende nobis domine. VS Fiat misericordia tua.

Ad laudes AN Secundum magnam. PS Miserere mei deus. AN Salutare. PS Iudica me deus. AN Ad te de luce. PS Deus deus meus. AN Cunctis diebus. PS Ego dixi. AN Omnes angeli. PS Laudate dominum. Capitulum dominicale. VS Expleti sumus mane misericordia tua. Nota illi duo versiculi In matutinis domine et Repleti sumus per ebdomadam alternatim in laudibus currunt per ferias. In evangelio antiphona ferialis Erexit dominus, seu dominicalis quaecumque in ordine fuerit. Oratio dominicalis. Suffragia ut supra.

Ad horas alias ut supra.

Missa cantatur de dominica ferialiter.

Ad vesperas AN In domum domini. PS Laetatus sum. AN Qui habitas. PS Ad te levavi oculos. AN Adiutorium. PS Nisi quia dominus. AN Benefac domine. PS Qui confidunt. AN Facti sumus. PS In convertendo. Capitulum dominicale. VS Dirigatur. In evangelio antiphona dominicalis. Oratio dominicalis. Suffragia ut supra.

Completorium ut supra.

FERIA QUARTA

Ad matutinum INV In manu tua domine. PS Venite. Ad nocturnum AN Avertit dominus. PS Dixit insipiens. PS Exaudi deus orationem. AN Quoniam in te confidit. PS Miserere mei deus quoniam conculcavit. PS Miserere mei deus [miserere mei] quoniam in te confidit. AN Iuste iudicate. PS Si vere [utique]iustitiam. PS Eripe me de inimicis. AN Da nobis. PS Deus repulisti. PS Exaudi deus deprecationem. AN A timore. PS Nonne deo subiecta. PS Exaudi deus orationem. AN In ecclesiis. PS Iubilate deo. PS Exurgat deus. Semper duo psalmi sub Gloria patri. VS Deus vitam meam nuntiavi tibi. Legatur Paulus. Responsoria ferialia. RP Ne perdireris. RV Miserere mei. RP Paratum cor meum. RV Exurge gloria. RP Adiutor meus. RV Eripe me de inimicis.

Ad laudes AN Amplius lava. PS Miserere. AN Te decet. [Psalmum] ipsum. AN Labia mea. PS Deus deus meus. AN Dominus iudicabit. PS Exultavit cor. AN Caeli caelorum. PS Laudate dominum. Capitulum dominicale. VS In matutinis domine. AB Salutem ex inimicis, seu antiphona dominicale. Oratio dominicalis. Suffragia ut supra.

Ad vesperas AN Nisi tu domine. PS Nisi dominus aedificaverit. AN Beati omnes. [Psalmum] ipsum. AN Benediximus. PS Saepe expugnaverunt. AN De profundis. [Psalmum] ipsum. AN Speret. PS Domine non est exaltatum. Capitulum dominicale. VS Dirigatur ad te. Super Magnificat antiphona dominicalis cum collecta dominicali. Suffragia ut supra.

Completorium ferialiter de tempore ut supra.

FERIA QUINTA

Ad matutinum INV Adoremus dominum. PS Venite. Ad nocturnum AN Domine deus in adiutorium. PS Salvum me fac. PS Deus in adiutorium. AN Esto mihi. PS In te domine speravi. PS Deus iudicium. AN Liberasti virgam. PS Quam bonus Israel. PS Ut quid domine. AN Et invocabimus. PS Confitebimur tibi. PS Noutus in Iudaea deus. AN Tu es deus. PS Voce mea ad. PS Attendite popule meus. AN Propitius esto. PS Deus venerunt. PS Qui regis. Semper duo psalmi ad unam antiphonam concluduntur sub uno Gloria patri. VS Gaudebunt labia mea. Legatur Paulus. Responsoria ferialia. RP Deus in te speravi. RV Esto mihi domine. RP Repleatur os meum. RV Gaudebunt labia. RP Gaudebunt labia. RV Sed et lingua.

Ad laudes AN Tibi soli peccavi. PS Miserere mei. AN Domine refugium. [Psalmum] ipsum. AN In matutinis domine. PS Deus deus. AN Cantemus domino. [Psalmum] Ipsum. AN In sanctis eius. PS Laudate dominum de caelis. Capitulum dominicale. RP Repleti sumus. AB In sanctitate serviamus, vel antiphona dominicalis. Oratio dominicalis. Suffragia ut supra,

Ad horas et ad missam ut supra.

Ad vesperas AN Et omnis mansuetudo. PS Memento domine. AN Habitare fratres. PS Ecce quam bonum. AN Omnia quaecumque. PS Laudate nomen domini. AN Quoniam in aeternum. PS Confitemini. AN Hymnum cantate. PS Super flumina. Capitulum de dominica. VS Dirigatur. Super Magnificat antiphona dominicalis. Suffragia ut super.

Completorium ut supra.

FERIA SEXTA

Ad matutinum INV Dominum qui fecit nos. Ad nocturnum AN Exultate deo adiutori. Psalmum ipsum et PS Deus stetit. AN Tu solus altissimus. PS Deus quis similis. PS Quam dilecta. AN Benedixisti. Psalmum ipsum et PS Inclina domine. AN Fundamenta. Psalmum ipsum et PS Domine deus salutis. AN Benedictus dominus. PS Misericordias. PS Deus ultionum. AN Cantate domino. Psalmum ipsum et PS Dominus regnavit exultet. Semper duo psalmil ad unam antiphonam sub Gloria patri. VS Intret oratio mea. Legatur Paulus. Responsoria ferialia. RP Confitebor tibi. RV Et eripuisti. RP Misericordia tua. RV Deus qui. RP Factus est mihi dominus. RV Deus ultionum.

Ad laudes AN Spiritu. PS Miserere mei. AN In veritate. PS Domine exaudi orationem meam auribus percipe obsecrationem. AN Illumina domine. PS Deus deus meus. AN Domine audivi. Psalmum ipsum. AN In tympano et choro. PS Laudate dominum de caelis. Capitulum de dominica. VS In matutinis domine. Super Benedictus antiphona ferialis Per viscera, vel antiphona dominicalis. Oratio dominicalis. Suffragia ut supra.

Ad horas et ad missam ut supra.

Ad vesperas AN In conspectu. PS Confitebor tibi. AN Domine probasti. Psalmum ipsum. AN A viro iniquo. PS Eripe me domine. AN Domine clamavi. Psalmum ipsum. AN Portio mea. PS Voce mea ad. Capitulum dominicale. VS Dirigatur ad te domine. In evangelio antiphona dominicalis. Suffragia ut supra. Completorium ut supra de tempore ferialiter.

SABBATO

Ad matutinum INV Dominum deum nostrum. PS Venite. Ad nocturnum AN Quia mirabilia. PS Cantate ii et PS Dominus regnavit irascantur. AN Iubilate. Psalmum ipsum et PS Misericordiam et iudicium. AN Clamor meus. PS Domine exaudi orationem et PS Benedic anima mea. AN Benedic anima. Psalmum ipsum et PS Confitebuntur. AN Visita nos. PS Confitemini. PS Confitemini. AN Confitebor domino. PS Paratum cor. PS Deus laudem. Semper duo psalmi sub uno Gloria patri ad unam antiphonam. VS Domine exaudi orationem. Legatur Paulus. Responsoria ferialia. RP Misericordiam et iudicium. RV Perambulabam. RP Domine exaudi. RV De profundis. RP Velociter exaudi. RV Dies mei sicut umbra.

Ad laudes AN *Benigne fac. PS Miserere mei. AN Bonum est confiteri. Psalmum ipsum. AN Metuant dominum. PS Deus deus meus. AN Et in servis suis. PS Audite caeli. AN In cymbalis. PS Laudate dominum de. Capitulum de dominica. VS Repleti sumus. AB Illuminare domine, seu antiphona dominicalis quaecumque in ordine fuerit cum collecta dominicali.

Ad horas et ad missas ut supra.

DE SANCTIS POST OCTAVAM EPIPHANIAE. MARCELLI PAPAE ET MARTYRIS

Ad vesperas feriales antiphonae et psalmi. CP Ecce sacerdos. VS Gloria et honore. AM Sacerdos et pontifex. Oratio propria.

Ad matutinum et ad aliquas horas omnia ut de uno confessore et pontifice, licet martyr fuerit, quia summum pontificum martyrio praeponitur, ut infra notatur.

Ad missam Statuit ei. EP Iustus cor suum. GR Inveni David. GV Nihil proficiet. ALV Elegit. EV Homo quidam peregre. OF Veritas mea. CO Domine quinque talenta. Cetera omnia ferialiter, si dominica non fuerit, secundum regulam de communibus sanctorum infra:

Gre gorius papa huius nominis septimus apostolicae sedi praesidens constituit ut omnium sanctorum romanorum pontificum et martyrum per festivitates sollemniter ubique cum pleno officio celebrentur. Nam cum quaelibet ecclesia sui patroni, etiamsi confessor fuerit, tamen sollemniter observet, quanto magis eorum qui totius ecclesiae non tam patroni quam etiam patres existerunt, quam ecclesia usque ad martyrium verbis et exemplis instruere non desisterunt? Nota sanctum Gregorium papam primum in graduali libro sicut de confessoribus et pontificibus de his martyribus pontificalia instituisse officia ut de sancto Marcello Statuit ei dominus. De sancto Felice Sacerdotes eius. Et hoc utique satis congrue propter excellentiam dignitatis apostolicae. Hoc etiam attendentes maiores nostri de eisdem sanctis *confessorum [officia ad cursum diei et noctis leguntur observasse, quae] et pontificum dignitatem insinuant, nec tamen in aliquo eorum martyrio praeiudicant. Quidam autem moderni minus concordia officiorum attendentes de illis omnem cantum ut de martyribus observant, praeter ad missam, asserentes congruum esse de martyrio eorum noctu, ad missam autem de sacerdotali eorum dignitatem agantur. Sed convenientior videtur superior observantia.

ANTONII CONFESSORIS

ut de simplici confessore.

PRISCAE VIRGINIS

AE Simile est regnum.

Ad missam Loquaebar de testimoniis. PS Beati immaculati. EP Sapientia vincit. GR Specie tua. GV Propter veritatem. ALV Diffusa est. EV Simile est regnum caelorum thesauro. OF Filiae regum. CO Feci iudicium. Cetera ferialiter

IN NATALICIIS *SEBASTIANI ET FABIANI

Ad vesperas AN *Dabo sanctis meis. Psalmi omnia Laudate. Capitulum de pluribus martyribus. *RP Egregie dei martyr. RV Socius. HY Rex gloriose martyrum. VS Laetamini. AM Elegit dominus. Collecta de sancto Sebastiano addendo collecta sancti Fabiani.

Ad completorium AD Multitudo languentium. Cetera ut in plenis officiis de sanctis secundum nostram consuetudinem, qui in plenis officiis sanctorum etiam completorium et primam, ut frequenter, de sanctis agimus quemadmodum et Frisingenses saepius faciunt antiquo suo more, exceptis temporibus nativitatis domini usque ad octavam epiphaniae, et paschae usque ad octavam pentecostes, in quibus completorium et primam non de sanctis, sed de tempore cum Frisingensibus invariabiliter reservamus.

Ad matutinum INV Regem martyrum. In primo nocturno AN Sebastianus Mediolanensium. Psalmi de martyribus. AN Erat enim. AN Christo cottidie. VS Laetamini in domino. Legatur passio sancti Sebastiani ad sex lectiones. RP Sebastianus dei cultor. RV Deo igitur. RP Sebastianus vir. RV Quem perfuderat. RP Erat namque. RV In commisso. In secundo nocturno AN Ad hoc tantum. AN Carissimis. AN Sebastianus vir. VS Exultent iusti in conspectu. RP Christo cottidie. RV Ad hoc tantum. RP Zoe uxor. RV Benedicti qui in omnibus. RP Egregie dei. RV Socius enim. In tertio nocturno AN Ut vidit beatus. AN Sebastianus dixit. AN Nolite timere. VS Iusti autem in perpetuum. EV Descendens Iesus de monte. RP Elegit dominus virum. RV Beatus es. RP In isto loco. RV Nolite timere. RP Beatus es tu. RV Beatus es. Te deum laudamus.

Ad laudes AN Sebastianus dei. AN Si ego verus. AN Ad hanc vocem. AN Zoe uxor Nicostrati. AN Sebastianus dixit ad Nicostratum. Capitulum de martyribus. VS Iustorum *animae. AB Beatus es et bene. De collectis fiant ut in vesperis

*Ad horas * hymni sub melodia dominicali, ex quo * vesperis * sunt feriales, psalmi cum ferialibus antiphonis. Hymni ad horas * debent omitti.

Ad primam AN Polycarpus praesbyter. Capitulum de martyribus. RB Christe fili dei. RV Qui sedes. VS Exurge domine. Kyrie. Christe eleison. Kyrie. Pater noster. Et ne nos. Vivit anima mea. Erravi sicut. Credo in deum. Carnis resurrectionem. VS Exultent iusti. Orationes de sanctis ut supra. Si est dominica additur oratio de sancta trinitate. Et de consimilibus consimiliter est agendum.

Ad tertiam AN Egregie dei martyr Sebastiane princeps ac propagator.

Ad sextam AN Zoe uxor.

Ad nonam AN Sebastianus dixit ad Nicostratum. Responsoria, versiculi, capitula de martyribus cum collectis supradictis.

Ad missam Intret in conspectu. Kyrie eleison cum Gloria in excelsis ut in plenis officiis. Collecta *de sancto Sebastiano addendo collecta sancti Fabiani. EP Sancti per fidem. GR Gloriosus deus. GV Dextera domini. ALV Fulgebunt iusti. Sequentia de martyribus vel TR Qui seminant. EV Descendens Iesus de monte. OF Laetamini in domino. CO Multitudo languentium. Ite missa est.

In secundis vesperis AN Virgam virtutis tuae cum reliquis. PS Dixit dominus cum reliquis. Capitulum de martyribus. RP Beatus es tu et. Laetamini. AM Nos famuli. Oratio de sancto Sebastiano. Dicits orationibus imponatur antiphona de sancta Agnete Christi virgo. Sequitur ORC Omnipotens sempiterne deus qui infirma.

Ad completorium AD Annulo suo.

[DE SANCTA AGNETE VIRGINE]

Ad matutinum INV Regem virginum. In primo nocturno AN Discede a me. Psalmi de virginibus. AN Dextram meam. AN Posuit signum. VS Specie tua. Legenda eius legatur. RP Diem festum. RV Ingressa Agnes. RP Dextram meam. RV Induit me dominus. RP Amo Christum. RV Mel et lac. In secundo nocturno AN Induit me dominus. AN Mel et lac. AN Ipsi soli. VS Adiuvabit eam dominus. RP Omnipotens adorande. RV Ingressa Agnes. RP Ipsi sum desponsata. RV Propter veritatem. RP Induit me dominus. In tertio nocturno AN Cuius pulchritudine. AN Christus circumdedit. AN Ipsi sum desponsata. VS Diffusa est. EV Simile regem caelorum decem virginibus. RP Iam corpus. RV Ipsi sum desponsata. RP Pulchra facie. RV Specie tua. RP Mel et lac. RV Cuius pulchritudine. Te deum laudamus.

Ad laudes AN Ingressa Agnes. AN Mecum enim habeo. AN Annulo suo. AN Benedico te. AN Congaudete mecum. Capitulum de virgine et martyre. VS Audi filia et vide. AB Ecce quod concupivi. Oratio ut supra.

Ad horas *hymni sub dominicali melodia *.

Ad primam AN Ingressa Agnes.

Ad tertiam AN Stans beata Agnes.

Ad sextam AN Misit dominus.

Ad nonam AN Congaudete mecum. Cetera ut de una virgine. Oratio ut supra.

Ad missam Me expectaverunt. Kyrie eleison cum Gloria in excelsis ut plenis officiis. CL Omnipotens sempiterne deus qui infirma mundi. EP Qui gloriatur. GR Diffusa est gratia. GV Propter veritatem. ALV Adducentur regi. SE Exultent filiae Sion vel TR Audi filia. EV Simile est regnum caelorum decem virginibus. OF Offerentur minus. Praefatio cottidiana dominicaliter, seu ut in plenis officiis. CO Quinque prudentes vigines. Ite missa est.

In secundis vesperis laudes Ingressa Agnes sola antiphona. PS Dixit dominus cum reliquis ut de virginibus. Capitulum de virginibus ut. RP Pulchra facie. Specie tua. AM Beata Agnes in medio flammarum. Oratio ut supra. Qua finita addatur antiphona et oratio de sancto Vincentio.

Completorium de tempore ferialiter.

[DE SANCTO VINCENTIO MARTYRE]

Ad matutinum tria responsoria de historia Iste sanctus. Legenda eius legatur ad tres lectiones, vel liber qui pro tempore solet legi.

In laudibus sola AN Qui vult venire. Oratio ut supra. Cetera omnia ut de uno martyre,

Ad missam Laetabitur. PS Exaudi deus. CL Adesto domine supplicationibus. EP Memor esto. GR Posuisti. GV Desiderium. ALV Gloria et honore, vel TR Desiderium. Amen amen dico vobis. EV Nisi granum frumenti. OF Gloria et honore. CO Qui vult venire. Cetera ut in feriis de sanctis.

EMERENTIANA VIRGINIS

omnia ut de una virgine.

TIMOTHEI APOSTOLI

Ad vesperas antiphonae et psalmi feriales. Capitulum de apostolis. VS In omnem terram. AM Ecce ego mitto vos. OR Beati apostoli tui.

Completorium de tempore ferialiter.

Ad matutinum tria responsoria Ecce ego mitto. Legatur legenda eius secunda epistula ad Timotheum Paulus apostolus Christi Iesu per voluntatem dei secundum promissionem.

Laudes sola AN Hoc est praeceptum. AB Vos qui secuti. Oratio ut supra.

Ad primam de tempore.

Ad ceteras horas per omnia ut de apostolis.

Ad missam Mihi autem per totum. EP Testificor. ALV Caeli enarrant. EV Designavit dominus. Praefationem quaedam ecclesiae habent de apostolis ferialiter, non vero, nisi haberetur plenum officium ahbemus cottidiana praefationem ferialiter. Cetera omnia ferialiter.

IN CONVERSIONE SANCTI PAULI

si in septuagesima evenerit differendus est officium usque in feriam secundam. Et hoc propter secundas vesperas quae non possent celebrari si in sabbato anticiparetur.

Ad vesperas AN Sancte Paule apostole. PS Laudate pueri cum reliquis. CP Saulus adhuc spirans. RPP Doctor egregie cum quo itur ad capellam comitum, et ibi statione facta cantatur RV Ora pro nobis cum Gloria patri. VS In omnem terram. AM O gloriosum lumen. OR Deus qui universum mundum. Additur oratio de sancto Proiecto sub una conclusione, et antiphona et oratio de sancta Maria. Deinde reditur ad chorum cum antiphona Beatissimo Castulo. Sequitur oratio.

Ad completorium capitulum de die. HV Doctor egregie. Sit trinitati. VS Custodi nos. AD Gratia dei.

Ad matutinum INV Regem Christum adoremus. Antiphonae et responsoria ut in historia eius per totum exceptis versibus antiphonarum, qui non illo die, sed in eius natali decantantur. Legantur lectiones in actibus apostolorum circa finem, et sic incipiunt Paulus assumptis viris. Dixit Simon Petrus ad Iesum. EV Ecce nos *reliquimus omnia. Te deum laudamus.

Ad primam AN Ter virgis caesus.

Ad tertiam AN Libenter gloriabor.

Ad sextam AN Sancte Paule apostole.

Ad nonam AN Damasci praepositus. Responsoria et versiculi de apostolis. Capitula et oratio de hoc die. Additur oratio de sancto Petro.

Ad missam Scio cui credidi. Kyrie eleison cum Gloria in excelsis de apostolis. CL Deus qui universum mundum. Additur de sancto Proeicto. EP Saulus adhuc spirans. GR Qui operatus est. GV Gratia dei. ALV In omnem terram, vel ALV Tu es vas. SE Dixit dominus ex Basan, vel TR Qui seminant. Dixit Simon Petrus ad Iesum. EV Ecce nos renquimus. Credo in unum dicimus., licet quidam sanctum Paulum hoc die dicant neophitum. OF Mihi autem. Praefatio de apostolis. CO Amen amendico vobis quod vos qui reliquistis. Ite missa est.

In secundis vesperis AN Ego * plantavi cum reliquis. Psalmi de apostolis. Capitulum de die. RP Magnus sanctus. RV In omnem terram. AM Vos qui reliquisti. Oratio ut supra. Completorium ferialiter.

IN OCTAVA SANCTAE AGNETIS

[Ad vesperas] capitulum de virginibus. VS Specie tua. AM Stans beata Agnes. OR Deus qui nos annua.

Ad completorium *.

Ad matutinum INV Regem virginum maius. Antiphonae et psalmi ut communiter de virginibus. VS Specie tua. Legantur * lectiones de sermone Dum per totum mundum virgineus flos cum * responsoriis. Ad laudes sola AN Ingressa Agnes. AB Ecce quod concupivi. Oratio ut supra.

*Ad prima*m *Beata Agnes.

Ad tertiam AN Mecum enim habeo.

Ad sextam AN Annulo suo.

Ad nonam AN Congaudete mecum. Capitula, responsoria et versiculi de virginibus. Oratio ut supra.

Ad missam Vultum tuum. PS Eructavit. Epistula et evangelium ut supra in die eius. GR Specie tua. GV Propter veritatem. ALV Diffusa est. OF Diffusa est. CO Simile est.

Si octava sanctae Agnetis in dominicam extra septuagesimam venerit, habentur novem lectiones de sermone suprascripto, vel de libro qui pro tempore solet legi. Antiphonae et psalmi et sex responsoria de virginibus. In tertio nocturno ultima tria responsoria de sancta Agnete et evangelium dominicale. Si vero in dominicam infra septuagesima venerit, habeatur sola antiphona et oratio et sequenti die peragatur.

BRIGIDAE VIRGINIS

omnia ut de una virgine.

IN PURIFICATIONE SANCTAE MARIAE VIRGINIS

Nota si purificatio in dominicam septuagesimae venerit totum officium fiet de sancta Maria et addatur AC Hymnum cantate cum oratione de septuagesima.

Ad vesperas AN O admirabile cum reliquis. PS Laudate pueri cum reliquis. CP Ecce ego mitto angelum. RP Videte miraculum. RV Casta parentis. HY Quod chorus vatum. VS Ave Maria. AM Senex puerum. OR Erudi quaesumus domine.

Ad completorium CP Placebit domino. HV Tu libens. VS Custodi nos. AD Lumen ad revelationem. OR Omnipotens sempiterne deus.

Ad matutinum INV Ecce venit ad templum. PS Venite exultemus. In primo nocturno AN Benedicta tu. PS Domine dominus noster. AN Sicut myrra. PS Caeli enarrant. AN Ante chorum. PS Domini est terra. VS Speciosus forma. Legatur LS Exultent virgines. RP Adorna thalamum. RV Accipiens Simeon. RP Senex puerum. RV Accipiens. RP Postquam impleti. RV Obtulerunt. In secundo nocturno AN Specie tua. PS Eructavit cor. PS Adiuvabit eam. PS Deus noster. AN Sicut laetantium. PS Fundamenta. VS Notum fecit dominus. RP Simeon iustus. RV Responsum acceperat. RP Responsum acceperat. RV Lumen ad revelationem. RP Cum inducerent. RV Quia viderunt. In tertio nocturno AN Haec est quae nescivit. PS Cantate i. AN Speciosa facta est. PS Dominus regnavit exultet. AN Post partum. PS Cantate ii. VS Benedictus qui venit. EV Postquam impleti sunt dies. RP Suscipiens Iesum. RV Responsum accepit. RP Gaude Maria. RV Gabrielem archangelum. RP Beata es Maria. RV Ave Maria. Te deum laudamus.

Ad laudes AN Responsum accepit. AN Accipiens. AN Tolle puerum. AN Revertere in terram. RP Obtulerunt pro eo. Capitulum de die. VS Ipse invocavit. AB Cum inducerent. OR Omnipotens sempiterne deus maiestatem.

Ad primam AN Simeon iustus.

Ad tertiam AN Adorna thalamum. RB Speciosus forma. VS Notum fecit.

Ad sextam AN Tolle puerum. RB Notum fecit dominus. VS Benedictus qui venit.

Ad nonam AN Obtulerunt pro eo. RP Benedictus qui venit. VS Ipse invocavit. Capitula de die. Oratio ut supra.

[Benedictio cereorum] Inter primam et tertiam sacerdos cum ministris cappis indutis accedat ante altare et ibi stans dicat benedictiones cereorum sicut continetur in libro benedictionali. Finitis benedictionibus cerei aspergantur aqua benedicta et ture adoleantur et sacerdos reveratur ad locum suum. Postea imponatur AN Hodie beata virgo Maria. Et interim cerei distribuantur et non accedantur. Sequitur Dominus vobiscum. Oremus. Omnipotens sempiterne deus qui unigenitum tuum. Deinde AP Lumen ad revelationem cum singulis versibus cantici Nunc dimittis et Gloria patri. Et accendantur cerei. Sequitur Dominus vobiscum. Oremus. Illumina quaesumus domine. Qua finita imponantur antiphonae:

[Ad processionem] Ave gratia plena et AP Adorna thalamum. Clericis et scholaribus cappatis sollemniter cum vexillis si est extra septuagesimam. Si vero infra septuagesimam fuerit ornatus capparum et vexillorum omittitur. Et fit processio accensis candelis ad ecclesiam baptismalem. Et ibi statione facta duo seniores cantent ante altare sancti Ioannis AP Responsum accepit Simeon. Et semper respondeat chorus cum neuma on et cum consimilibus. Qua finita dicatur OR Da quaesumus domine populo tuo. Deinde reditur ad chorum cum responsorio Cum inducerent. Quo finito sacerdos dicat VS Suscepimus deus misericordiam. Dominus vobiscum. Oremus. Domine Iesu Christe qui hodierna die. Deinde incipiatur tertia et sexta ut supra post missam.

Ad missam Suscepimus. PS Magnus dominus et laudabilis. Kyrie eleison et Gloria in excelsis sollemniter. OR Omnipotens sempiterne deus maiestatem. EP Ecce ego mitto angelum. GR Suscepimus deus. GV Sicut audivimus. ALV Post partum. SE Concentu parili. Si infra septuagesimam venerit pro alleluia et pro sequentia cantetur TR Audi filia, et in secundis vesperis canitur SE Concentu. EV Postquem impleti sunt dies purgationis. Credo in unum. OF Diffusa est. PF Quia per incarnati. CO Responsum accepit. Ite missa est.

In secundis vesperis AN Tecum principium cum reliquis. PS Dixit dominus cum reliquis. Capitulum de die. RP Verbum caro factum cum versibus Quem aethera. VS Tecum principium. AM Hodie beata virgo Maria. OR Omnipotens sempiterne deus maiestatem. Qua finita imponatur AC Ecce completa sunt omnia. VS Post partum virgo. ORC Deus qui salutis. Addatur antiphona et oratio de sancto Blasio *plenum p?

In completorio redimus ad cantum cottidianum.

BLASII MARTYRIS

omnia de uno martyre.

Ad missam In virtute tua. PS Magna est gloria. EP Beatus vir qui in sapientia. GR Domine praevenisti. GV Vitam petiit. ALV Gloria et honore, vel TR Desiderium,si novem lectiones habeantur. Nam de sanctis trium lectionum tractum solemus obticere. EV Si quis vult venire. OF Posuisti domine. CO Magna est gloria. Cetera ferialiter.

IN NATALE SANCTAE AGATHAE

Ad vesperas antiphonae et psalmi feriales. Capitulum de una virgine et martyre. RP Gaudeamus omnes. RV Immaculatus dominus. VS Specie tua. AM Agatha laetissima. OR Deus qui inter cetera.

Ad completorium AD Mentem sanctam spontaneam. Huius antiphonae constructio talis est: supple sancta Agatha mentem sanctam devovit spontaneam obtulit honorem deo ehibuit et patriae liberationem promeruit. Cetera ut in plenis officiis de sanctis.

Ad matutinum INV Regem virginum. In primo nocturno AN Ingenua sum. PS Domine dominus noster cum reliquis de virginibus. AN Et si ingenua. AN Agatha sancta. VS Specie tua. Legatur legenda ipius in passionario. RP Dum ingrederetur. RV Ego adiuta. RP Vidisti domine. RV Propter veritatem. RP Quis es tu. RV Nam et ego. In secundo nocturno AN Ancilla Christi sum. AN Summa ingenuitas. AN Si ignem adhibeas. VS Adiuvabit eam deus. RP Ipse coronavit. RV Vidisti domine. RP Agatha laetissima. RV Mens mea. RP Pulchra facie. RV Specie tua et. In tertio nocturno AN Nisi diligenter. AN Vidisti domine. AN Propter fidem castitatis. VS Diffusa est gratia. EV Simile est regnum caelorum thesauro. RP Ego autem adiuta. RV *Medicinam. RP *Gaudeamus omnes. RV *Immaculatus. RP *Beata Agatha. RV *Agatha ingressa. Te deum laudamus.

Ad laudes AN Quis es tu. AN Medicinam carnalem. AN Gratias tibi ago. AN Benedico te. AN Qui me dignatus. CP Liberasti me, vel aliud consimile de una martyre. VS Audi filia. AB Paganorum multitudo. OR Deus qui inter cetera.

Ad horas hymni cantentur sub melodia dominicali et non praetermittantur. Nam in primis vesperis feriales psalmi cum ferialibus antiphonis sunt observati.

Ad primam AN Beata Agatha ingressa carcerem.

Ad tertiam AN Mens mea.

Ad sextam AN Qui me dignatus. Capitula, responsoria, versiculi ut de virginibus. Oratio ut supra.

Ad missam Gaudeamus omnes. PS Eructavit. Kyrie eleison cum Gloria in excelsis ut in plenis officiis. CL Deus qui inter cetera. EP In omnibus requiem quaesivi. GR Adiuvabit eam. GV Fluminis impetus. ALV Adducentur. SE Exultent filiae Sion. Si infra septuagesimam venerit TR Qui seminant. EV Simile est regnum caelorum thesauro. OF Offerentur minus. CO Qui me dignatus est. Ite missa est.

In secundis vesperis tantum antiphonam et orationem de sancta Agatha imponimus propter primam vesperam sanctae Dorotheae, cuius plenum officium de novo peragimus.

Et nota si festum sanctae Agathae seu Dorotheae in septuagesimam vel sexagesima venerit totum officium habetur de dominica, de his vero sola antiphona et oratio addatur, et in sequenti die plenum officium peragatur.

IN FESTO SANCTAE DOROTHEAE VIRGINIS ET MARTYRIS

Ad vesperas AN Vidi speciosam. PS Laudate pueri cum reliquis. Capitulum de una virgine et martyre. RP Regnum mundi. VS Eructavit cor. HY Iesu corona virginum, licet a priori tempore in huiusmodi festis hymnis raro fuerimus usi. VS Specie tua. AM Simile est regnum caelorum. OR Omnipotens sempiterne deus in cuius nomine. Additur antiphona et oratio de sancta Agatha.

Ad completorium, ad matutinum et ad horas per omnia ut de una virgine et martyre in pleno officio.

Ad missam IN Gaudeamus. Kyrie eleison et Gloria in excelsis sollemniter ut in plenis officiis. CL Omnipotens sempiterne deus in cuius nomine. EP Domine deus meus. GR Audi filia. GV Specie tua. ALV Egregia sponsa. SE Exultent filiae, vel TR Audi filia. EV Simile est regnum caelorum decem virginibus. OF Diffusa est. CO Quinque prudentes. Ite missa est.

In secundis vesperis ut de virginibus. Require in communibus sanctorum.

RICHARDI CONFESSORIS REGIS ANGLIAE

plenum officium et accipiantur communia, ut infra ponuntur de sancto Heinrico imperatore.

ALTONIS CONFESSORIS

AE Iste homo ab adolescentia. Cetera omnia simpliciter de confessore non pontifice.

SCOLASTICAE VIRGINIS

per omnia ut de una virgine quaen non fuit martyr.

VALENTINI MARTYRIS

AE Beatus vir qui suffert. OR Praesta quaesumus omnipotens deus. Additur oratio de martyribus sub una conclusione. Cetera omnia ut de uno martyre.

Ad missam In virtute tua. EP Beatus vir qui inventus. GR Beatus vir. GV Potens in terra. ALV Beatus vir qui suffert, vel TR Desiderium animae. EV Si quis vult post me. OF In virtute tua. CO Magna est gloria. Cetera ferialiter.

IN CATHEDRA SANCTI PETRI

Nota si cathedra sancti Petri venerit infra quadragesimam, tunc de eo nihil est dicendum, nisi sola antiphona in vesperis et in matutinis. Si vero venerit extra quadragesimam et etiam extra quattuor dies ante quadragesimam:

Ad vesperas feriales psalmi et antiphonae. CP Petrus apostolus Iesu Christi electis advenis. VS Gloria et honore. Quia non agitur festum apostolatus id est sacerdotii. AM *, vel Sacerdos et pontifex. OR Deus qui beato apostolo tuo Petro.

Ad matutinum INV Regem confessorum. Ad nocturnos AN Beatus vir cum reliquis. Psalmi ut de confessore. VS Gloria et honore. Tres lectiones de hoc festo, vel de libro qui pro tempore solet legi. RP Euge serve bone. RP Ecce sacerdos. RP Petre amas.

Ad laudes AN Ecce sacerdos. Capitum ut supra, vel Omnis pontifex. VS Magna est gloria. AB *Simon Bar Iona, vel Qui dum esset. Oratio ut supra.

Ad horas antiphonae, responsoria, versiculi ut [de] confessore et pontifice. Oratio ut supra.

Ad missam Statuit ei dominus. CL Deus qui beato apostolo tuo. EP Petrus apostolus. GR Ecce sacerdos. GV Non est inventus. TR Tu es Petrus. EV Venit Iesus in partes. OF Inveni David. Credo in unum non dicitur, nec praefatio de apostolis, sed cottidiana, quia non de apostolatu, sed sacerdotio agitur. CO Beatus servus.

IN VIGILIA MATTHIAE APOSTOLI

[Ad missam] officium Ego autem sicut oliva per totum. EP Beatus vir qui inventus est. EV Haec mando vobis. Alia omnia ut in vigiliis apostolorum.

Si haec vigilia in quadragesimam venerit secunda oratio ad missam dicetur de vigilia.

IN FESTO SANCTI MATTHIAE APOSTOLI

Ad vesperas AN Isti sunt triumphatores. CP Surgens Petrus. RP Fuerunt sine querela. RV Tradiderunt corpora. HY Exultet caelum. VS In omnem terram. AM Ecce ego mitto vos. OR Deus qui beatum Matthiam. Si infra quadragesimam venerit additur antiphona et oratio de feria, sed omittitur antiphona et oratio de paenitentia.

Ad completorium et ad matutinum commune de apostolis. Legatur sermo in passionario, qui sic incipit Spiritu sancto, vel vita et passio eius. In antiphoniis cavebitur alleluia. EV Designavit Iesus. Te deum laudamus, etiam si infra quadragesimam venerit.

Ad horas commune apostolorum. Capitula et oratio de festo.

Ad missam Mihi autem per totum. Kyrie eleison et Gloria in excelsis ut de apostolis. CL Deus qui Matthiam. EP Exurgens Petro. TR Qui seminant. EV Designavit Iesus. Credo in unum dicitur. Oraefatio de apostolis. Ite missa est. Item nota si festum beati Matthiae in dominicam venerit antiphona et oratio de ipso dicatur ad priorem vesperam et ad matutinas, et sequenti die, ut praedictum, est celebretur. Notandum quod in anno bissextili festum sancti Matthiae in die, quae vigiliam eius proxime est semper celebrandum, non in altera quae propter bisextum eo anno in kalendario iteratur. Unde versus Littera mutatur, sed festum non variatur.

In secundis vesperis Iuravit dominus cum reliquis ut communiter de apostolis.

WALBURGAE ET CUNEGUNDIS

ut de virginibus. Sed si infra quadragesimam venerint de ipsis et de consimilibus sanctis sola oratio dicitur.

IN NATALE SANCTI GREGORII PAPAE

Ad vesperas AN Gregorius ut creditur. PS Laudate pueri cum reliquis. CP Ecce sacerdos. RP O pastor apostolice. RV Memor esto. HY Iste confessor. VS Gloria et honore. AM Gloriosa sanctissimi. OR Deus qui animae famuli. Additur antiphona et oratio de feria, sed antiphona et oratio de paenitentia omittitur.

Ad completorium AD Caelesti cinctus verbere. Cetera ut de confessore et pontifice.

Ad matutinum INV Ad dominum vigiles. In primo nocturno AN Gregorius ortus. PS Beatus vir cum reliquisut de confessore. AN Lineam sui generis. AN Adhaerebat moralibus. VS Gloria et honore. Legatur legenda eius in passionario. RP Fulgebat in venerando. RV Beatus vir qui. RP Videns Romae. RV Quoniam domini est. RP Dum oraret. RV Quia misericordiam et veritatem. In secundo nocturno AN Gregorius ut creditur. AN Studiis liberalibus. AN Hic ab adolescentia. VS Posuisti domine. RP Propter tollerabiles. RV Nec fecit proximo. RP Orante beatissimo. RV Multum enim. RP Vere felicem. RV A domino factum. In tertio nocturno AN Sex struxit. AN His sane *monasteriis. AN Qui solebat. VS Amavit eum dominus. EV Vigilate ergo. RP Sanctus papa Gregorius. RV Innocens manibus. RP Hodie praeclarissimus. RV Ecce vere Israelita. RP O pastor apostolice. RV Memor esto. Te deum laudamus.

Ad laudes AN Gregorius vigiliis. AN Lentis quidem. AN Caelesti cinctus. AN Bissenos nummos. AN Virginum tria milia. CP Omnis pontifex. VS Magna est gloria. AB Christi fidelis famulus. Oratio ut supra. Additur antiphona et oratio de feria.

Ad horas laudes. Capitula, responsoria, versiculi de confessore et pontifice. Oratio ut supra. Post tertiam cantetur missa.

Ad missam Sacerdotes dei benedicite. Kyrie eleison et Gloria in excelsis ut in plenis officiis. CL Deus qui animae famuli tui. EP Omnis pontifex. GR Iuravit dominus. GV Dixit dominus. TR Beatus vir. EV Vigilate. OF Veritas mea. CO Fidelis servus. Ite missa est. Post nona cantetur missa de feria.

In secundis vesperis laudes Gregorius vigiliis cum reliquis. PS Dixit dominus cum reliquis ut de confessore. Capitulum de confessore [et] pontifice. RP Vere felicem. RV A domino factum. VS Gloria et honore. AM O Gregori dulcissime. Oratio ut supra. Additur antiphona et oratio de feria.

Si vero secunda vespera sancti Gregorii cadat in sabbato, vespera fiat de sabbato. Addatur antiphona et oratio de sancto Gregorio.

*GERTRUDIS VIRGINIS

addatur oratio.

BENEDICTI ABBATIS

addatur oratio.

Ad priorem missam Os iusti. EP Beatus vir qui in sapientia. GR Os iusti. GV Lex dei. TR Desiderium. EV Nemo lucernam. OF Posuisti domine. CO Magna est gloria.

QUIRINI MARTYRIS

additur oratio et ad priorem missam cantetur de sancto Quirino Laetabitur per omnia, ut illo tempore cantare solemus in privatis diebus de sancto Castulo.

IN ANNUNTIATIONE SANCTAE MARIAE VIRGINIS

*.

Ad vesperas AN *Vidi portam *cum reliquis. PS *Laudate pueri cum reliquis. CP Ecce virgo concipiet. RP *Salve nobilis. RV *Odor tuus. HY Ave maris stella. VS Ave Maria. AM *Ingressus. OR Deus qui de beatae Mariae. Additur antiphona et oratio de feria, sed obticetur de paenitentia.

Ad completorium CP Rorate caeli. HY Fit porta. VS Custodi nos. AD Speciosa facta es. *Require in assumptione eius. Oratio ut supra.

*Ad matutinum INV Ave Maria. In primo nocturno AN *Missus est angelus. PS Domine deus noster. AN *Ingressus angelus. PS Caeli enarrant. AN *Maria turbatur. PS Domini est terra. VS Specie tua. Legatur LS Castissimum Mariae virginis. RP *Ingressus angelus. RP *Benedicta tu in. RP *Maria ut. In secundo nocturno AN *Respondens. PS Eructavit. AN *Ecce concipies. PS Deus noster. AN *Dabit illi. PS Fundamenta. VS Adiuvabit eam deus. RP *Dixit angelus. RP *Ecce concipies. RP *Dabit illi. In tertio nocturno AN *Dixit autem. PS Cantate i. AN *Ideoque et quod. PS Dominus regnavit exultet. AN *Dixit autem. PS Cantate ii. VS Diffusa est gratia. EV Missus es Gabriel. Require in feria quarta quattuor temporum ante nativitatem domini. RP *Dixit. RP *Quomodo fiet istud. RP *Christi virgo.

Ad laudes AN *Quando venit. AN *Verbum supernum. AN *Beatus auctor. AN *Clausae parentis. AN *Domus pudici. CP Audi filia. AB *Gaude et laetare. Additur antiphona et oratio tantum de feria.

[Ad cursus] ad primam AN *. Ad tertiam AN *. Ad sextam AN *. Ad nonam AN *. *AN Haec dies habetur ad omnes horas. Responsoria et versiculi de virginibus. Capitula et oratio de die. Missam canitur post tertiam.

Ad missam Rorate caeli. Kyrie eleison et Gloria in excelsis sollemniter. CL Deus qui hodierna. EP Locutus est dominus ad Achaz. GR A summo caelo. GV Caeli enarrant. TR Audi filia. EV Missus est Gabriel. Credo in unum. OF Ave Maria. PF Et te in annutiatione beatae Mariae. CO Ecce virgo concipiet. Ite missa est. Post sextam et post nonam cantatur missa de feria.

In secundis vesperis *.

* si annuntiatio in diem sabbati venerit secundas vesperas proprter diem dominicum habere non possumus. * propter instans festum beati Castuli secundas vesperas non canimus, sed sola AC Haec dies sollemniter cum oratione addimus. Notandum quod synodaliter legitur esse statum, ut si eadem annuntiatio in triduo domini ante pascha vel in die palmarum occurrat, in sabbato ante palmas anticipetur, quae dies et proprio officio caret et per totum annum venerationi sanctae Mariae solet obsecundare. Quae anticipatio etiam omni anno necessaria videtur, dum eadem festivitas, id est sabbatum, subsequitur. Eo quod duae sequentes septimanae propriis officiis in tantum sunt occupatae, ut tantae sollemnitati digne nequeant deservire. Congruum ergo videtur in quamcumque dominicam annuntiatio sanctae Mariae venerit sabbato anticipetur, quod non fit de aliis festis, quia in sequentem diem differuntur. Item si in sabbato fuerit annuntiatio secunda vespera de dominicia dicetur, et postea de festo AC Haec dies et oratio.

IN FESTO SANCTI CASTULI MARTYRIS PATRONI NOSTRI

Ad vesperas AN Iste sanctus. PS Laudate pueri cum reliquis. AN Amavit eum. AN Iustum deduxit. AN Sanctus vir. AN O quam venerandus es. Capitulum de uno martyre. RP Iustum deduxit. RV Immortalis est enim. HY Congaudentes *iubilemus. VS Gloria et honore. AM Beatus Castulus in eculeo. OR Deus qui nos hodiena. Deinde *. Sequitur antiphona et oratio de feria, et obticetur de paenitentia.

Ad completorium capitulum ut de uno martyre. HY Summe martyr athletarum. AD Beatus Castulus in laetitia. Oratio ut supra.

Ad matutinum INV Iubilemus regi martyrum. In primo nocturno AN Beatus vir Castulus. PS Beatus vir cum reliquis ut de uno martyre. AN Quantumcumque fremerent. AN Multi tribulantes. RV Gloria et honore. Legatur passio ipsius Hodie fratres carissimi venerabilem diem passionis. RP Mira dei. RV Iucundus homo. RP Martyr egregie. RV Dispersit dedit. RP Civis romanus. RV In carcere vinctus. In secundo nocturno AN Exaudivit eum. PS Cum invocarem. AN Voci orationis. PS Verba mea. AN Propter nomen tuum. PS Domine dominus noster. VS Posuisti domine. RP Torcular calcabat. RV Domine in benedictione. RP Spretor honoris. RV Caro in spe. RP Christi athleta. RV A Torquato inclytus. In tertio nocturno AN Oculi domini. PS In domino confido. AN In tabernaculo dei. PS Domine quis habitabit. AN Cantabimus et psallemus. PS Domine in virtute. VS Amavit eum dominus. EV Si quis vult venire. RP Beatissimus papa. RV Quia adhaerebat. RP Beatus Castulus. RV Post diutina. RP Sancte Castule. RV Qui terrenis fuisti. Te deum laudamus.

Ad laudes AN Indutus decore. AN Beatus Castulus in laetitia. AN In terra deserta. AN Sancti et humiles. AN In choro sanctorum. CP Beatus vir qui suffert. VS Magna est gloria. AB Gaudeat turba caelestium. Oratio ut supra. Additur antiphona et oratio de feria.

Ad primam AN Amavit eum dominus. Ad alias horas antiphonae, responsoria, versiculi, capitula de uno martyre. Nam antiphonae in laudibus appropiatae sunt suis psalmis, propter quod etiam ipsis in secundis vesperis non utimur.

Ad missam Laetabitur iustus. PS Exaudi deus. Kyrie eleison et Gloria in excelsis sollemniter ut in summis festivitatibus. CL Deus qui nos hodierna die. EP Dilectus deo et hominibus. GR Domine praevenisti. GV Vitam petiit. TR Desiderium animae. EV Si quis vult venire. OF Posuisti in capite. CO Qui vult venire. Ite missa est. In secundis vesperis *.

In secundis vesperis AN Iucundus homo cum reliquis. PS Beatus vir cum reliquis. Require de uno confessore. Capitulum de uno martyre. RP Vir inclytus. RV Cuius intercessio. VS Gloria et honore. AM Beatissimo Castulo. Oratio ut supra. Additur AC Sacerdos et pontifex. Oratio de sancto Ruperto. Deinde antiphona et oratio de feria.

[RUPERTI EPISCOPI]

Ad completorium et ad matutinum omnia de uno confessore et pontifice in pleno officio. Legatur vita ipsius ad sex lectiones cum historia Euge serve. EV Vigilate.

[Ad laudes] additur antiphona et oratio etiam per octavam de sancto Castulo ratione patrocinii. Deinde antiphona et oratio de feria.

Ad primam et ad alias horas ut de confessore et pontifice in pleno officio.

Ad missam Statuit ei dominus. Kyrie eleison et Gloria in excelsis ut in pleno officio. OR Deus qui nobis beati. EP Ecce sacerdos magnus. GR Iuravit dominus. GV Dixit dominus. TR Beatus vir. EV Vigilate. OF Veritas mea et. Praefatio cottidiana festive. CO Beatus servus. Ite missa est.

AMBROSII EPISCOPI

plenum officium, sive peragatur infra quadragesimam, seu post pascha, cum sit unus de quattuor ecclesiae doctoribus. Et si infra quadragesimam venerit per omnia ut de uno confessore et pontifice in pleno officio. Si post pascha venerit peragatur ut in rubrica de sanctis post pascha invenies.

Septuagesima ideo vocata est quia ab ea dominica qua canitur ad missam Circumdederunt me usque ad sabbatum post resurrectionem proximum, in quo baptizati vestes deponunt numerantur dies septuaginta. Hic numerus ideo in ecclesia est memorabilis nobis quia per tot annos in *Babylonie capti fuerunt filii Israel. Sed quoniam ut ait apostolus: Haec omnia in figuram contigebat illis scripta ad correptionem nostram, in quos fines saeculorum devenerunt, hoc temporis spatio significatur omne praesentis vitae tempus, quo peregrinamur ad caelestem Hierusalem, quae est mater nostra. Depositio vestium significat hoc quod etiam apostolus explanat: Quoniam oportet hoc corpus corruptibile induere corruptionem et mortale hoc induere immortalitatem, quod completur in secunda resurrectione. Ideo etiam in eodem sabbato duo Alleluia canuntur quia geminanda laetitia corporis et animae sic praefiguratur: prior quippe resurrectio, quae fit per fidem in baptismate habet aliquid tribulationis in variis mundi huius defectibus, immo etiam in vigilia paschae post alleluia sequitur tractus. Cum vero venerit quod perfectum est evacuabitur quod ex parte est. Tunc enim sancti cum corporibus resurgentes exultatione vera exultabunt. Sicut autem filii Israel in terra aliena suspenderunt organa sua in salicibus, ita et nos vocem exultationis, id est Alleluia, in tempore afflictionis nostrae, quae de paenitentia procedit in amaritudine spontanea, oblivisci debemus. Salicis enim flos, ut physici perhibent, degenerat in harenas, sic et omnis carnis gloria resolvitur, velut in *tineas. Et licet alleluia quod [ad] laudem dei sonat, amodo usque ad pascha omittatur, tamen non ab ore ecclesiae vel cuiuslibet hominis fidelis his diebus usque ad pascha tolli debet laus dei, sed pro ipso aliis verbi idem sonantibus ad laudandum deum exhortamur dicendo Laus tibi domine rex aeternae gloriae. Tractum etiam qui significat proprie cantum seu gemitum laborantium ab hinc ad paschae sabbatum sanctum pro alleluia recitamus.

[DOMINICA] IN SEPTUAGESIMA

Sabbato ad vesperas sola AN Alleluia sub melodia antiphonae finalis. PS Benedictus cum reliquis. Fratres. CP Nescitis quod hi in stadio. HY Cantemus cuncti. VS Vespertina oratio. AM Hymnum cantate. OR Preces populi tui quaesumus domine. Si septuagesima post purificationem venerit nihil in suffragiis dicitur. Si vero ante fuerit dicitur AC Rubum quem viderat, vel alia consimilis et oratio de sancta Maria. Vesperae clauduntur cum alleluia hoc modo Benedicamus domino alleluia alleluia alleluia.

Ad completorium et deinceps post Deus in adiutorium et Gloria patri pro Alleluia utimur Laus tibi domine rex aeternae gloriae. AD Plantaverat. Cetera fiant more solito usque in quadragesimam.

Ad matutinum INV Adoremus dominum. In primo nocturno AN Quid hic statis. PS Beatus vir cum reliquis. VS Memor fui in nocte. Legatur Pentateucus, id est quinque libri Moysi usque in sabbatum proximum ante dominicam de passione domini. Et horum librorum inceptioni tibi certa regula non datur. Ideo incipias et finias ut occurrat. RP In principio fecit. RV Formavit igitur. RP In principio deus. RV Igitur perfecti sunt. RP Formavit igitur. RV Igitur perfecti sunt. In secundo nocturno AN Ite et vos. PS Conserva me domine cum reliquis. VS Quoniam tu illuminas lucernam meam domine. RP Tulit ergo dominus. RV Formavit igitur. RP Dixit dominus deus. RV Adae vero. RP Immisit dominus. RV Hoc nunc os. In tertio nocturno AN Voca operarios. PS Caeli enarrant cum reliquis. VS Exaltare domine. EV Simile est regnum caelorum homini patri familias. RP Dum deambularet. RV Domine audivi. RP In sudore. RV Pro eo quod. RP Ecce Adam. RV Cherubin. Te deum laudamus non dicitur ab hinc usque ad pascha, nisi in plenis officiis.

Ad laudes AN Miserere mei. Psalmum ipsum. AN Confitebor. PS Confitemini. Hos duos psalmos in matutinis laudibus cum propriis antiphonis in diebus dominicis ab hinc usque ad pascha dicimus. Et est ratio quia PS Miserere significat venitur ad laudis confessionem, quae importatur per psalmum Confitemini, et per timorem pervenitur ad spem. Quisque enim in peregrinatione, quam septugesima significat, positus, timori et spei est subditus. Psalmus enim Miserere timorem quem oportet fragiles peccatores in praesenti peregrinatione de vindicta dei habere designat, informans eos ut peccata sua plangant. Quia vero post dolorem cordis et confessionem reatus fiduciam accedendi ad deum habenda est, ideo deum laudantem dicimus ad alterutrum PS Confitemini, sed PS Dominus regnavit et PS Deus meus respice et sequentes, ne aliquid de psalterio praetermittatur. AN Deus deus. Psalmum ipsum. AN Benedictus es. PS Benedicite omnes. AN Laudate deo. Psalmum ipsum. CP Nescitis quod hi, vel Omnis enim qui in agone. VS Domine refugium. AB Simile est enim regnum. OR Preces populi tui. Suffragia non dicantur, nisi ante purificationem venerit.

Ad horas hymnis utimur etiam hoc tempore sub dominicali melodia ex consuetudine, licet quaedam maiores ecclesiae ipsis illis dominicis utantur sub simplici melodia. Tamen in talibus dubiis consuetudinibus matris Frisingensis ecclesiae se nostra ecclesia ut devota filia debet conformare.

Ad primam AN Benedicat nos. PS Deus deus meus respice cum reliquis praeter PS Confitemini domino, in cuius locum usque ad pascha recipimus PS Dominus regnavit decorem indutus. CP Regi saeculorum immortali. RB Christe fili dei. VS Qui sedes. Versiculus minor Exurge domine adiuva. Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison. Pater noster. Et ne nos. Vivit anima. Erravi sicut ovis. VS Benedicamus patrem. Oratio de sancta trinitate Omnipotens sempiterne deus qui dedisti famulis. Post prima fiat aspersio more solita cum antiphona Asperges et oratione consueta.

Ad tertiam AN Quid hic statis.

Ad sextam AN Ite et vos in vineam.

Ad nonam AN Voca operarios. Hodie et per totam ebdomadam capitula et oratio de die. Responsoria dominicalia Inclina cor meum cum reliquis. Per ebdomadam responsoria ferialia Sana animam cum reliquis ut habetur supra dominica post octavam epiphaniae. Ab hinc usque ad pascha praeterquam in cena dominica quotiescumque de tempore canitur ministri altaris utantur casulis ad missam, quia primi hominis lapsus et populi dei captivitas, sed cuiuslibet hominis post baptismum lapsi, sed paenitentiam agentis, typus in septuagesima agitur. Ideo usus dalmaticarum et subtilium et reliqui ornatus. Similiter Te deum laudamus, Gloria in excelsis, Alleluia, sequentia et Ite missa est omittitur, nisi in plenis officiis sanctorum. Et est sciendum, quod subdiaconi et diaconi tempore adventus domini, tempore septuagesimae usque ad cenam domini et tempore ieiuniorum, planetas id est casulas, portant ad ostendendum quod ipsi ad tantam perfectionem in illis tenentur, ad quantam sacerdos in aliis diebus tenetur. Et ad notandum quod, ipsi ex caritate quae per planetam, id est casulam, significatur, ministrant, et non ex timore prout in veteri lege fiebat. Ferunt autem illas ab anteriori parte elevatas, et non replicatas super brachia a dextris et a sinistris sicut sacerdos facit, ad ostendendum dissimilitudinem potestatis et officiorum suorum, et quod ipsi iuxta apostolum ad Hebraeos: Quae retro sunt obliviscentes ad anteriora ferantur. Subdiaconus tamen epistulam lecturus tamquam officio suo functurus casulam deponit, ipse namque ex officio suo veterem legem repraesentat. Unde et epistulae quandoque de veteri lege sumuntur, sub qua non ex amore, ut pramissum est, sed ex timore serviebatur. Quia ergo duravit quamdiu lex duravit, ideo ad hoc figurandum, donec epistula finiatur, non tenet planetam, id est casulam, quae amorem designat. Diaconus vero evangelium legens eam non deponat, sed iuxta modum stolae suo officio competentis illam sibi coaptat. Cingitur enim planeta, id est caritate, ab humero sinistro in latus dextrum, ut ei suave iugum domini sit in prosperis et in adversis, quae per levam et dexteram designantur, tamquam armatus in humeris contra adversa et succinctus in latere contra mundi suavia et prospera. Etiam cum diaconus casulam super humerum replicat, quasi gladio contra hostem vibrat. Denique circa finem missae post communionem diaconus planetam induit ad notandum quod non sufficit opus ex caritate inchoare, nisi et in caritate perficiatur.

[Ad missam] officium Circumdederunt me. Kyrie eleison dominicale absque Gloria in excelsis. CL Preces populi tui. Fratres. EP Nescitis quod hi qui in stadio. GR Adiutor in opportunitatibus. GV Quoniam non in finem. TR De profundis clamavi. EV Simile est regnum caelorum patri familias. Credo in unum dicitur. OF Bonum est confiteri. Praefatio cottidiana usque in * capite ieiunii. CO Illumina faciem tuam. Missa cum Benedicamus domino clauditur usque ad pascha quotiescumque de tempore canitur. Si festum dedicationis alicuius ecclesiae, vel altaris, infra septuagesimam usque in cenam domini evenerit, sollemnissime celebretur cum omni cantu ad idem pertinente excepta sequentia et alleluia, pro quibus canendus erit TR Qui confidunt. Te deum laudamus, Gloria in excelsis, Credo in unum et Ite missa est non omittimus.

In secundis vesperis AN Sede a dextris cum reliquis. PS Dixit dominus cum reliquis. Capitulum dominicale. Hymnus non dicitur nec dominicis diebus, nec ferialibus, nisi sabbatis noctibus. Tunc dicetur HY Dies absoluti. VS Dirigatur domine. AM Dixit pater familias. Oratio dominicalis, quae per totam ebdomadam dicitur ad horas cum capitulis dominicalibus, praterquam ad primam et ad completorium quae non mutantur usque ad quadragesimam. Hae antiphonae Dixit pater familias, AE Conventione facta, AE Amice non, AE Cum autem sero factum, AE Hi novissimi, AE Dixit autem pater familias, AE Tolle quod tuum, AE Non licet mihi facere, AE Sic erunt novissimi, AE Erunt primi novissimi, AE Multi enim sunt dicendae sunt per totam ebdomadam ad matutinas et ad vesperas.

[INFRA EBDOMADAM]

In feriis ad matutinum invitatorium feriale cum antiphonis et psalmis nocturnalibus ferialibus. Legantur tres lectiones de Genesi cum tribus responsoriis de historia In principio. Officium dominicale quando necesse est cantetur per totam ebdomadam absque tractum. In quarta et in sexta feria cum epistulis et evangeliis de feria. Item memento quod ad maiores cursus scilicet ad matutinas et ad vesperas suffragia sanctorum, quibus per annum utimur, non omittantur usque in caput ieiunii. De sancta cruce vero usque post octavam pentecostes mentionem non facimus. Item vigilias mortuorum pro nostris ebenfactoribus infra pulsum vesperarum cum sex scholaribus in feriis usque ad pascha resumimus. Cetera ut in feriis.

Sexagesima ideo vocata est quia ab ea dominica qua cantatur Exurge quare usque in quarta feria paschalis ebdomadae qua canitur Venite benedicti patris dies sexaginta computantur. In hac autem feria secundum consuetudinem primitivae ecclesiae baptizati vocabantur in monasterium principale, ut plenitudinem et confirmationem christianitatis acciperent ab episcopis, si quid neglectum esset a simplicioribus presbyteris. Significat autem hoc tempus vocationis dominicae laetitiae, quae his qui signum dei habent in frontibus suis et veram fidem bonis actibus confirmaverunt dictura est in novissima die Venite benedicti.

[DOMINICA] IN SEXAGESIMA

Ad vesperas AN Benedictus cum reliquis. PS Benedictus cum reliquis. CP Libenter suffertis. RP Formavit igitur. RV Igitur perfecti. HY Dies absoluti praetereunt. VS Vespertina oratio. AM Multi enim sunt. OR Deus qui conspicis quia ex. Notandum est quod prior vespera cuiuslibet dominicae crastinam exigit orationem, quia capitulum ante Magnificat sequenti ascribitur dominicae, sicut in dominica de adventu domini, et quadragesimae sive passionis dominicae. Comprobatur quod in aliis sollemnitatibus pene usquequaque frequentatur, hoc utique responsoria et antiphonae indicant, quae de crastina historia ad priorem vesperam solent anticipari. Aliquando etiam ultima antiphona de evangelio prioris dominicae ad vesperam praedictam servatur, ut in dominicis post epiphaniam et pascha, quae tamen adeo concordant ut antiphona praecedentis dominicae orationi subsequentis optime conveniant.

Ad completorium AD Pacem tuam. Cetera ut supra.

Ad matutinum invitatorium et responsoria ut in superiori dominica. Ultimum RP Ubi est Abel. In primo nocturno AN Si vere fratres. In secundo nocturno AN Si culmen. In tertio nocturno AN Si gloriam dignitatum. Versiculi ut supra. Legatur sermo Leonis papae Nemo est qui nesciat. EV Exiit qui seminat cum sua homilia.

Ad laudes Miserere mei cum reliquis. Capitulum dominicale. VS Domine refugium. AB Qui verbum dei. OR Deus qui conspicis.

Ad primam AN Benedicat nos ut supra praecedenti dominica.

Ad tertiam AN Si vere fratres.

Ad sextam AN Si culmen.

Ad nonam AN Si gloriam. Hodie et per totam ebdomadam capitula et oratio de instanti dominica. Cetera omnia ut in superiori dominica,

Ad missam Exurge quare. CL Deus qui conspicis. In fine huius collectae mentio fit de sancto Paulo cum dicitur in fine doctoris gentium, quia eodem die statio Romae fit ad sanctum Paulum. Saepe enim secundum stationes officia ordinantur. Fratres. EP Libenter suffertis. GR Sciant gentes. GV Deus meus. TR Commovisti terram. EV Exiit qui seminat. Credo in unum. OF Perfice gressus. CO Introibo. Benedicamus domino.

In secunda vespera AN Sede a dextris. PS Dixit dominus cum reliquis. Capitulum et oratio de die. AM Exiit qui seminat. Ctetera ut superiori dominica.

[INFRA EBDOMADAM]

Hae antiphonae Semen cecidit. AE Iesus haec dicens. AE Vobis datum est. AE Quod autem cecidit. AE Cum turba plurima per ebdomadam dicuntur ad matutinas et ad vesperas.

[Ad missam] si necesse est per totam ebdomadam cantetur officium Exurge. Cetera omnia ut supra.

Quinquagesima ideo est vocata quia ab ea dominica in qua cantatur Esto mihi usque ad resurrectionem quinquaginta dies sunt, ita ut ipsa dominica sancta quinquagesimus sit dies. Qui dies praefiguratus est in lege anno quinquagesimo, qui vocatur iubileus, id est remissionis, *quia tunc omnes servi captivi *libertati donabantur et agrorum fructus peregrinis et advenis in usum dabantur. Hoc mystice impletum est in resurrectione domini. Nam cum omnes captivi a diabolo tenerentur resurgens dominus victo mundi principe et fideles servos suos fecit liberos et his qui peregrini a caelesti regno fuerant bonorum operum fructus mancipavit. Significant vero hi quinquaginta dies quinque mundi aetates qui praecesserunt adventum Christi, in quibus tam iusti quam iniusti descenderunt ad inferni tenebras. Quod etiam psalmista praecinuit dicens: Ad vesperum demorabitur fletus et ad matutinum laetitia, id est usque ad occasum veri solis, qui est mors Christi, perdurabit sanctorum gemitus et ad matutinum laetitia, quando resurrectio illuxerit expectata.

[DOMINICA] IN QUINQUAGESIMA

Ad vesperas AN Benedictus. PS Benedictus cum reliquis. CP Si linguis hominum. RP Tentavit deus. RV Immola deo. HY Dies absoluti. VS Vespertina oratio. AM Cum turba plurima. OR Preces nostras quaesumus.

Ad completorium AD Vigilate omnes.

Ad matutinum INV Quoniam deus magnus. In primo nocturno AN Cecus sedebat. PS Beatus vir cum reliquis. VS Memor fui in nocte. Legatur sermo Ioannis episcopi, qui sic incipit Fides est religionis. RP Quadraginta. RV Noe vero et uxor. RP Ponam arcum meum. RV Cumque obduxero. RP Per memetipsum. RV Ponam arcum. In secundo nocturno AN Miserere mei. PS Conserva me cum reliquis. VS Quoniam tu illuminans. RP Aedificavit Noe. RV Ecce ego statuam. RP Locutus est. RV Benedicens benedicam. RP Dum staret Abraham. RP *Dixit dominus ad Abraham. In tertio nocturno AN Cecus magis ac. PS Caeli enarrant cum reliquis. VS Exaltare domine. EV Assumpsit Iesus duodecim. RP Tentavit. RV Immola deo. RP Angelus domini. RV Et benedicentur. RP Cecus sedebat. RV Et qui praeibant.

Laudes Secundum multitudinem. PS Miserere mei cum reliquis ut supra in septuagesima. AN Deus meus. AN Ad te de luce. AN Hymnum dicite. AN Omnes angeli. Capitulum de dominica. VS Domine refugium. AB Transeunte domino. OR Preces populi tui.

Ad primam AN Benedicat ut supra in septuagesima.

Ad tertiam AN Cecus sedebat.

Ad sextam AN Miserere mei.

Ad nonam AN Cecus magis. Hae antiphonae durant per totam ebdomadam ad illas horas. Capitula et oratio de dominica. Responsoria et versiculi in dominica dominicalia, in feriis ferialia.

Ad missam Esto mihi. CL Preces populi tui. Fratres. EP Si linguis hominum. GR Tu es deus qui. GV Liberasti in brachio. TR Iubilate deo omnes. EV Assumpsit Iesus duodecim. Credo in unum. OF Benedictus es. CO Manducaverunt. Benedicamus domino.

In secunda vespera AN Sede ad dextris. PS Dixit dominus cum reliquis. AN Nos qui vivimus super psalmum In exitu Israel sub tono peregrino imponatur. Capitulum de dominica. HY Dies absoluti praetereunt. VS Dirigatur domine. AM Cum appropinquaret Iericho.

Completorium ut supra.

Si festum aliquod novem lectionum in dominicam quinquagesimae inciderit in secundam feriam differatur, quia laudes eius historiae nulla sequentium feriarum recipere potest, licet responsoria repetantur.

FERIA SECUNDA

Ad matutinas AB Iter faciente.

In vesperis AM Omnis plebs.

FERIA TERTIA

[Ad matutinas] AB Domine puer meus.

In vesperis AM Domine non sum dignus. Cetera omnia ut supra in aliis feriis suo modo.

Officium dominicale etiam per hos duos dies potest decantari.

[FERIA QUARTA] IN CAPITE IEIUNII

Notandum quod a capite ieiunii usque in cenam domini exclusive exceptis dominicis et festivis diebus ad matutinum et ad omnes cursus debent fieri genuflexiones quando dicitur Deus in adiutorium.

Hoc die ad matutinum INV In manu tua domine cum psalmis, antiphonis et versibus cottidianis et ferialibus. EV Cum ieiunatis cum sua homilia. Tria responsoria de historia Quadraginta.

[Ad laudes] AB Cum ieiunatis. Sequuntur genuflexiones cum novem Kyrie eleison. Deinde Pater noster. Et ne nos. Dicantur preces maiores scilicet Oremus pro omni gradu ecclesiae cum psalmo Miserere mei deus secundum magnam. VS Exurge domine adiuva, vel Domine deus virtutum. Dominus vobiscum. Oremus. Sequitur oratio de die. Deinde antiphona de paenitentia Quis scit si convertatur. VS Domine non secundum peccata. Sequitur oratio super populum quaecumque hoc die fuerit. Et haec antiphona de paenitentia in privatis diebus ad matutinas non mutatur usque ad passionem domini. Ab hac die usque ad cenam domini exclusive dominicis diebus exceptis dicantur post matutinum psalmi scilicet PS Domine ne in furore i. PS Exaudiat te dominus. PS Dominus regit me. PS Ad te domine levavi. Et post quemlibet psalmum sequitur Gloria patri. His psalmis finitis presbyter dicat VS Memento congregationis tuae. Deinde PS Te decet absque Gloria patri, sed immediate subiungitur VS A porta inferi. *PS Beati quorum. Sequitur immediate VS Requiem aeternam et cetera. Deinde Fidelium omnium animae per magnam misericordiam dei requiescant in pace. Amen.

Ad primam his quattuor diebus ut ante quadragesimam, nisi quod post novem Kyrie eleison et Pater noster et Credo in deum subiunguntur preces quadragesimales maiores scilicet Verba mea auribus ut in officiali continentur cum septem paenitentialibus psalmis scilicet Domine ne in furore cum reliquis. Et post quemlibet psalmum sequitur Gloria patri. Quibus finitis subiungitur VS Exurge domine adiuva, vel Domine deus virtutum, sel alter qui tempori congruit, ut post dominicam quadragesimae VS Scapulis suis vel VS Scuto circumdabit. Post dominicam de passione VS Eripe [me] domine ab homine. VS Erue a framea. Sequitur oratio de feria praesentis diei.

Ad tertiam AN Cecus sedebat. Capitulum et oratio de instanti feria. Responsorium ut supra in feriis ante quadragesimam et dicantur novem Kyrie eleison cum genuflexione et Pater noster. Et ne nos inducam. Preces minores Ego dixi domine cum psalmo Miserere mei deus miserere mei quoniam. VS Domine deus virtutum vel aliter, qui tempori congruit. Et oratio de instanti feria. Post tertiam immediate quindecim gradus dicimus, semper quinque psalmos concludendo cum uno Gloria patri. Et in fine dicimus VAR Laus tibi domine rex aeterne gloriae. Et statim letania subiungimus flexis genibus cum collecta Pietate tua.

Quibus finitis priorem missam cottidie in feriis usque in cena domini pro defunctis canimus, vel aliam de beata virgine, vel de patrono, seu quam dies expostulat. Deinde continue subiungitur sexta.

Ad sextam AN Miserere mei. Capitulum et oratio de die. Responsorium et versiculus ut in feriis ante quadragesimam cum novem Kyrie eleison, et Pater noster cum genuflexione. Preces minores Ego dixi domine cum psalmo Inclina domine aurem tuam. Sequitur versiculus qui tempori congruit cum collecta de die.

Ad nonam AN Cecus magis. Capitulum de instanti die. Responsorium et versiculus ut supra in feriis ante quadragesimam et dicantur novem Kyrie eleison cum genuflexione et Pater noster. Preces minores ut supra Ego dixi cum psalmo Domine refugium. Sequitur versiculus qui tempori congruit cum collecta de die. Hic ordo non mutatur usque in canam domini exclusive, nisi diebus dominicis et [fe]stivis.

[Ordo in die cinerum] Sub nona vel ante sacerdos qui celebraturus est, vel alter, benedicat cineres ut in benedictionali continetur deinde aspergantur cineres benedicti et turificentur. Post nonam procedant ministri cum cruce velata et cinere. Et cantor imponat AP Exaudi nos domine, quae hac sola die canitur. PS Salvum me fac. Gloria patri. Exaudi nos domine. Qua finita presbyter dicat Oremus. Diaconus Flectamus genua. Levate. OR Concede nobis domine praesidium. Deinde imponat cantor AP Immutemur. AP Iuxta vestibulum et. Interim presbyter det cineres clericis et laicis dicendo Memento homo quia pulvis es et in cinerem reverteris. Et hic qui cineres suscipit humili corde Cor contritum et humiliatum deus non despicies. Etiam praesbyter, qui cineres dat, suscipiat cineres ab alio sacerdote, si adest. Aliquando ipse sacerdos genibus flexis coram altari sibi ipsi cineres imponat. Quibus finitis fiat processio ad altare sancti Nicolai praecedente cruce mortuorum velata et cantetur RPP Emendemus in melius. RV Peccavimus cum patribus. AP Dimitte nobis domine. Qua finita presbyter publicum officium hoc die celebraturus cum ministris casulis indutis coram eodem altari flexis *genibus incipiat PS Miserere mei deus. Alternatim ipse cum ministris unum versum et chorus similiter flexis *genibus alium versum. Deinde Gloria patri. Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison. Pater noster. Et ne nos. VS Domine non secundum peccata. OR Parce parce domine peccatis. Per Christum dominum nostrum. Deinde reditur ad chorum cum responsorio Abscondite elemosinam. RV Honora dominum. Quo finito cum repetitione sequitur versiculus qi tempori congruit. Et statim imponitur officium diei.

[Ordo processionum in quadragesima] Nota quod usque in cenam domini singulis feriis quartis nobiscum processio fit ad altare sancti Nicolai, et in singulis feriis secundis ad altare sanctorum Erasmi et Oswaldi, eo modo quo praescriptum est solummodo post dominicam de passione responsoriis in alia transmutatis. Et in qualibet feria sexta processio fit nobiscum ad sanctum Leonardum hoc modo: nona finita duo canonici incipiant et prosequantur letania sub melodia feriali scilicet Kyrie eleison. Christe eleison. Et cum ventum ad locum ubi dicitur Sancte Petre levatur crux velata, et itur processionaliter ad sanctum Leonardum. Et cum concluditur Omnes sancti orate pro nobis, statim fit genuflexio sacerdotis cum ministris ante altare sancti Leonardi ex una parte et similiter genuflexio chori ex altera parte illis alternatim dicentibus PS Miserere mei deus. Gloria patri. Kyrie eleison. Christe eleison. Pater noster. Et ne nos. Sequitur VS Domine non secundum peccata. Deinde OR Parce parce domine. Per Christum dominum nostrum. Amen. Qua finita praedicti letaniam, in ea parte ubi dimissum est, prosequuntur redeundo ad chorum cantantes Propipitius esto parce nobis domine. Propitius esto libera et sic deinceps. Letania sic in choro finita statim imponitur officium illius diei, quodcumque fuerit in ordine.

[Ad missam] Notandum est etiam, ne rubricarum prolixitas legenti tedium parturiat, quod per totam *quadragesimam missa celebratur sicut in graduali et in plenario continetur. Etam cottidie in feriis ante orationem praemissa salutatione Dominus vobiscum dicimus Oremus. Diaconus Flectamus genua. Levate. Sequitur oratio diei. Item nota quod privatis diebus feria secunda, quarta et sexta ultima collecta erit Pietate tua. Sed in aliis privatis diebus ultima collecta erit Omnipotens sempiterne deus qui vivorum dominaris, vel generalis de sanctis. Etiam sciendum quod TR Domine non secundum peccata omni feria secunda et feria quarta et sexta usque ad feriam quartam post palmas canitur excepta quarta feria Reminiscere. PF *Qui corporali ieiunio. Iuxta statutum Pelagii papae cottidie dominicis et privatis diebus usque in dominicam palmarum est dicenda, nos vero eam dicimus usque in dominica de passione domini. Item post Sanctus usque postquam dictum est Pater noster flectantur genua in privatis diebus per totam quadragesimam et per omnia quattuor tempora anni praeter quattuor tempora pentecostes. Notandum etiam quod cottidie in privatis diebus ad ultimum Per dominum nostrum Iesum Christum filium tuum dicitur Oremus et diaconus imponat Inclinate capita vestra deo. Deinde sacerdos dicat orationem super populum, quae in missali libro continetur exceptis dominicis diebus et in quibusdam locis, quod tamen nobiscum non servatur excepto sabbato quattuor temporum. In quo antiquitus tam sero peragebatur officium quod ad dominicam videbatur debere referri. Sciendum praeterea est quod oratio posto communionem pro solis communicantibus solet orare. Populus autem etsi in quadragesima conveniat, non tamen cottidie ut deberet communicat, nec proprie communio dici potest, nisi plures de eodem sacrificio perciperent. Ne ergo populus ita oratione ut communione careret adiecta est oratio super populum, in qua non de communicatione, sed pro populi protecione speciali oratur. In dominicis tamen diebus non dicitur, quia et genuflexio vitatur, quia omnes iuxta attestationem sancti Ambrosii in dominicis diebus communicare deberent, quibus et oratio post communionem sufficere posset. Apud Graecos etiam, ut legitur, excommunicandus est, qui usque ad tertiam dominicam non communicaverit. Sed quia hoc modo nec ab omnibus presbyteris in quadragesima, nec dum laicis, observatur, congrue adiecta est oratio super populum ut vel illo tempore ultima benedictione non carerent, dum tamen communicare non solerent. Orationes vero super populum ideo in quadragesima frequentamus, quia dum maiorem conflictum ieiuniis et orationibus contra speciale nequitias sumimus, necesse est ut nos et populum instantius deo commendemus. Illo tempore suspenduntur vela in ecclesia videlicet velum quod sacrum operit, et quod sanctuarium a clero dividit, et quod clerum a populo secernit. Et significat haec vela litteram legis, id est eius carnalem observantiam, sive quod in veteri testamento ante Christi passionem intelligentia sacrarum scripturarum velata, id est operta et obscura erat, et qui tempore illo fuerunt velatam, id ies obscuram scientiam ante oculos habuerunt. Significat etiam rompheam illam, quae fuit ante ianuam paradisi. Et quoniam huius carnalis observantia et oscuritas et romphea in Christi passione sublata sunt, ideo cortinae et velamina huius in parasceve removentur, tunc etiam altaria denudantur. In vesperis vero sabbati cuiuslibet dominicae quadragesimae vela retrahuntur sive elevantur et in festivitatibus novel lectionum, quia dominica recolit resurrectionem et festa sanctorum ad resurrectionem pertinent. Si festum novem lectionum in hanc diem cinerum inciderit per omnia de festo agatur, de ieiunio vero tam ad matutinas quam ad secundam vesperam tantum antiphona et oratio dicatur. Et missa de festo ad tertiam fiat, missa vero de ieiunio fiat ad nonam. EV Cum ieiunatis legatur sequenti die, vel legatur illo die pro nona lectione, quod nos magis facere consuevimus. Si vero festum trium lectionum fuerit per antiphonam et orationem tantum commemoretur, et si proprium habeat officium in loco missae pro defunctis post tertiam celebretur. Post missam immediate nisi in diebus dominicis vespera canimus.

In secundis vesperis antiphonae et psalmi feriales per illos quattuor dies. Capitulum de die. VS Dirigatur ad te. AM Thesaurizate vobis. Dicantur novem Kyrie eleison et preces maiores Ego dixi domine. PS Miserere mei. Versiculus qui congruit. Oratio de die. Deinde cottidie in feriis usque in dominicam de passione de paenitentia Vivo ego. Sequitur oratio super populum. Post vesperas in feriis dicuntur hi psalmi: PS Beatus qui intelligit. PS Deus in adiutorium. PS Levavi oculos. Post quemlibet Gloria patri. VS Propitius esto peccatis. PS De profundis. Hic concluditur cum versiculo Requiem aeternam. Fidelium omnium animae.

Completorium ferialiter secundum nostram consuetudinem. Quidam enim etiam vesperas per hos quattuor dies cantantur ferialiter ut supra, non post missam sed hora consueta prout per totum annum fieri solet.

Notandum est quod illi quattuor dies post tempus Gregorii papae a successoribus suis pro sex dominicis sunt assumpti ad explendam quadragesimam cum parasceve et sabbato sancto paschae. Cum enim illi quattuor dies pro *complemento quadragesimalis ieiunii recipiantur necessario quadragesimalem observantiam obtinebunt, videlicet ut tandem post vesperam ieiunium solvatur, sicut in canonibus praecipitur quod tamen alio tempore statim post nonam solvitur, cum et missa ad sextam celebretur. In hoc autem quadragesimale ieiunium differre debet ab aliis, quod in aliis post nonam, in hoc autem post vesperam reficiamur. Unde et missa in his diebus non ad sextam, sed ad nonam merito celebratur. Est enim ecclesiastica consuetudo, ut ad nonam reficiamur cum ad sextam missam celebremus, ad vespera autem cum ad nonam sacrificamus. Ut ergo his diebus usque ad vesperam ieiunemus, canonicum est ut et missam usque ad nonam differamus.

FERIA QUINTA

[Ad matutinum] Invitatorium, antiphonae, psalmi nocturnales per omnia ut in feriis. Legantur tres lectiones de Genesi. Tria responsoria de historia Quadraginta.

[Ad laudes] AB Me etenim.

[Ad vesperas] AM Quare ieiunavimus.

De antiphonis superfluis sciendum est, quod possent cantari ad horas, ne superfluerent ut fit in adventu domini.

FERIA SEXTA

[Ad laudes] AB Cum facis elemosinam.

[Ad vesperas] AM Nesciat sinistra tua. Capitulum et oratio de die instanti. Hodie et cottidie cetera omnia ut supra.

SABBATO

[Ad matutinum] Invitatorium, antiphonae et nocturnus de feria. RP Deus domini mei. RV Deus in cuius conspectu. RP Vocavit angelus. RV Et benedicetur. RP Veni hodie. RV Igitur puella.

[Ad laudes] AB Tu autem cum oraveris.

[Ad missam] officium Esto mihi per totum absque tractu, et evangelia non de dominica, sed de praesenti sumuntur feria, ut in missali et plenario continentur, de quibus per quadragesimam speciales rubricas non ponimus, ne legentibus tedium et fastidium, ut de planis et per se notis, generetur.

Quadragesima ideo dicta est quia ab ea dominica qua cantatur Invocavit me quadraginta dies numerantur usque in cenam domini, quando temporalem cenam magister cum discipulis sumpsit eisque exemplum humilitatis lavatione pedum ostendit. Hoc tempus abstinentiae, quae fit pro peccatis, dedicatum est per Moysen, per Heliam, per ipsum quoque dominum, qui licet non peccaverit, medicinam pro peccatis ostendit. Praefiguratum autem est hoc tempus illis annis per quos in deserto populus Israel commoratus est, quando post esum agni et transitum maris Rubri erraverunt in solitudine et inaquoso. Et licet obruti essent Aegypti, diversis tamen hostibus et serpentibus memorantur afflicti. Nos ergo per ipsos signati, si ad vitam contemplativam quasi ad terram repromissionis tendimus, non propter hostes illos, qui in baptismate obruti sunt, securi sumus, sed astutias et deceptiones Balac regis per abstinentiam caveamus.

DOMINICA PRIMA IN QUADRAGESIMA

Ad vesperas AN Advenerunt nobis. CP Hortamur vos. RP Spes mea. RV In te confirmatus. Hoc responsorio Frisingensis ecclesia utitur etiam sequentibus duabus sabbatinis noctibus. Nos vero tantum hac nocte. Deinde dominicis diebus utimur ad tertiam. HY Ex more docti mystico per totam ebdomadam. VS Angelis suis usque in passionem domini. AM Ecce nunc tempus. OR Deus qui ecclesiam tuam annua quadragesimali. Preces, nec de paenitentia in dominicis.

Ad completorium CP Quiescat domine ira usque ad passionem domini. RB In manus tuas domine. RV Redemisti me. HY Christe qui lux es. Haec duo, scilicet responsorium et hymnus, durant usque in cenam domini. VS Custodi nos domine. AD Cum videris nudum. Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison. Pater noster. Et ne nos. In pace in idipsum. Credo in deum. Carnis resurrectionem. VS Scapulis suis, vel alter qui tempori congruit. Oratio dominicalis ut in vesperis.

Ad matutinum INV Non sit vobis vanum. In primo nocturno AN Advenerunt nobis. PS Beatus vir cum reliquis. VS Dicet domino. Hic cum sequentibus versiculis durat usque in passionem domini. Legatur sermo qui sic incipit Licet nobis dilectissimi ad sex lectiones secundum nostram consuetudinem, sed Frisingensis ecclesia habet sermonem Ante dies devotionem. RP Ecce nunc tempus. RV In omnibus. RP Paradisi portas. RV Ecce nunc tempus. RP Emendemus in melius. RV Peccavimus cum. In secundo nocturno AN Commendemus. PS Conserva me domine cum reliquis. VS Scapulis suis. RP In ieiunio et fletu. RV Inter vestibulum. RP In omnibus exhibeamus. RV Ecce tempus. RP Abscondite elemosinam. RV Ho nora deum. In tertio nocturno AN Per arma iustitiae. PS Caeli enarrant cum reliquis. VS Scuto circumdabit te. EV Ductus est Iesus cum sua homilia. RP Tribularer si nescirem. RV Et Petrum. RP Angelis suis. RV Super aspidem. RP Ductus est Iesus in desertum. RV Et cum ieiunasset. Te deum laudamus non dicitur.

Ad laudes AN Cor mundum. PS Miserere mei deus. AN O domine salvum. PS Confitemini domino. AN Sic benedicam te. PS Deus deus meus. AN In spiritu humilitatis. PS Benedicte omnia. AN Laudate deum. PS Laudate dominum de caelis. Capitulum de dominica. VS Domine refugium, sed in feriis VS Ipse liberavit me. AB Ductus est Iesus. OR Deus qui ecclesiam tuam.

Ad primam AN Benedicat nos. PS Deus deus meus cum reliquis. Pro psalmo Confitemini per totam quadragesimam utimur psalmo Dominus regnavit decorem. CP Regi saeculorum. RB Christe fili dei. VS Exurge domine. Kyrie. Christe. Kyrie. Pater noster. Et ne nos. Vivit anima mea. Erravi sicut. Credo in deum. Carnis resurrectionem. VS Benedicamus patrem et filium. Oratio de sancta trinitate Omnipotens sempiterne deus qui dedisti. Hic modus servatur ad primam diebus dominicis usque in passionem domini. Et est ratio quare illo tempore ad completorium oratio dominicalis et ad primam oratio de sancta trinitate dicatur cum aliis temporibus sabbatinis noctibus ad completorium et dominicis diebus ad primam communiter utrobique oratio de sancta trinitate habeatur. Quia hoc tempore antiphona, capitulum, responsorium, hymnus ad completorium variantur, sed ad primam hymnus, antiphona, capitulum, responsorium non variantur nobiscum usque ad passionem domini. Ideo oratio de sancta trinitate ad primam solito more usque ad idem tempus permanebit. Imitamur enim spiritualiter ad primam quasdam ecclesias, de quibus scribit auctor libri Rationalis dicens: Quaedam ecclesiae numquam variant antiphonam ad primam, cum enim deus sit invariabilis, qui est Alpha et O, id est principium et finis. Idcirco quia semper a nobis primitias et decimas exigit, tamquam semper solventes primitias diei, numquam variant antiphonam, sed semper dicunt illa de sancta trinitate, nisi aliquod festum accidat, quia tunc fit de ipso festo. Aliae tamen ecclesiae variant et hymnum et antiphonam in dominicis et in feriis et in festis diei et sanctorum.

[Ad processionem] Post primam usque in die palmarum exclusive fit processio ad ecclesiam baptismale cum antiphona Sancta Maria et AP Sancta virgo Maria. Quibus finitis fit statio cum uno Pater noster. Et ne nos. VS Domine refugium tu factus. Sequitur OR A cunctis nos quaesumus domine defende periculis. Qua finita statim imponitur responsorium quod in priori vespera fuit cantatum, vel quod in matutinum habitum fuit pro nono, ut hoc die imponitur RPP Ductus est Iesus, cum quo reditur ad chorum. Et eo expleto cum versu et repetitione si necesse fuerit, sequitur VS Scuto circumdabit te, vel alter qui tempori congruit, et statim incipitur tertia.

Ad tertiam AN Advenerunt nobis. RB Spes mea. RV In te confirmatus sum. Minor VS Dicet domino.

Ad sextam AN Commendemus nos. RB Esto nobis. RV A facie inimici. Minor VS Scapulis suis.

Ad nonam AN Per arma iustitiae. RB Declara super. RV Declaratio sermonum. Minor VS Scuto circumdabit. Capitula et oratio de dominica.

Ad missam IN Invocavit me. CL Deus qui ecclesiam tuam annua. EP Hortamur vos. GR Angelis suis. GV In manibus portabunt. TR Qui habitat in adiutorio. Qui cantatur in choro alternatim et *. Eodem modo fit in aliis tractibus. EV Ductus est Iesus in desertum. Credo in unum. OF Scapulis suis. Benedicamus domino. Cetera dominicaliter.

In secunda vespera AN Sede a dextris. PS Dixit dominus cum reliquis. Capitulum dominicale. RP Esto nobis. RV A facie inimici. HY Ex more docti. Haec duo servantur per totam ebdomadam. VS Angelis suis deus. AM Non in solo pane. Oratio dominicalis ut supra.

Ad completorium capitulum, responsorium, versiculus ut supra. AD Gregem tuum, quae non mutatur in feriis usque ad passionem domini. Oratio dominicalis ut supra. Si est in feria oratio sumatur de feria. Ratio quia capitulum, responsorium, hymnus et antiphona sunt de instanti tempore, ergo cottidie erit de illo die sive sit dominica sive feria.

[FERIA] SECUNDA

[Ad matutinum] Frisingensis ecclesia incipit Exodum. INV Non sit vobis vanum minus. Nocturnus cum antiphonis ferialibus tam in matutinis quam in laudibus singulis ferialibus diebus usque in cenam domini.

[Ad laudes] Capitulum hodie et cottidie de feria. VS Ipse liberavit me. AB Quod uni ex minimis meis. Preces ut supra in capite ieiunii.

Ad primam AN Frange esurienti. CP Cum videris nudum. Haec duo non mutantur usque in passionem domini. RB Christe fili dei. Preces maiores ut supra.

Ad tertiam AN Advenerunt nobis. Capitulum de feria. RB Participem me fac. Aspice in me. Minor VS Dicet domino. Preces ut supra.

Ad sextam AN Commendemus nos. Capitulum et oratio de feria. RB Ab omni via mala. RV A iudiciis enim tuis. Minor VS Scapulis suis. Preces minores ut supra.

Ad nonam AN Per arma iustitiae. Capitula et oratio semper de feria sicut occurrit. RB Septies in die. RV Erravi sicut ovis. Minor VS Circumdabit. Haec responsoria cantantur ad horas per duas ebdomadas.

Post nonam fiat processio ad altare sanctorum Erasmi et Oswaldi ut habetur supra in regulis in capite ieiunii. Post missam immediate cantentur in feriis vesperae.

Ad vesperas antiphonae et psalmi feriales semper in ferialibus diebus usque in passionem domini. Capitulum de feria ut in officiali continetur. RP Esto nobis domine. RV A facie inimici per duas ebdomadas. HY Ex more docti mystico per totam ebdomadam. VS Angelis suis usque in passionem domini. AM Venite benedicti. Preces maiores cum antiphona Vivo ego de paenitentia et oratione super populum per totum ut supra.

FERIA TERTIA

[Ad matutinum] INV Promisit enim dominus ferialiter.

[Ad laudes] AB Osanna filio.

Ad vesperas AM Scriptum est enim quia domus.

FERIA QUARTA [QUATTUOR TEMPORUM]

[Ad matutinum] INV Vigilate ergo ferialiter. Et haec supradicta tria ferialia invitatoria per ferias cantantur vicissitudinaliter usque in passionem in passionem domini. Legatur EV Accesserunt ad Iesum scribae et Pharisaei cum sua homilia.

[Ad laudes] AB Sicut fuit Ionas. Cetera ut supra.

Ad missam propter quattuor tempora habentur duae collectae. Prima sine salutatione cum Flectamus genua. Sequitur Dixit dominus ad Moysen. EPP Ascende [ad me] in montem. GR Tribulationes. Deinde alia collecta cum salutatione sine Flectamus genua. Sequitur epistula et TR De necessitatibus. Cetera ut supra.

FERIA QUINTA

[Ad laudes] AB O mulier magna.

[Ad vesperas] AM Vade mulier.

FERIA SEXTA [QUATTUOR TEMPORUM]

[Ad matutinum] legatur EV Erat dies festus cum sua homilia.

[Ad laudes] AB Angelus domini.

Ad vesperas AM Qui me sanum fecit.

Antiphonae superfluae * possent ad horas decantari.

SABBATO DUODECIM LECTIONUM

[Ad matutinum] legatur EV Assumpsit Iesus Petrum.

[Ad laudes] AB Assumpsit Iesus. Cetera ut supra.

Ad missam Intret oratio. PS Domine deus salutis. Kyrie. Sex lectiones sunt legendae ad missam et totidem orationes. Quinque cum Flectamus genua sine salutatione. Ad sextam orationem sacerdos populum salutat, nec Flectamus genua dicitur separantes nos ab illis qui statuam adoraverunt. [H]ac die duodecim lectiones intitulantur propter diversitatem populi ab antiquis enim Romanis sex lectiones bis, id est graece et latine, legebantur. CL Populum tuum quaesumus domine. Leguntur prophetiae cum suis titulis. Prima Locutus est dominus ad Moysen dicens. Respice domine. GR Miserere mihi. GV Conturbata. CL Deus qui nos in tantis periculis. EPP Dixit dominus filiis Israel. Si custodieritis. GR Protector noster. GV Domine deus virtutum. CL Protector noster aspice deus. EPP Orationem faciebant. GR Propitius esto. GV Adiuva nos deus. CL Adesto quaesumus domine. EPP *Miserere nostri deus omnium. GR Dirigatur. GV Elevatio. CL Quaesumus omnipotens deus vota humilium. EPP Angelus domini. HY Benedictus es domine. CL Deus qui tribus pueris. Prius sacerdos salutat populum et non flectit genua. Fratres. EP Rogamus vos corripite inquietos. TR Laudate dominum omnes. EV Assumpsit Iesus Petrum. OF Domine deus salutis. CO Domine deus meus in te speravi. Cetera ut supra in feriis annotatur.

DOMINICA SECUNDA [IN QUADRAGESIMA]

Ad vesperas AN Advenerunt nobis. PS Benedictus cum reliquis. Fratres. CP Rogamus vos et obsecramus. RP Vidi dominum facie. RV Et dixit nequaquam. HY Audi benigne per totam ebdomadam. VS Angelis suis deus. AM Visionem quam vidistis.

Ad completorium ut supra in sabbato.

Ad matutinum INV Deus magnus. In primo nocturno AN Domine bonum est. PS Beatus vir cum reliquis. VS Dicet domino. Legatur pars homiliae secundae? et incipiatur ibi Post dies sex secundum nostram consuetudinem, sed ecclesia Frisingensis habet sermonem Confitemini. Quidem autem alii habent sermonem Oderat autem Esau. Sic diversi diversis sermonibus utuntur, et non censentur diversitas. Omnes enim hi sermones ad quadragesimam pertinent. RP Tolle arma tua. RV Cumque venatu. RP Ecce odor. RV Qui maledixerit. RP Det tibi deus. RV Et incurventur. In secundo nocturno AN Faciamus hic. PS Conserva me cum reliquis. VS Scapulis suis. RP Dum exiret Iacob. RV Vere dominus. RP Si dominus deus. RV Vere dominus. RP Erit mihi dominus. RV Si dominus. In tertio nocturno AN Descendentibus illis. PS Caeli enarrant cum reliquis. VS Scuto circumdabit. EV Egressus Iesus secessit. RP Oravit Iacob. RV Deus in cuius conspectu. RP Dixit angelus. RV Benedicens benedicam. RP Vidi dominum. RV Et dixit nequaquam.

Ad laudes AN Domine labia mea. PS Miserere mei cum reliquis ut supra. AN Dextera domini. AN Factus est. AN Trium puerorum. AN Statuit ea. Capitulum de dominica. VS Domine refugium, vel Ipse liberavit me. AB Nemini dixeritis. OR Deus qui conspicis.

Ad primam AN Benedicat nos per omnia ut in superiori dominica.

Post aspersionem fiat processio ad ecclesiam baptismale ut supra.

Ad tertiam AN Domine bonum est.

Ad sextam AN Faciamus hic.

Ad nonam AN Descendentibus illis. Hae antiphonae durant ad horas per totam ebdomadam. Responsoria et versiculi ut in superiori dominica. Capitula et oratio de instanti dominica.

Ad missam officium Reminiscere miserationum. [H]aec dominica vacans dicitur, ideo quia nec *stationem, nec proprium habet officium, sed inofficiatur ex officio praecedentis quartae feriae. CL Deus qui conspicis. Fratres. EP Rogamus vos et obsecramus. GR Tribulationes. GV Vide humilitatem. TR Dixit dominus. EV Egressus Iesus. Credo in unum. OF Meditabar. CO Intellige clamorem. Benedicamus domino. Cetera ut supra.

In secunda vespera AN Sede a dextris. PS Dixit dominus cum reliquis. VS A facie inimici. HY Audi benigne. Haec duo per totam ebdomadam. VS Angelis suis deus. AM Dixit dominus mulieri. Oratio ut supra.

Completorium ut supra.

FERIA SECUNDA

[Ad laudes] AB Ego principium.

[Ad vesperas] AM Qui me misit.

FERIA TERTIA

[Ad laudes] AB *Unus est.

[Ad vesperas] AM Qui maior est.

FERIA QUARTA

[Ad matutinum] secundum Frisingensem ecclesiam debet finiri Exodus, ubi Moyses secundo accepit tabulas testamenti in monte Sinai.

[Ad laudes] AB Ecce ascendimus.

Ad vesperas AM Tradetur enim gentibus.

FERIA QUINTA

[Ad matutinum] secundum Frisingensem ecclesiam debet incipi liber Numerorum.

[Ad laudes] AB Pater Abraham.

Ad vesperas AM Fili recordare.

Notandum est quod sicut praecedens dominica vacat ab officio prout supra dictum est, ita et omnes quintae feriae in quadragesima quondam proprio carebant officio, excepta forte quinta feria cenae domini, illa tamen mutuat introitum a tertia feria illam praecedenti. Nam sicut quaelibet quinta feria auctorictate Melciadis papaesoluta erat a ieiunio ita et ab officio. Unde beatus Gregorius nullum in quinta feria instituit officium, nihilhominus tamen horae et matutinae ac vespertinum officium cantabantur. Unde necessarium erat ut super Benedictus et Magnificat antiphonae de evangeliis aliorum dierum sumptae dicerentur. Sed Gregorius secundus instituit ieiunium et officium quintae feriae, ea tamen quae preius instituta erant de matutinis et vespertinis officiis non mutavit. Et inde est quod antiphonae quae cantantur super Benedictus et Magnificat, in quintis feriis, non consonant evangeliis illius diei.

FERIA SEXTA

[Ad laudes] AB Malos male perdet.

Ad vesperas AM Quaerentes eum.

SABBATO

Ad matutinum cantabis pro tertio responsorio Pater peccavi.

[Ad laudes] AB Vado ad patrem. Cetera ut supra in feriis.

DOMINICA TERTIA [IN QUADRAGESIMA]

Ad vesperas AN Advenerunt nobis. PS Benedictus dominus cum reliquis. Fratres. CP Estote imitatores dei. RP Salus nostra. RV Vivat anima. HY Clarum decus ieiunii. VS Angelis suis deus. AM Fili tu semper. OR Quaesumus omnipotens deus vota humilium.

Ad completorium AD Media vita. Cetera ut supra.

Ad matutinum INV Adoremus dominum. In primo nocturno AN Si in digito dei. PS Beatus vir cum reliquis. VS Dicet domino. Legatur LS Advertite fratres carissimi secundum nostram consuetudinem, sed Frisingensis ecclesia habet LS Portabat Rebecca. Alii vero habent LS Mittitur a Iacob [patre] sanctissimo Ioseph sanctus ad fratres. RP Videntes Ioseph. RV Cumque vidissent. RP Dixit Iudas. RV Cumque abisset ad. RP Videns Iacob. RV Vide si tunica. In secundo nocturno AN Qui non colligit. PS Conserva me cum reliquis. VS Scapulis suis. RP Ioseph *dum intraret. RV Divertit ab oneribus. RP Memento mei. RV Tres enim adhuc. RP Tollite hinc vobiscum. RV Tollite de fructibus. In tertio nocturno AN Cum immundus spiritus. PS Caeli enarrant cum reliquis. VS Scuto circumdabit. EV Erat Iesus eiciens daemonium. RP Iste est frater. RV Attollens autem Ioseph. RP Dixit Ruben. RV Merito haec patior. RP Salus nostra. RV Vivat anima tua.

Ad laudes AN Fac benigne. PS Miserere mei cum reliquis. AN Dominus mihi adiutor. AN Deus misereatur. AN Vim virtutis suae. AN Sol et luna. Capitulum dominicale. VS Domine rufugium, vel Ipse liberavit me. AB Dum fortis armatus. OR Quaesumus omnipotens deus.

Ad primam ut in superiori dominica.

Post aspersionem fiat processio ut supra.

Ad tertiam AN Si in digito dei.

Ad sextam AN Qui non colligit.

Ad nonam AN Cum immundus spiritus. Hae antiphonae habentur sic ad illas horas per totam ebdomadam. Responsoria et versiculi ut in superiori dominica. Capitula et oratio de instanti dominica.

Ad missam Oculi mei semper. Kyrie. CL Quaesumus omnipotens deus. Fratres. EP Estote imitatores. GR Exurge domine. GV In convertendo. TR Ad te levavi oculos. EV Erat Iesus eiciens daemonium. Credo in unum. OF Iustitiae domini. CO Passer invenit. Benedicam domino.

In secundis vesperis AN Sede a dextris. PS Dixit dominus cum reliquis. Capitulum de dominica. RP Declara super nos per duas ebdomadas. HY Clarum decus. VS Angelis suis. AM Extollens quaedam mulier. Oratio dominicalis.

Completorium ut supra in feriis.

FERIA SECUNDA

[Ad matutinum] invitatorium ut supra in feriis. RP Merito haec patimur. RV Dixit Ruben. RP Dixit Ioseph. RV Biennium est. RP Nuntiaverunt Iacob. RV Cumque audisset Iacob.

[Ad laudes] AB Amen dico vobis. Per hanc ebdomadam in feriis cantantur responsoria.

Ad tertiam RB Bonitatem et disciplinam. RV Bonitatem fecisti. Minor VS Dicet domino.

Ad sextam RB Servus tuus. Ut discam. Minor VS Scapulis suis.

Ad nonam RB Educ de carcere. RV Periit fuga. VS Scuto circumdabit.

Ad vesperas RB Declara super per totam ebdomadam. AM Iesus autem transiens.

FERIA TERTIA

[Ad laudes] AB Ubi duo vel tres.

[Ad vesperas] AM Non dico tibi Petre.

FERIA QUARTA

[Ad matutinum] Frisingensis ecclesia incipit legere librum Iosue et Iudicum.

[Ad laudes] AB Audite et intelligite.

Ad vesperas AM Non lotis manibus.

FERIA QUINTA

[Ad laudes] AB Cum sol autem.

Ad vesperas AM Detinebant turbae.

FERIA SEXTA

[Ad laudes] AB Aqua quam ego.

Ad vesperas AM Veri adoratores.

SABBATO

[Ad laudes] AB Inclinavit se Iesus.

DOMINICA QUARTA IN MEDIA QUADRAGESIMA

Ad vesperas AN Advenerunt nobis. PS Benedictus cum reliquis. Fratres. CP Scriptum est quoniam Abraham. RP Audi Israel praecepta. RV Israel si me. HY Iesu quadragenarie per totam ebdomadam. VS Angelis suis deus. AM Nemo te condemnavit. OR Concede quaesumus omnipotens deus ut merito.

Ad completorium AD Sanctifica quaesumus domine. Cetera ut supra.

Ad matutinum INV Populus domini. In primo nocturno AN Omnis qui petit. PS Beatus vir cum reliquis. VS Dicet domino. Legatur sermo Iohannis episcopi Confitemini domino quoniam bonus secundum nostram consuetudinem, sed Frisingensis ecclesia habet sermonem Stabat Moyses. RP Locutus est dominus. RV Videns vidi. RP Stetit Moyses. RV Dominus deus Hebraeorum. RP Cantemus domino. RV Currus pharaonis. In secundo nocturno AN De quinque panibus. PS Conserva me domine cum reliquis. VS Scapulis suis. RP In mari viae. RV Illuxerunt choruscationes. RP Ecce ego mitto. RV Israel si me. RP Qui persequebantur. RV Exclamaverunt. In tertio nocturno AN Satiavit dominus. PS Caeli enarrant cum reliquis. VS Scuto circumdabit. EV Abiit Iesus trans mare Galilaeae. RP Moyses famulus. RB Ascendit Moyses. RP Splendida facta. RV Descendit Moyses. RV Audi Israel praecepta. RV Israel si me audieris.

Laudes AN Tunc acceptabis. PS Miserere mei cum reliquis. AN Bonum est. AN Benedicat nos. AN Potens es domine. AN Reges terrae. Capitulum dominica. VS Domine refugium, vel Ipse liberavit me. AB Cum sublevasset. Oratio ut supra.

Ad primam ut supra Post aspersionem fiat processio per omnia ut in superiori dominica.

Ad tertiam AN Omnis qui petit.

Ad sextam AN De quinque panibus.

Ad nonam AN Satiavit dominus. Hae antiphonae ad has horas currunt per totam ebdomadam. Responsoria et versiculi ut in superioribus dominicis. Capitula et oratio de instanti dominica.

Ad missam officium Laetare Hierusalem. PS Laetatus sum. Kyrie. CL Concede quaesumus omnipotens deus ut qui ex merito. Fratres. EP Scriptum est quoniam Abraham. GR Laetatus sum. GV Fiat pax. TR Qui confidunt. EV Abiit Iesus trans mare Galilaeae. Credo in unum. OF Laudate dominum. CO Hierusalem quae aedificatur. Benedicamus domino. Cetera ut supra.

In secundis vesperis AN Sede a dextris. PS Dixit dominus cum reliquis. Capitulum de dominica. RP Declara. RV Declaratio. HY Iesu quadragenarie. Haec duo per totam ebdomadam. VS Angelis suis. AM Cum vidissent turbae signum. Oratio dominicalis.

Completorium ut supra *in feriis.

FERIA SECUNDA

[Ad matutinum] RP Attendite popule meus. RV Aperiam in parabolis. RP Vos qui transitis. RV Cumque intraveritis. RP Sicut fuit. RV Quoniam tecum est.

[Ad laudes] AB Auferte ista hinc.

Ad tertiam per totam ebdomadam RB Bonum mihi domine quia humiliasti. RV Manus tuae domine. Minor VS Dicet domino.

Ad reliquas horas responsoria, versiculi ut supra in feriis.

Ad vesperas AM Solvite templum hoc.

FERIA TERTIA

[Ad matutinum] RP Popule meus. RV Adduxi vos. RP Adduxi vos. RV Popule meus. RP Audi Israel. RV Israel si me. In aliis feriis resumatur historia dominicalis.

[Ad laudes] AB Quid me quaeritis.

[Ad vesperas] AM Nemo in eum misit.

FERIA QUARTA

[Ad laudes] AB Rabbi quis peccavit. In hac feria agitur scrutinium. Scrutari autem est de fide inquirere. Hac die namque fit collectio cathecuminorum, quorum nares et aures tanguntur digitis presbyterorum. Fit autem scrutinium in hac septima ebdomada a septuagesima, quia dum Iudaei fuerunt in Babylonica captivitate miscuerunt se inter eos quidam de gentibus. Unde post eorum reditum ignorabatur de pluribus, utrum essent Iudaei vel non. Quidam etiam dicebant se fore de levitica tribu, qui non erant et se sacerdotes qui non erant. Ideoque Esdras et alii sapientes genealogias diligenter scrutati sunt et Iudaeas a gentilibus et levitas a non levitis segregaverunt. Ita et nos in hac septima ebdomada quae finem illius septuagesimae Babylonicae captivitatis significat, scrutinium facimus et credentes ab incredulis segregemus, quos in sacrosancta sollemnitate redemptionis nostrae ex aqua et spiritu sancto renovemus. Non enim in primitiva ecclesia alio tempore baptisma celebrabatur, nisi forte mortis periculo imminente. Merito etiam ebdomada quarta et in quarta feria cathecumini ad Christi nomen accedunt, quia quarta aetate mundi per regnum David regnum Christi designatur.

Ad missam hac die dicantur duae lectiones et duae orationes. Ad primam orationem non dicitur Dominus vobiscum, sed tantum Oremus. Diaconus Flectamus genua. Levate. Ad secundam vero orationem dicitur Dominus vobiscum, et non Flectamus genua.

Ad vesperas AM A saeculo non est auditum.

FERIA QUINTA

[Ad laudes] AB Accepit autem omnis timor.

[Ad vesperas] AM Propheta magnus.

FERIA SEXTA

[Ad laudes] AB Lazarus amicus.

[Ad vesperas] AM Domine si hic fuisses.

[SABBATO]

[Ad matutinum] sabbato isto debes legere librum Ruth. Et si illo die annuntiatio vel festum sancti Castuli, vel sancti Ruperti peragitur, tunc anticipa librum Ruth. Et nota quod a septuagesima debes legere Genesim, Exodum, Leviticum, artem Numerorum, Deuteronomium, Iosue et librum Iudicum, quorum inceptioni non potest tibi dari certa regula. Ideo incipias et finias ut occurrit. Secundum nostrum antiquum breviarium, licet antiquum Frisingensem breviarium, quibusdam libris, ut supra ponitur, certos dies assignet.

[Ad laudes] AB Ego sum qui testimonium.

DOMINICA IN PASSIONE DOMINI

Ad vesperas AN Animae impiorum. PS Benedictus dominus cum reliquis. CP Christus assistens. RP Circumdederunt me. RV Quoniam tribulatio sine Gloria patri, pro quo responsorium iteratur. Observandum est enim ut a passione domini tam ad nocturnos quam ad diurnos cursus Gloria patri non dicatur, sed finito versu responsorium repetatur. Nec ad PS Venite exultemus Gloria patri dicimus, nec ad introitus missarum dicitur propter maestitiam passionis domini. Etiam quasi una persona in trinitate, scilicet sola persona filii, passa est. Gloria patri in psalmis numquam omittimus, nisi ante pascha tribus diebus et tribus noctibus. HY Vexilla regis per totam ebdomadam. VS Eripe me domine ab homine malo. AM Ego sum lux mundi. OR Quaesumus omnipotens deus familiam.

Ad completorium CP Confundantur, quod non mutatur usque ad cenam domini. RB In manus tuas. RV Redemisti me sine Gloria patri. HY Christe qui lux ut supra. VS Custodi nos. AD Quid molesti estis per totam ebdomadam.

Ad matutinum INV Hodie si vocem. Deinceps solemus repetitionem invitatorii mutare, ita ud ad primum versum a medio, ad secundum autem a principio repetatur, et sic usque ad finem alternatur. Ita sciendum si quando infra passionem domini *festum alicuius sancti cum novem lectionibus agimus Gloria patri non omittimus. Et hanc rationem videtur probari, quod audiendi non sunt qui in nativitate sanctorum Innocentum Gloria dicendum non esse contendunt, cum etiam in passione domini eadem laus de sanctis cantari concedatur. In primo nocturno AN Ego daemonium. PS Beatus vir cum reliquis. VS Erue a framea. Legatur ab hinc usqua ad pasca Ieremias propheta et incipiatur sic Verba Ieremiae filii Helciae. Claudantur lectiones per Haec dicit dominus deus. Sed Frisingensis ecclesia hoc die habet LS Magnum Ieremiae sanctissimi meritum, et cras incipit Verba Ieremiae. RP Isti sunt dies. Hoc responsorium tantum hac nocte canitur. RV Locutus est dominus. RP Multiplicati sunt. RV Ne quando. RP Qui custodiebant. RV Omnes inimici. In secundo nocturno AN Ego gloriam. PS Conserva me cum reliquis. VS De ore leonis. RP Adiutor et susceptor. RV Eripe me domine. RP Deus meus es tu. RV Deus deus meus. RP Deus meus eripe. RV Eripe me. In tertio nocturno AN Abraham pater. PS Caeli enarrant cum reliquis. VS Ne perdas cum impiis. EV Quis ex vobis arguet cum sua homilia. RP Tota die. RV Et qui inquirebant. RP In proximo est. RV Deus deus meus. RP Doceam iniquos. RV Domine labia.

Ad laudes AN Vide domine afflictionem. PS Miserere mei deus cum reliquis. AN In tribulatione. AN Iudicasti domine. AN Popule meus. AN Numquam redditur. Capitulum de dominica. VS Erue me domine de inimicis meis. AB Tulerunt lapides Iudaei. Oratio ut supra.

Ad primam AN Vulpes *foveas habent. CP Faciem meam non averti. Haec duo per totam ebdomadam [dicuntur]. Cetera ut supra.

Post aspersionem fiat processio ut in superiori dominica.

Ad tertiam AN Ego daemonium. RB Erue a framea mea. RV Eripe me domine. Minor VS De ore leonis.

Ad sextam AN Ego gloriam meam. RB De ore leonis. RV Erue a framea. Minor VS Ne perdas cum impiis.

Ad nonam AN Abraham pater vester. RB Ne perdas cum impiis. RV Eripe me ab homine. Minor VS Eripe me domine de inimicis. Capitula et oratio de instanti dominica.

Ad missam Iudica me. PS Emitte lucem tuam absque Gloria patri. Kyrie. CL Quaesumus omnipotens deus familiam. Christus assistens pontifex. GR Eripe me. GV Liberator meus. TR Saepe expugnaverunt me. EV Quis ex vobis arguet. OF Confitebor tibi. Praefatio de sancta cruce Qui salutem humani dicitur ab hinc usque in vigiliam resurrectionis exclusive. Incipimus enim passionem domini cum praefatione et cum toto officio. CO Hoc corpus. Benedicamus domino. Cetera ut supra.

In secundis vesperis AN Animae impiorum, quae non mutatur etiam in feriis usque in cenam domini. PS Dixit dominus cum reliquis. RP In te iactatus. RV Erue a framea. HY Vexilla regis. Haec duo non mutantur per totam ebdomadam. VS Eripe me domine ab homine. AM Dixit Iesus turbis.

Completorium ut supra.

FERIA SECUNDA

[Ad matutinum] INV Ubi tentaverunt me. Hic nota de invitatoriis illius ebdomadae ubicumque occurrunt in psalmo Venite, ibi finis eiusdem versus fiat. Et haec invitatoria habentur in feriis usque in cenam domini. Antiphonae feriales cum psalmis ferialibus ad nocturnum et ad laudes. Legatur Ieremias per totam ebdomadam. Responsoria de historia dominicali primo tamen omisso.

[Ad laudes] AB In die magno festi. Capitulum et oratio de feria. De paenitentia AC Libera me domine tam ad matutinas quam ad vesperas in feriis dicitur usque ad cenam domini. Sequitur oratio super populum.

Ad horas ut supra in dominica. Capitulum et oratio de feria cum precibus et psalmis ut supra in feriis.

[Ad processionem] Item nota feria secunda et feria quarta processio fiat cum responsorio In te iactatus sum cum antiphona Dimitte nobis. Sequitur post Pater noster VS De ore leonis et OR Praesta quaesumus omnipotens deus ut qui nostris excessibus incessanter affligimur per unigeniti tui passionem liberemur. Per eundem Christum dominum nostrum. Et haec oratio ponitur proxima feria quarta ante cenam domini et durat ad processionem usque in cenam domini. In reditu RPP Usquequo.

Ad vesperas AN Animae impiorum. Psalmi feriales. Capitulum de feria. Responsorium, hymnus et versiculus per totam ebdomadam ut supra. AM Si quis sitit. Oratio de feria. Cetera ut supra.

FERIA TERTIA

[Ad matutinum] INV Quadraginta annis.

[Ad laudes] AB Tempus meum.

[Ad vesperas] AM Quidam autem Iudaei.

FERIA QUARTA

[Ad matutinum] INV Quibus iuravi in ira.

[Ad laudes] AB Oves meae.

[Ad vesperas] AM Multa bona opera.

FERIA QUINTA

[Ad laudes] AB Magister dicit.

[Ad vesperas] AM Desiderio desideravi.

FERIA SEXTA

[Ad laudes] AB Appropinquabat autem.

[Ad vesperas] AM Princeps sacerdotum.

SABBATO

[Ad laudes] AB Clarifica me pater. Cetera ut supra.

[Ad missam] officium Iudica me per totum. Lectio et evangelium de hac feria.

DOMINICA PALMARUM

Ad vesperas AN Animae impiorum. Finis adhuc trahitur. PS Benedictus cum reliquis. CP Hoc enim sentite in vobis. RP Ingressus Pilatus. RV Tunc ait Pilatus. HY Rex Christe factor. VS Eripe me domine ab homine. AM Pater iuste. OR Omnipotens sempiterne deus qui humano generi.

Ad completorium CP Humiliavit se Christus Iesus. AD Mittens haec mulier, quae non variatur nobiscum usque in cenam domini. Oratio ut supra.

Ad matutinum INV Ipsi vero non cognoverunt. In primo nocturno AN Pueri Hebraeorum tollentes. PS Beatus vir cum reliquis. VS Erue a framea. Legatur sermo sancti Maximi episcopi, qui sic incipit Psalmi vigesimi. RP In die qua invocavi. RV Deus meus eripe. RP Fratres mei. RV Amici mei. RP Attende domine. RV Homo pacis meae. In secundo nocturno AN Pueri Hebraeorum vestimenta. PS Conserva me cum reliquis. VS De ore leonis. RP Conclusit vias. RV Omnes inimici. RP Salvum me fac. RV Intende animae meae. RP Noli esse mihi domine. RV Confundantur omnes. In tertio nocturno AN Osanna filio. PS Caeli enarrant cum reliquis. VS Ne perdas cum impiis domine. EV Cum appropinquasset Iesus Hierosolymam. RP Ingrediente domino. RV Cumque audissent. RP Dominus mecum est. RV Et vim faciebant. RP Synagoga populorum. RV Tu autem domine.

Ad laudes AN Dominus auxiliator. PS Miserere mei cum reliquis. AN Circumdantes circumdederunt. AN Iudica causam meam. AN Cum angelis. AN Confundantur. Capitulum de dominica. VS Eripe me de inimicis. AB Turba multa. Oratio ut supra.

Ad primam AN Tibi revalavi, quae non mutatur usque in cenam domini. Frisingensis ecclesia habet AN Invocabo nomen tuum. CP Faciem meam non averti ut supra.

[Ordo in die palmarum] Post primam facta consecratione salis et aquae more solito, etiam facta aspersione, *post nonam fiat aspersio, processio de choro ordinetur sollemniter. Et sacerdos et ministri vestibus sacris integraliter induti, exceptis casulis pro quibus utantur cappis, antecedant cum sanctuario, cum vexillis, cum turibulo et aspersorio. Et cantor imponat RPP Circumdederunt me cum versu. Deinde sequuntur AP Cum appropinquaret et Cum audisset et Ante sex dies. *. Et si non sufficiant adduntur RPP Attende domine. RPP Synagoga populorum. RPP Salvum me fac et consimilia. Et cantentur usque ad locum in quo palmae sunt benedicendae. Et haec processio fit nobiscum ad sanctum Michaelem, si tempus fuerit serenum. Et cum perventum fuerit ad locum, ubi fieri debet benedictio palmarum sacerdos incipiat benedictionem palmarum eo modo quo in libro benedictionali continetur. Deinde legat subdiaconus prophetiam Isaiae Super montem excelsum. Qua lecta chorus incipiat Collegerunt pontifices. Duo cantent versum Unus autem. Chorus repetat Ne forte veniant. Deinde diaconus legat EV Cum appropinquasset Hierosolymam. Finito evangelio sacerdos celebraturus missam prosequitur benedictiones palmarum. Quibus finitis aspergantur et turificentur. Postea distribuantur. Deinde reditur cum processione ad locum ubi crux adorari debet cum antiphona Ante sex dies et RPP Ingressus Pilatus. RPP Opprobrium. RP Ne avertas et cum consimilibus. Et imago salvatoris antecedat processionem, seu deferatur ante processionem. Et cum pervenitur ad eundem locum, videlicet ad latus turris nostrae ecclesiae, ubi imago salvatoris super *asinum ponitur, tres pueri de schola ante ipsam imaginem cantant Pueri Hebraeorum tollentes proicientes interim ramos ad imaginem. Chorus eandem antiphonam repetit. Deinde veniunt alii tres pueri et cantant aliam antiphonam Pueri Hebraeorum vestimenta proicientes cappas, quibus induuntur ante imaginem. Chorus eandem antiphonam repetit. Sequitur OR Deus qui filium tuum Iesum Christum. Qua finita alii tres pueri de schola stantes antem imaginem salvatoris cantant versus Gloria laus et honor. Chorus post quemlibet versum sequentem repetit primum versum, iam a principio, iam a medio. Et quotiescumque canitur Gloria laus, vel Rex pie, vel Placeat devotio totiens reverenter flectantur genua, vel ad minus inclinentur capita. His finitis unus de ministris accedat ad crucem et denudet illam. Deinde cantor imponat AP Fulgentibus palmis, et hos [versus] HV O crux ave. HV Te summa deus trinitas. Et iterum prosternat se clerus. Et specialiter sacerdos illo die officio celebraturus vadat et prosternat se ante crucem, quem sic iacentem alius sacerdos senior vel diaconus illo die ministraturus cum palma, qua tenet in manu, tribus vicibus leniter percutiat cantans submissa voce Scriptum est enim percutiam pastorem et dispergentur oves meae gregis. Tunc surgat prostratus et cantet Postquam autem surrexero praecedam vos in Galilaea. Chorus finiat Ibi me videbitis dicit dominus. Et statim redeatur ad chorum cum responsorio Ingrediente domino. RV Cumque audissent. Sequitur VS De ore leonis et statim incipiatur tertia. Si dies palmarum fuerit pluviosa peragatur in ecclesia baptismali sancti Ioannis vel in nostro monasterio, seu sub lubio inter monasterium et ecclesiam baptismale, seu extra in latere turris nostrae ecclesiae, ubicumque decano et confratribus placuerit.

Ad tertiam AN Pueri Hebraeorum tollentes ramos. RP Ne avertas. RV Eripe me domine. Versiculus minor Erue a framea.

Ad sextam AN Pueri Hebraeorum vestimenta. RP Usquequo exaltabitur. RV Qui tribulant me. Minor VS De ore leonis libera.

Ad nonam AN Osanna filio David. RP Princeps persecuti. RV Quasi qui invenit. VS Ne perdas cum impiis. Haec responsoria et versiculi cum antiphonis ad horas usque ad cenam domini decantabis. Capitula et oratio de dominica. In feriis de feria.

Ad missam Domine ne longe. PS Deus deus meus respice. Kyrie. Dominicale oratio Omnipotens sempiterne deus qui humano generi sola tantum. EP Hoc enim sentite in vobis. GR Tenuisti manum. GV Quam bonus. TR Deus deus meus respice alternatim. Deinde legatur passio secundum Matthaeum hoc modo: Dominus vobiscum. Passio domini nostri Iesu Christi secundum Matthaeum. In illo tempore. Dixit Iesus discipulis suis. Scitis quia post biduum pascha fiet. Illo modo fit in aliis passionibus secundum suos titulos praeterquam in die parasceves. Credo in unum. OF Improperium expectavit. Praefatio adhuc per illos quinque dies Qui salutem. CO Pater si non potest. Benedicamus domino.

In secundis vesperis AN Animae impiorum. PS Dixit dominus cum reliquis. Capitulum de dominica. Capitulum de dominica. RP Opprobrium factus. HY Rex Christe factor. VS Eripe me ab homine. AM Scriptum est enim. Oratio ut supra.

Completorium ut supra.

FERIA SECUNDA

[Ad matutinum] INV Ubi tentaverunt me ut supra in proxima ebdomada. Nocturnus cum antiphonis ferialibus. Legatur LS Desiderata nobis. RP Dixerunt impii. RV Viri impii. RP Viri impii. RV Dixerunt viri impii. RP Insurrexerunt. RV Et dederunt. Haec et infrascripra responsoria Frisingense breviarium aliquomodo aliter ordinat. Sed non differt aliquando quomodo responsoria sumantur, dummodo de eadem historia procedant, vel alias eidem tempori diei vel festo conveniant. Sic aliquotiens, licet tamen raro, nostrum breviarium super Benedictus et super Magnificat et ad horas alias quam Frisingense breviarium antiphonas videtur innuere. Sed non censentur aliae dum de uno et eodem evangelio, seu de eadem historia sunt assumptae, et tempori diei vel festo totaliter conveniant. Neque appareat ratio quare illa antiphona super Benedictus et alia super Magnificat, et non econverso sint positae, vel quare illa ad primam et alia ad tertiam, ad sextam vel ad nonam, sit posita, nisi quod consuetudo antiqua tam huius quam illius ecclesiae sic approbavit. Et haec consuetudo, ubi ratio non impedit, non incongrue sustinetur, ut multorum librorum, qui magnis laboribus et expensis sunt comperati, destructiones seu rasurae evitentur.

Laudes AN Faciem meam. PS Miserere mei. AN Framea suscitare. PS Verba mea. AN Appenderunt mercedem. PS Deus deus. AN Inundaverunt aquae. PS Confitebor. AN Labia insurgentium. PS Laudate dominum de caelis. Capitulum de feria. VS Eripe me domine de imimicis. AB Non haberes. Oratio de feria. AC Libera me. Oratio super populum.

Ad horas antiphonae, responsoria et versiculi ut supra in die palmarum.

Ad processionem cantetur RPP Opprobrium factus sum et OR Praesta quaesumus omnipotens deus ut qui nostris excessibus. Require infra in proxima feria quarta. In reditu RPP Synagoga popolorum. Cetera ut supra et eodem modo fiat feria quarta ad sanctum Nicolaum.

Ad vesperas AN Animae impiorum. Psalmi feriales. Capitulum de feria. RP Opprobrium factus. RV Persequar. HY Rex Christe factor. VS Eripe me domine. AM Infirmata est. Oratio de feria. Super populum AC Libera me domine cum oratione. Cetera ut supra.

FERIA TERTIA

[Ad matutinum] INV Quadraginta annis. Nocturnus cum antiphonis ferialibus. Legatur LS Gloria dilectissimi. RP Contumelias et terrores. RV Et vim faciebant. RP Deus Israel. RV Deus deus meus. RP Synagoga populorum. RV Tu autem.

Laudes Vide domine et considera. PS Miserere mei. AN Discerne causam. PS Iudica me deus. AN Dum tribularer. AN Deus deus meus. AN Domine vim patior. PS Ego dixi. AN Dixerunt impii. PS Laudate dominum de. Capitulum de feria. AB Nemo tollet. Oratio de feria. Addatur AC Libera me et oratio super populum.

Ad horas ut supra.

[Ad missam] Hodie legitur ad missam passio domini secundum Marcum et deponuntur vela secundum nostram consuetudinem, sed alibi feria quarta appenduntur et deponuntur.

Ad vesperas AN Animae impiorum. Psalmi feriales. Responsorium, hymnus, et versiculi ut supra. AM Potestatem habeo. Cetera ut supra.

FERIA QUARTA

[Ad matutinum] INV Quibus iuravi in ira. Nocturnus cum antiphonis ferialibus. Legatus sermo qui sic incipit Sermonem dilectissimi secundum nostram consuetudinem, sed Frisingensis ecclesia habet sermones Omnes antiqui patres, vel Sacramentum dilectissimi. RP Audi Israel. RV Israel si me. RP Ingrediente domino. RV Cumque audissent. RP Circumdederunt me. RV Quoniam tribulatio.

Laudes AN Libera me de sanguine. PS Miserere mei. AN Contumelias et terrores. PS Te decet. AN Ipsi vero. PS Deus deus meus. AN Omnes inimici. PS Exultavit cor. AN Alliga domine. PS Laudate dominum de. Capitulum de feria. VS Eripe me de inimicis. AB Tanto tempore. Oratio ut supra.

Ad horas et processio et cetera omnia ut supra.

Ad missam In nomine domini omne genu. Hic tam clerus quam populus flectere genua debet. Similiter debet fieri in repetitione eiusdem introitus. Non enim immerito hac quarta feria tot genuflexiones fiunt, quia et apostolus eadem die in graduali ad introitum et omnia caelestia et terrestria et infernalia ad genuflexionem pro passione domini adhortatur, quae hac die consilio Iudaeorum facta esse legitur. Quod enim in hac die consiliati sunt hoc in parasceve plusquam aliae sextae feriae in genuflexionibus celebris habetur, sic in hac quarta feria plusquam in aliis genua flectere merito debemus. Post Kyrie eleison sacerdos dicat Oremus. Diaconus Flectamus genua. Levate. CL Praesta quaesumus omnipotens deus ut qui nostris. Haec dicit dominus deus. EPP Dicite filiae Sion. GR Ne avertas. GV Salvum me fac. Quo finito sacerdos dicat Dominus vobiscum. Oremus. Diaconus Flectamus genua. Levate. CL Deus qui pro nobis filium tuum. Et ita hac die bis dicimus Flectamus genua: primum propter scrutinium, secundum propter privilegium huius quarta feriae ut supra dicitur. EPP Dixit Isaias. Domine quis credit auditui nostro. TR Domine exaudi orationem. Legatur passio secundum Lucam Appropinquabat dies festus azimorum. OF Domine exaudi. CO Potum meum cum fletu.

Ad vesperas AN Animae impiorum. Psalmi feriales. Finis in antiphonis amodo non trahitur. CP Venite et revertamur ad dominum. RP Opprobrium factus. RV Persequar. Hymnus non dicitur. VS Eripe me domine ab homine. AM Consilium fecerunt. OR Praesta quaesumus omnipotens deus ut qui nostris excessibus. Preces cum genuflexionibus suis, et AC Libera me de paenitentia, et psalmi post vesperas et post matutinas amodo postponuntur. *.

Ad completorium non dicitur Converte nos, nos Deus in adiutorium, sed decanus subpressa voce praeter omne tonum incipiat PS Cum invocarem cum reliquis. Quibus finitis sine Gloria patri immediate legatur Nunc dimittis et PS Domine quid multiplicati etiam sine Gloria patri. Deinde simpliciter etiam praeter Kyrie. Christe. Kyrie dicimus sub silentio totum Pater noster, et sacerdos aperte non resumit Et ne nos more solito, sed simpliciter subiungit VS Christus factus est oboediens usque ad mortem. Et sic est finis. Hic modus ad cursus minores observandum est suo modo feria quinta, feria sexta et sabbato, nisi quod sacerdos variat versiculos: feria quinta VS Christus factus est pro nobis. Feria sexta VS Proprio filio suo non pepercit. Sabbato VS In pace factus est locus eius. Et in Sion.

FERIA QUINTA QUAE EST IN CENA DOMINI

Finis est quadragesimae, initium paschalis observantiae. Veteris legis conclusio, novi testamenti inchoatio. Per hos tres dies nec Domine labia mea aperies ad matutinas, nec Deus in adiutorium meum intende dicitur, nec aliqua quae ad officium sacerdotis pertinent fuit, quia pastor noster Christus recessit et arietes gregis, id est apostoli, dispersi sunt. De quibus psalmista Afferte domino filios arietum.

[Ad matutinum] Venite ad matutinum non dicitur propter malum conventum Iudaeorum in necem Christi, nec ad psalmos, nec ad responsoria dicitur Gloria patri, nec in antiphonis, nec in versibus, finalis trahitur, sed cantor imponat antiphonam [in primo nocturno] Zelus domus tuae comedit me, id est amor vehemens ecclesiae fuit causa quare passus sum. Sic exponit auctor libri rationalis. Sequitur PS Salvum me fac. Statimque unus aedituorum extinguat unum de luminaribus et observetur, it ut nunc ex hac, nunc ex altera parte, finitis psalmis cum singulis antiphonis, singula luminaria extinguantur. Similiter fiat ut per singulas lectiones et responsoria singula extinguantur luminaria. Accenduntur autem viginti quattuor lumina per istas tres noctes, quae fiunt septuaginta duo et extinguuntur per singulos psalmos et lectiones, ut dictum est, propter veri solis occubitum et pradicatorum suorum defectum. Primum patet quia sol iste qui mundum viginti quattuor horis diei et noctis illuminat, significat Christum verum solem, qui extinguitur, quia Christus occubuit vespere passionis et tenebrae factae sunt per universam terram. Secundum patet quia praedicatio septuaginta duo discipulorum in morte Christi pene extincta est. Etiam viginti quattuor candelae designant versum Gloria patri, qui in nocturnis festivitatum viginti quattuor vicibus solet dici. Et in hoc officio tacetur, quia sancta trinitas, in cuius laudem Gloria patri canitur, hoc tempore fuit dehonestata. Quaedam ecclesiae incendunt plura lumina, quaedam pauciora, de omnibus his rationem quaere in libro rationali vel in scripto Ioannis Beleth. Haec observantia de luminaribus per has tres noctes teneatur, ita dumtaxat ut ultima candelarum post psalmum quintum in laudibus et post versum dictum ab inceptione antiphonae super Benedictus a percussione tabularum extinguatur. AN Avertatur retrorsum. PS Deus in adiutorium. AN Deus meus eripe. PS In te domine speravi. VS Homo pacis meae in quo speravi. Hic dicitur Pater noster. Nemo tamen subiungat Et ne nos. Lector non petit benedictionem, nec dicat Tu autem domine, sed inchoet Alep. Quomodo sedet. De lamentationibus legantur sex lectiones et finiuntur per Hierusalem Hierusalem converte ad dominum deum tuum. RP In monte Oliveti. RV Verumtamen non sicut. RP Tristis est anima. RV Vigilate et orate. RP Ecce vidimus. RV Vere languores. [In secundo nocturno] AN Liberavit dominus. PS Deus iudicium. AN Cogitaverunt impii. PS Quam bonus. AN Exurge domine. PS Ut quid deus. VS Ab insurgentibus in me libera me domine. Aliquae ecclesiae in secundo nocturno lectiones recipiunt de tractatu sancti Augustini, seu de sermonibus. Nos vero [secundum] antiquum morem Frisingensis ecclesiae tam in primo quam in secundo pro sex lectionibus lamentationes legere consuevimus. RP Unus ex discipulis. RV Qui intingit. RP Eram quasi. RV Omnes inimici mei. RP Una hora. RV Dormite iam. In tertio nocturno AN Dixit iniquis. PS Confitebimur tibi. AN Terra tremuit. PS Notus in Iudaea deus. AN In die tribulationis. PS Voce mea. VS Deus meus eripe me de manu peccatoris. Legatur evangelium sine titulo Ante diem festum paschae ad tres lectiones cum sua homilia, etiam absque titulo, et finiantur sicut prophetiae solent finiri. RP Seniores populi. RV Congregaverunt. RP Revelabunt caeli. RV Fiat mensa eorum. RP Iudas mercator. RV Melius illi fuerat sine Gloria patri, pro quo responsorium repetatur.

Ad laudes nihil praemittitur, sed cantor simpliciter imponat AN Iustificeris domine. PS Miserere mei. AN Dominus tamquam. PS Domine refugium. AN Contritus est. PS Deus deus meus. AN Exhortatus *es. PS Cantemus domino. AN Oblatus est. PS Laudate dominum de caelis. Statim antiphona finita subiungitur VS Christus factus est pro nobis. Deinde imponitur AB Traditor autem. Et tunc ultimum lumen extinguatur. Reservatur tamen occulte unum lumen, per quod alia iterum accenduntur, quod significat fidem in sola Maria virgine reservatam. Chorus cantet canticum Benedictus. Interim fiat percussio tabularum, quae significat importunitatem et contumeliam comprehendentium Iesum, qui exiverunt cum gladiis et fustibus tamquam ad latronem. Finita antiphona super Benedictus tres seniores confratres in tenebris retro altare publicum cantant VV Qui prophetice prompsisti. VV Domine miserere. VV Iesu Christe. VV Qui expansis. VV Vita in ligno moritur. Et hic versus in aliquibus ecclesiis non hodie, sed in sexta feria et in sabbato cantatur. Post quemlibet versum populus respondeat Kyrie eleison. Christe eleison. Kyrie eleison. Domine miserere nobis. Quibus sic alternatim finitis cantor imponat Kyrie eleison sub melodia, qua ferialis melodia incipitur et statim subiungitur GR Christus factus est, praeter versum.

[Ad processionem] Et interim accenduntur lumina et ordinatur processio cum cruce mortuorum et duabus faculis sulphureis, quarum una vadat in principio, alia vero in fine processionis. Et itur de choro ad ecclesiam baptismale cum hymno Rex Christe factor. Post quemlibet versum populus respondeat Kyrie eleison. Christe eleison. Christe eleison. Dominus miserere nobis. Et statione facta in ecclesia baptismali hymno finito dicitur subpressa voce unum Pater noster. Sacerdos non subiungat Et ne nos, sed cantor statim imponat OF Protege domine cum quo reditur ad monasterium, et statione facta in medio monasterio ante sanctam crucem cantor imponat OV Te sancta dei crux. Et ad eius inchoatione debent flecti genua. Qua finita clerici prostrati dicant PS Miserere. Deinde absque Gloria patri et absque Kyrie eleison dicant sub silentio Pater noster. Sacerdos non subiungit Et ne nos, sed tantum VS Christus factus est pro nobis, et in eodem loco ante sanctam crucem terminatur matutinum et vadit quilibet ad orationes ut placet. Hic ordo feria sexta et sabbato servatur, nisi quod versiculi mutantur: feria sexta VS Proprio filio suo. Sabbato VS In pace factus est.

[Ad omnes cursus] Hora debita conveniant clerici et scholares * humili voce praeter Deus in adiutorium et praeter omnem intonationem psalmos incipiant et hoc modo perficiant:

Ad primam PS Deus in nomine tuo. PS Beati immaculati. PS Retribue servo. SY Quicumque. PS Ad te domine levavi continuatim absque Gloria patri. Quibus finitis clerici prostrati dicant Pater noster, cui statim subiungitur VS Christus factus est pro nobis, vel alius versus, qui sequentibus diebus congruit.

Ad tertiam PS Legem pone. PS Memor esto. PS Bonitatem. PS Miserere mei deus miserere * mei quoniam in te confidit continuatim absque Gloria patri. Deinde a prostratis clericis dicitur Pater noster. Sequitur versus ut supra-

Ad sextam PS Defecit in salutari. PS Quomodo dilexi. PS Iniquos odio. PS Inclina domine aurem tuam continue sine Gloria patri. Deinde Pater noster et versus ut supra a prostratis clericis dicantur.

Ad nonam PS Mirabilia. PS Clamavi in toto. PS Principes persecuti. PS Domine refugium continuatim sine Gloria patri. Deinde Pater noster et versus ut supra. Hic modus in horis feria sexta et sabbato servatur, solummodo versiculis transmutatis. Hac die sonent campanae ad missam et ad reliquas horas, ut mos est, et ultra sileant usque in sabbatum. Altaria et parietes et pavimenta et vasa domino consecrata purificentur. Chrisma et oleum vetus secundum decretum Fabiani papae in ecclesia cremetur. Campanae silent, quia tunc apostoli et praedicatores, qui per campanas intelliguntur, siluerunt. Fit tamen signum cum tabula ligna, in qua pendet malleus ligneus, per quam intelligimus Christum, qui est lignum plantatum secus decursus aquarum, qui in crucis ligno pependit et praedicabat dicens: Pater dimitte illis quia nesciunt quid faciunt. Cum ligno ergo pulsatur tantum, quia tunc solus Christus praedicator habebatur et solus torcular calcavit. His quoque diebus fit officium humilius solito propter domini humiliationem et triduanam eius sepulturam. Verumtamen nocturnale officium per quod significantur prophetiae prophetarum alta voce et manifesta cantatur, quia prophetae et alii sancti patres veteris testamenti alta et aperta voce, quae de Christo erant vetera praedixerunt. Diurnum vero officio per quod apostolorum praedicatio figuratur, voce demissa et quasi sub silentio cantatur, quia tunc apostoli omnes tacuerunt, aut saltem occulte praedicaverunt.

[Ad missam] Finita nona praeparet se sacerdos cum ministris, diacono, et subdiacono et pueris, qui ferant lumina et turibulum et induantur sollemnibus vestibus: utimur enim hoc die subtili et dalmatica. Item sacerdos apponat duas magnas hostias: unam pro hodierno officio tenendam, alteram vero conservandam pro crastino officio. Similiter apponat parvas hostias, quae hodie et cras communicantibus possint sufficere. Cras enim, id est parasceves, neque corpus, neque sanguis Christi conficitur: sicut filii Israel in die sexta collegerunt cibos duplices, quia in die septima, quae erat sabbatum manna non inveniebatur. * Salve hoc die non canitur. [.. ]cano [. ] missam. Et postquam sacerdos et ministri sunt parati cantores incipiant ad missam Nos autem. PS Deus misereatur. Kyrie eleison paschale. Gloria patri ad introitum et Gloria in excelsis reticentur, nisi ubi chrisma consecratur. Et hoc est regulare et ponitur expresse in decretis, licet nostrum antiquum breviarium non posuerit. Quidam enim utrumque dicunt, sequentes Belethum qui dicit quod haec dies tam sollemnia est quod omnia cantica laetitiae debent dici praeter Alleluia. Sed ista auctorictas debet intelligi, ubi chrisma consecratur secundum quod etiam idem *Ioannes Beleth in eodem tractatu insinuat expresse. Signa campanarum ad missam festive consonent. Una tantum dicatur CL Deus a quo et Iudas. Flexio genuum omittatur. EP Convenientibus vobis in unum. GR Christus factus est. GV Propter quod deus. EV Ante diem festum paschae. Credo in unum non dicitur, quia nondum perfecte credebant, nec evangelium a subdiacono ad osculandum portatur. OF Dextera domini. PF Qui salutem humani generis. Infra canonem dicimus Communicantes et diem sacratissimum, et Hanc igitur et, Qui pridie et cetera. Sanctus et Agnus dei cum melodia ut in plenis officiis, * Sanctus. Agnus, sed absque osculo pacis propter detestabilem salutationem Iudae, et ideo vitatur in parasceve et in sabbato. Hac quoque ratione ad tertium Agnus dei non dicimus Dona nobis pacem, sed Miserere nobis. Item postquam sacerdos dixerit Pax domini sit semper vobiscum, statim Agnus dei et CO Dominus Iesus continuatim dicuntur. Fractis *oblatis ut communicent, qui velint, servetur tantum quantum sufficiat in parasceve, quia ea die non conficitur corpus Christi. Sanguis vero penitus consumitur. Deinde diaconus sumat calicem cum sanguine, id est cum vino, quod est materia ad conficiendum sanguinem et ponat in sinistro latere altaris, et cooperiat corporali. Factaque communione *sacerdos accipiat calicem et convertens se ad chorum imponat

Ad vesperas AN Calicem salutaris. PS Credidi. Sequuntur aliae antiphonae. AN Cum his qui. PS Ad dominum cum tribularer. AN Ab hominibus iniquis. PS Eripe me domine. AN Custodi me. PS Domine clamavi. AN Considerabam ad dexteram. PS Voce mea. Capitulum non dicitur, nec hymnus, nec versiculus, sed cantor statim imponat AM Cenantibus autem. Sequitur Magnificat sine Gloria patri et. Finita antiphona Cenantibus autem ascendunt clerici, tam maiores, quam minores, et ceteri qui communicare velint. Primo communicent ministri altaris, deinde presbyteri et maxime illi, qui illo die missas celebraverunt. *Presbyteri communicent ante missas celebrent. Absurdum esset enim tam sollemni die sacerdos a sacra communione abstinere, quo ipsi in reges et sacerdotes sunt consecrati. Igitur presbyteri communicent, aut missas celebrent. Nam variae ecclesiae varias super hoc retinent consuetudines. Finita communione fidelium sacerdos legit complenda et cum Benedicamus domino missam et vesperam concludens. Et ideo statim intercenandum, id est dum sacerdos communicat, cantatur vespertinum officium ad ostendendum quod sacramentum scilicet eucharistiae institutum fuit in vespere. Quicumque tamen non publicum officium, ut praelati et plebani ecclesiarum facere habent, neque ad nonam, sed mane tamquam persona privata et singularis ad aliquod speciale altare hoc die, ne communione careat, aliquam missam legere voluerit, hic non videtur quod huic missae necessario vesperas habeat includere, nisi ex devotione speciali velit includere. Et nihilominus eandem missam, ex quo Gloria in excelsis non habuit, concludat cum Benedicamus domino. Deinde hora debita inter publicum officium cum aliis suis confratribus, sicut religiosi faciunt, vesperas legat vel decantet. Ab hinc nuda fiant altaria usque in sabbatum. Altaria significant eminentiores in plebe fidelium sicut erant apostoli. Nudatio autem illorum significat fugam apostolorum. Ab hinc signis campanarum non utimur usque in sabbatum sanctum, sed tabulis ligneis quibus clerus et populus ad divina officia vocetur. Ad completorium pulsetur lignum et *cantetur ut infra habetur.

[Ad mandatum] *Quo finito statim itur cum processione de choro ad monasterium cum hymno Tellus ac *aethra, qui per tres pueros praecinitur et chorus post quemlibet versum solet repetere primum versum, nunc a principio, nunc autem a medio, praecedente cruce confratrum cum duobus luminibus et cum turibulo diacono induto dalmatica. Et finito hymno ipse diaconus sine salutatione et absque titulo sub melodia prophetiae legat EV Ante diem festum paschae. Lecto evangelio sacerdos dicat hanc orationem Deus cuius cenam. Deinde praelatus ponit vestimenta sua et praecinctus linteo praeparet se ad lavandos pedes. Et quando progreditur in medium flexis genibus imponat AP Mandatum novum do vobis. Et chorus eam repetit, et tunc ipse singulis lavet pedes a maximo usque ad minimum, et tergat linteo et osculetur. Interim schola illas antiphonas omnes prosequitur: Dominus Iesus. PS Beati immaculati. AN Postquam surrexit dominus cum reliquis. Post lotionem pedum administrentur oblatae, si habeantur, quae significant corpus Christi, de quo ipse in cena discipulis dixit: Accipite et comedite. Hoc est corpus meum quod pro vobis tradetur. Deinde propinetur vinum, de quo in cena dominus dixit: Hic est sanguis meum novi testamenti et reliqua. His finitis legatur unus sermo, vel fiat una exhortatio de cena domini. His omnibus finitis dicat sacerdos VS Suscepimus deus misericordiam tuam. In medio. VS Tu mandasti mandata tua custodire nimis. VS Tu lavisti pedes discipulorum. Opera manuum tuarum ne despicias. Oremus. OR Adesto domine officio servitutis. OR Deus qui discipulorum [tuorum] pedes. Et cetera sicut in officiali continetur. Quo facto *. Miserere mei deus sine Gloria patri. Sequitur sub silentio Pater noster. *.

Completorium ita incipiatur humili voce Cum invocarem cum reliquis. Et omnes hi psalmi cum cantico Nunc dimittis et cum psalmo Domine quid multiplicati continuatim legantur, quasi textus, sine Gloria patri. Deinde clerici prostrati dicant sub silentio Pater noster. Sequitur VS Christus factus est pro nobis oboediens usque ad.

FERIA SEXTA QUAE EST PARASCEVES

Ad matutinum convocetur clerus et populus tabulis ad divinum officium peragendum. Omnibus in ecclesia reverenter stantibus nihil ad officium sacerdotale pertinens praemisso. [In primo nocturno] cantor imponat AN Astiterunt reges terrae. PS Quare fremuerunt. AN Diviserunt sibi. PS Deus deus meus respice. AN Insurrexerunt in me. PS Dominus illuminatio. VS Diviserunt sibi vestimenta mea. Et super vestem. Legantur sex lamentationes ut in priori nocte de hac lamentatione Aleph. Quomodo obtexit caligine. RP Omnes amici mei. RV Et dederunt. RP Velum templi. RV Amen dico tibi. RP Vinea mea. RV Ego quidem. In secundo nocturno AN Vim faciebant. PS Domine ne in furore. AN Confundantur et revereantur. PS Deus in nomine. VS Insurrexerunt in me testes iniqui. Et mentita. RP Tamquam ad latronem. RV Filius quidem *hominis. RP Tenebrae factae sunt. RV Et velum templi scissum. RP Barabbas latro. RV Ecce turba et qui. In tertio nocturno AN Ab insurgentibus in me. PS Eripe me de inimicis meis. AN Longe fecisti. PS Domine deus salutis. AN Captabant in animam. PS Deus ultionum. VS Locuti sunt adversum me lingua dolosa. Legatur LS Decursis dilectissimi. RP Tradiderunt me. RV Astiterunt reges. RP Iesum tradidit. RV Et ingressus Petrus. RP Caligaverunt oculi. RV O vos omnes.

Laudes AN Proprio filio suo. PS Miserere mei. AN Anxiatus est. PS Domine exaudi orationem. AN Ait latro. PS Deus deus meus. AN Dum conturbata. PS Domine audivi. AN Memento mei. PS Laudate dominum de caelis. VS Proprio filio suo. AB Posuerunt super caput. Hic servetur ordo qui in pracedenti nocte scriptus est.

Ad cursus hora debita ad chorum conveniant clerici et dicantur humiliter et subpressa voce ut supra in cena domini, adiunto ad omnes horas illo versiculo Proprio filio suo.

[Ordo in parasceve] Post nonam sacerdos induatur vestibus sacerdotalibus praeter casulam, pro qua in primo aggressu cappa induitur, ministri vero solummodo induantur vestibus ut in missa defunctorum solent indui. Non enim utuntur dalmatica, nec subtili, neque casulis. Similiter minor minister, videlicit accolitus, qui ipsis assistit, utatur tantum humerali et alba. Non nudis pedibus incedant: non enim licet ad altare ministrare nudis pedibus. Parati igitur procedant de choro ad aram sanctae crucis cum silentio, ceteris clericis cum schola facientibus stationem in medio monasterio ex utraque parte. In medio vero monasterio aptetur et ornetur locus tapetiis ad repraesentationem crucifixi, et accendantur duae candelae ad officium missae peragendum. Et mittatur linteum parvum super altare nudum. Item ante evangelium non portentur candelae, neque incensum. His itaque dispositis accolitus absque titulo incipiat et legat prophetiam In tribulatione sua. Sequitur TR Domine audivi. Quo finito sacerdos dicat Oremus. Diaconus Flectamus genua. Levate. OR Deus a quo et Iudas. Deinde subdiaconus legat absque titulo lectionem Dixit dominus ad Moysen sub melodia prophetiae. Sequitur TR Eripe me. Quo finito legatur passio absque omni benedictione, sine salutatione et sine titulo, ita dicendo Egressus Iesus [cum discipulis suis] trans torrentem. Et sint duae sindones sibi invicem coherentes, vel duo humeralia, super altare positae, vel posita, desub evangelio, ut in eo loco ubi legitur Partiti sunt sibi vestimenta mea tollant eas accolitus et subdiaconus in modum furantis, et eas secum auferant. Lectiones et passio leguntur sine titulo, quoniam tunc amisimus Christum caput, qui nos illuminat, sicut tituli librum illuminant. Lecta passione sacerdos incipiat orationes pro variis necessitatibus et populis, et ad singulos dicantur Flectamus genua, nisi pro Iudaeis qui illudendo flexerunt Christo genua. Item postquam sacerdos finierit primam orationem, videlicet hanc Oremus dilectissimi nobis, iterum dicat Oremus. Diaconus dicat Flectamus genua, et tamdiu clerus et populus iacet, quousque oratio finiatur. Et tunc iterum diaconus dicat Levate ante Per dominun nostrum. Et sic de omibus orationibus fiat. Finitis orationibus fiat exhortatio ad plebem.

[Ad salutandam crucem] Qua expleta duo sacerdotes seniores induti rubeis casulis veniant ad altare sancti Stephani et ibi crux cum reliquiis sanctorum et evangelio parata inveniatur, tecta cum cappa vel casula. Et ipsi sacerdotes, ut crucifixum repraesentent populo, crucem cum magna reverentia perducant, duobus sacerdotibus et ministris corpus Christi heri reservatum cum reliquiis ante crucem in aliquo portatorio deferentibus, etiam duabus magnis candelis praecedentibus. Sacerdotes seniores, qui crucem perducunt, cantent hos versus Popule meus. Et incipiatur ante praedictum altare sancti Stephani. Quibus pueri, qui sanctas reliquias praecedant, respondeant Agios o theos. Et chorus flexis genubus respondent Sanctus deus. Sanctus fortis. Sanctus immortalis. Et quando sacerdotes cantant Popule meus cum sequentibus versibus et pueri Agios, tunc tam sacerdotes quam et pueri stant, et fit prima statio ante aram sancti Stephani prope sacristiam. Choro autem respondente Sanctus deus fit progressus vicinior et iterum vicinior. Sic fit tribus vicibus, quousque veniatur ad locum ubi crux populo debet repraesentari. Et his finitis in eodem loco crux detegitur, sacerdotibus eam levantibus, et alta voce cantantibus Ecce lignum. PS Beati immaculati. Et iterum resumitur Ecce lignum, quae altera vice ostenditur, seu elevatur. Deinde, si placeat, veniant duo scholares induti vestibus sub typo beatae virginis et sancti Ioannis et plangant ante crucifixum alternatim. Quo facto crux ad tapetum praeparatur deponitur et a sacerdote et a ministris primo adorata deosculatur, deinde a canonicis et ab omni populo per ordinem. Salutante vero clero et populo crucem chorus cantet interim AP Dum fabricator. AV O admirabile. Quibus finitis duo canonici cantent hos HV Crux fidelis. Chorus autem primum versus, nunc a capite, nunc a medio, donec finiantur versus, repetat.

[Ad communionem] Interim sacerdos cum ministris vadat ad locum ubi repositum sit corpus dominicum, quod pridie remanserat. Sumatque illud sacerdos cum summa reverentia, et ministri calicem et ampullas cum vino et aqua, duobus *luminibus et turibulis in cruce antecedentibus, *deferant ad altare sanctae crucis, et immitant vinum et aquam in calicem, quia non solum sanguis in passione Christi, sed etiam aqua exivit. Sacerdos deposita cappa et modo assumpta casula dicat Confiteor ante altare cum canonicis. Deinde calix locetur super altare et cooperiatur corporali. Tunc qui celebrat officium inclinet se ante altare et orat. Et iterum elevans se dicat remissa voce, ita tamen ut ministri et circumstantes audiant Oremus. Praeceptis salutaribus moniti. Pater noster qui es in caelis. Chorus respondet Sed libera nos a malo. Sacerdos vero in silentio dicto Amen addit Libera nos quaesumus domine ab omnibus malis, in eadem voce qua dixit Pater noster secundum ordinem romanum. Sed nos etiam remissa voce, more solito, dicimus eandem orationem Libera nos domine quaesumus ab omnibus malis usque Per eundem dominum nostrum. Quibus verbis sacerdos more solito frangat hostiam in tres partes. Et habens partem tertiam inter digitos super calicem dicat Per omnia saecula saeculorum. , sacerdos non dicit Pax domini, sed statim eandem tertiam partem mittat in calicem nihil dicens, neque haec verba Fiat commixtio, quae faciunt mentionem de sanguine. Et ibi sanguis non est quia hodie sanguis non conficitur. Neque Agnus dei dicitur, quia pacis osculum non datur, nec sequuntur oscula circumstantium. Hac die apostolica repraesentatur consecratio, quia tantum dominicam orationem super corpus et sanguinem domini dicebant. Postea sacerdos communicet sine omni ordine, id est nihil dicat, nisi aliquid secrete velit dicere: sic ponit unus ordo. Alter vero ordo, qui romano ordini conformis dicitur, sic ponit: Sacerdos antequam duas partes reliquas recipiat, dicit omnia quae aliis diebus dicere consuesit praetermissa oratione Domine Iesu Christe *fili dei vivi qui ex voluntate patris, quia mentionem facit de sanguine. Quibus receptis et omissis omnibus, quae dici solent ante sumptionem calicis, immediate particulam hostiae cum vino et aqua de calice recipit reverenter. Omissis his orationibus Corpus tuum domine. Deinde volentes communicare communicent cum timore dei et silentio. Quo facto sacerdos ablutis digitis dicit Quod ore sumpsimus, sed omittitur Placeat tibi sancta trinitas. Expleta communione corpus Christi quod superfuerit diligenter et reverenter in corporali involuto et super altari mobili posito portatur ad locum, in quo crucifixum est adoratus. Et ibi sepulchrum pro sepultura crucifixi debet esse positum et circumductis pannis decenter praeparatum. Et corpus Christi cum altari mobili primo super sepulchrum ponitur et clericis devote circumstantibus incipiatur vespera subpressa voce.

[Ad vesperas] Confitebor tibi cum reliquis psalmis ferialibus et Magnificat. Haec omnia continuatim sine Gloria patri. Sequitur flexibus genibus Miserere mei, et Pater noster, et Proprio filio suo non pepercit.

[Processio ad sepulchrum] Deinde recipiatur crucifixus et voce lenta et lugubri cantetur RPP Ecce quomodo moritur. RV In pace in idipsum. Finito responsorio collocetur crucifixus in sepulchrum et linteanimibus et sudario cooperiatur. Deinde lapis, videlicet altare mobile sub capite, seu sub dextero latere ponatur cum alio sanctuario. Et signetur sepulchrum aliqua clausura, et cantetur remisse RPP Sepulto domino. RV Ne forte veniant. RPP Recessit pastor. RV Ante cuius conspectum. Aspergatur et turificetur. Sequitur VS In pace factus est locus. Et sic est finis. Corpus Christi deinde reverenter ad altare publicum deportatur et ibi diligenter reservatur et pro communicantibus distribuitur.

Completorium fiat sub silentio ut supra. VS In pace factus est locus eius.

SABBATO [SANCTO]

Ad matutinum ut supra simpliciter [in primo nocturno] per cantorem imponatur AN In pace in idipsum. PS Cum invocarem. AN Habitabit. AN Caro mea. PS Conserva me. VS In pace in idipsum. Legantur sex lamentationes de Ieremia Aleph. Quomodo obscuratum est. Et sexta sic incipiatur Oratio Ieremiae prophetae. Recordare domine. RP Sepulto domino. RV Ne forte. RP Hierusalem luge. RV Ululate pastores. RV Plange quasi. RV Plauserunt. In secundo nocturno AN Elevamini portae. PS Domini est terra. AN Credo videre. PS Dominus illuminatio. AN Domine abstraxisti. PS Exaltabo te. VS Tu autem domine miserere mei. Et resuscita me. RP Recessit pastor. RV Ante cuius. RP O vos omnes. RV Attendite universi. RP Ecce quomodo moritur. RV In pace factus. In tertio nocturno AN Deus adiuvat me. PS Deus in nomine tuo. AN In pace factus est. PS Notus in Iudaea. AN Factum sum. PS Domine deus salutis. VS In pace factus est locus. Legatur evangelium sine titulo Vespere autem sabbati cum sua homilia. RP Aestimatus sum. RV Et sicut vulnerati. RP Agnus dei Christus. RV Christus factus est. RP Sicut ovis. RV In pace factus.

Laudes AN O mors ero. PS Miserere mei. AN Plangent eum. PS Iudica me deus et discerne. AN Attendite universi populi. PS Deus deus meus. AN A porta inferi. PS Ego dixi. AN O vos omnes. PS Laudate dominum de caelis. VS Attendite universi populi et videte dolor. AB Mulieres sedentes. Qui prophetice et cetera omnia cum processione ut supra in cena domini. Sabbato sancto mane ornetur ecclesia sollemniter. Altaria vestiantur.

Horae videlicet prima, tertia, sexta, nona dicantur remisse ut priori die cum VS In pace factus est.

[Ordo in sabbato sancto] Finita nona et praeparato sacerdote cum ministris festive, si ignis velit benedici, quod tamen hactenus nobiscum non est observatum, fiat processio ad locum ubi ignis excussus est a silice cum vexillis et candelis dicendo septem psalmos paenitentiales. Finitis psalmis dicat sacerdos benedictiones ignis cum orationibus ut in libro benedictionali continetur. Benedicto igne et accenso inde lumen redeant ad chorum duobus pueris cantantibus versus Inventor rutili. Choro nunc a principio, nunc a medio prosequente, et facta statione in choro versibusque finitis diaconus, ut infrascribitur, cereum benedicat. Si vero benedictio ignis in publicum iuxta pristinum morem omittitur, talis modus teneatur: Finita nona sacerdos et ministri sollemnibus vestibus, cum quibus sacras vigilias celebrare debent, induti simul chorum introeant, et deportetur lumen quod feria quinta excussum est a silice, ut cereus ex eo possit accendi, qui debet esset positus a dextro latere pulpiti cantorum. Et diaconus posito libro ad idem pulpitum incipiens cereum benedicere sollemniter imponat Exultet iam angelica. Cereum magnum Zosimus papa benedici constituit. Illuminetur cereus de novo igne et unusquisque in sua domo accendat, et veterem ignem extinguat. Finita benedictione cerei maior in statione post decanum accedat pulpitum indutus cappa chorali, Non pronuntiet Lectio libri, neque aliquem alium titulum, sed incipiat In principio creavit deus. *. *Deinde decanus canit sine salutatione Oremus. Deus qui mirabiliter. Secunda lectio statim sequitur Factum est in vigilia. TR Cantemus domino. OR Deus cuius antiqua mirabilia. Lectio tertia Scripsit Moyses. TR Attende caelum. Oremus. Deus qui nos ad celebrandum. Lectio quarta Apprehendent septem mulieres. TR Vinea facta est. Oremus. Deus qui ecclesiam tuam. Lectio quinta Haec est hereditas. TR Sicut cervus. OR Concede quaesumus omnipotens deus. Alia Omnipotens sempiterne deus respice. Interim dum lectiones recitantur presbyter cathechizet infantes, qui non sunt baptismati, et praeparet se ad baptizandum. Expletis lectionibus et canticis fiat processio ad baptisterium cum vexillis, cum turibulis, et sacro fonte et candelis et procedatur ad fontem cum versibus Rex sanctorum, quos duo canonici praecinunt, more rectorum, stantes coram maiori pulpito chori, et chorus primum versum, nunc a principio, nunc a medio repetit. Et cum ille HV Te precamur, in quo mentio fit sancti Castuli fuerit integraliter in statione chori cantatus, statim processio incipiat ire, et cum chorus repetit, processio vadit, sed cum praedicti praecentores cantant processio stat, donec veniatur ad baptismum. Et ibi statione facta sacerdos cum ministris baptisterium septem vicibus circuit, Iesu Nave imitando, qui destruxit muros Iericho septem diebus circumeundo. Finitis versibus supradictis sacerdos accedat ad benedictionem fontis ut in libro exorcismorum continetur, et fiat consecratio in modum praefationis usque ad invocationem sancti spiritus, quam sacerdos pronuntiet alta voce dicens Descendat in hanc plenitudinem fontis. Et deponitur cereus benedictus in aqua et alii cerei. Fonteque benedicto priusquam infantes baptizentur, et priusquam chrisma cum oleo ad fontem mittatur, spergat sacerdos de fonte infantes et populum et sumant, qui velint, de ipso fonte ad aspergandum domos, vel areas, contra immundos spiritus. Postea sacerdos mittat chrisma in fontem dicens Fecundetur et sanctificetur et cetera ut in libro exorcismorum. Finitis benedictionibus sacerdos baptizet unum vel duos pueros, primo masculos deinde feminas, liniatque eos chrismate et oleo sancto et committat alii sacerdoti baptismum. Deinde a tribus pueris de schola incipiatur sollemniter trina laetania Kyrie eleison, quae ideo trina appellatur, quia post invocationem sanctae Mariae tres angeli, tres apostoli, tres martyres, tres confessores tres virgines nominantur. Fit autem haec laetania stando circa fontem usque ad Sancte Ioanne baptista ora pro nobis inclusive. Eo quod ipse primus docuit baptisma. Deinde vadit processio, cum dicitur Sancte Petre ora pro nobis. Et cum letania completa fuerit in eam partem qua dicitur Agnus dei qui tollit et cetera diaconus circa altare publicum accendat unam candelam, vertens se ad chorum cantet serena? voce Accendite. Tunc illuminentur omnes cerei neophitorum, quos manibus tenent. Illud quoque de pueris cavendum est, ut postquam baptizati fuerint nullum cibum accipiant, nec lactentur, nisi summa necessitate cogente, antequam comm